16 Quốc tế - Thứ Năm 13-2-2025 Nhận diện quyền lực của tỉ phú Elon Musk trên chính trường Mỹ ĐỨC HIỀN Chính quyền Tổng thống Donald Trump bắt đầu vận hành gần một tháng và đây cũng là thời gian chính trường Mỹ bị khuấy động với loạt hành động và quyết định của tỉ phú Elon Musk - lãnh đạo Bộ Hiệu suất chính phủ (DOGE). Việc ông Musk “hô mưa gọi gió” ở hàng loạt cơ quan chính phủ, bao gồm việc cắt giảm ngân sách, nhân sự và giải thể các cơ quan đã khiến dư luận Mỹ xáo động, đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền lực của vị tỉ phú này. Lo ngại quyền lực của tỉ phú Elon Musk Tỉ phú Musk đã chỉ đạo DOGE truy cập vào các hệ thống thanh toán nhạy cảm của Bộ Tài chính - vốn chịu trách nhiệm xử lý hàng ngàn tỉ USD chi tiêu chính phủ; thúc đẩy việc giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) - cơ quan có hơn 10.000 nhân viên, quản lý ngân sách viện trợ hằng năm lên đến trên 40 tỉ USD; gửi email cho 2 triệu công chức liên bang khuyến khích họ nghỉ việc ngay rồi sẽ được nhận bảy tháng lương... Gần nhất, đội ngũ của ông Musk tiếp tục hành động nhắm vào cơ quan nữa - Cục Bảo vệ tài chính người tiêu dùng. Trụ sở chính của cơ quan này tại thủ đô Washington, D.C. vừa thông báo sẽ đóng cửa và nhân viên sẽ làm việc từ xa. Dù tung ra những động thái gây sốc như vậy nhưng tỉ phú Musk lại không công khai, giải trình công việc của mình hay chịu trách nhiệm với bất kỳ ai ngoài Tổng thống Trump. Cho tới nay, ông Musk không trả lời các câu hỏi của truyền thông hoặc tham dự bất kỳ phiên điều trần nào với các nhà lập pháp, dù các đảng viên Dân chủ trong Ủy ban Giám sát và cải cách chính phủ Hạ viện đã cố gắng đưa ra lệnh triệu tập để buộc ông Musk phải ra điều trần. Nỗ lực này đã bị đảng Cộng hòa chặn lại. GS Allison Stanger tại Trung tâm Berkman Klein về Internet và xã hội (ĐH Harvard, Mỹ) cho rằng việc ông Musk tiếp cận các hệ thống nhạy cảm của chính phủ và có thể tái cấu trúc các cơ quan chính phủ đã mang lại cho ông Musk thương hiệu. Điều này giúp ông Musk khai thác các lợi ích tài chính và chiến lược cho cả bản thân và công việc kinh doanh của ông, bao gồm công ty xe điện Tesla và công ty hàng không vũ trụ SpaceX. Theo GS Stanger, với cương vị là lãnh đạo DOGE, ông Musk có thể giám sát, thậm chí xóa bỏ các cơ quan chính phủ vốn thường có các quy định dường như làm hạn chế hoạt động kinh doanh của ông. Chẳng hạn, Cục Quản lý an toàn giao thông đường bộ quốc gia đã nhiều lần điều tra hệ thống Autopilot của Tesla; Ủy ban Chứng khoán và sàn giao dịch Mỹ đã phạt ông Musk vì những dòng tweet làm chao đảo thị trường và các quy định về môi trường đã hạn chế hoạt động của SpaceX. Thông qua DOGE, tất cả cơ chế giám sát này có thể bị ông Musk làm suy yếu hoặc bị loại bỏ dưới ngọn cờ tăng cường hiệu quả cho chính phủ, GS Stanger nhận định. Bên cạnh đó, GS Stanger cho rằng việc DOGE có quyền truy cập vô hạn vào kho dữ liệu của chính phủ, bao gồm thông tin cử tri, có thể giúp ông Musk và các hệ thống trí tuệ nhân tạo mà ông tạo ra dự đoán những thay đổi kinh tế, xác định các điểm yếu của chính phủ và mô hình hóa hành vi của cử tri. Đó là một nguồn thông tin và quyền lực khổng lồ mà người nắm giữ nó có được. Làn sóng phản đối, kiện tụng Những động thái của ông Musk đã vấp phải cả sự phẫn nộ của dư luận lẫn thách thức pháp lý. Tạp chí Time ra ngày 7-2 có động thái đầy ngụ ý về giới hạn quyền lực của ông Musk khi có trang bìa là hình ảnh tỉ phú Elon Musk ngồi phía sau Khởi đầu tươi sáng của ông Trump Tổng thống Donald Trump có khởi đầu nhiệm kỳ khá tươi sáng khi nhiều người dân Mỹ đánh giá ông bằng những từ ngữ tích cực và cho rằng ông Trump đã thực hiện những gì đã hứa trong chiến dịch tranh cử, theo kết quả khảo sát của đài CBS/YouGov công bố ngày 9-2. Cuộc khảo sát cho thấy tỉ lệ đồng tình chung đối với công việc mà ông Trump làm cho đến nay là 53%. Những người tham gia khảo sát cũng sử dụng những từ tích cực để mô tả tổng thống, với 69% cử tri mô tả ông là“cứng rắn”, 63% là “năng động”, 60% là“tập trung”và 58% là“hiệu quả”. Bên cạnh đó, 70% người tham gia khảo sát tin rằng ông Trump đang thực hiện những gì ông đã hứa trong chiến dịch tranh cử. Về sự đồng tình với công việc của tỉ phú Elon Musk và DOGE, 51% người Mỹ tham gia khảo sát cho biết họ tin rằng cơ quan mới này nên có “nhiều” hoặc “một số” ảnh hưởng đến chi tiêu của chính phủ, trong khi 49% còn lại cho rằng ông Musk và DOGE“không nên có”hoặc“có ít”. Có 2.175 cử tri Mỹ tham gia cuộc khảo sát này từ ngày 5 đến 7-2. Phải mất hơn hai tuần sau lễ nhậm chức của Tổng thống Donald Trump, người dân Mỹ mới biết rằng tỉ phú Elon Musk đã chính thức gia nhập chính quyền với tư cách là nhân viên đặc biệt của chính phủ. Tiêu điểm Việc ông Musk “hô mưa gọi gió” ở hàng loạt cơ quan chính phủ, bao gồm việc cắt giảm ngân sách, nhân sự và giải thể các cơ quan đã khiến dư luận Mỹ xáo động. chiếc bàn Kiên định - vốn là chiếc bàn làm việc của tổng thống Mỹ ở Phòng Bầu dục. Ông Donald K. Sherman, Giám đốc điều hành của tổ chức phi lợi nhuận Citizens for Responsibility and Ethics tại Washington, chuyên giám sát đạo đức và trách nhiệm giải trình của chính phủ Mỹ, cho rằng Tổng thống Trump đã cho phép ông Musk “sử dụng quyền lực và thẩm quyền chưa từng có đối với hệ thống chính phủ với “mức độ bí mật tối đa” và “ít hoặc không phải chịu trách nhiệm”. Những ngày qua, nhiều người dân Mỹ đã tập trung biểu tình tại tòa nhà lập pháp ở các bang California, Minnesota, Michigan, Texas, Wisconsin, Indiana... và giơ cao biểu ngữ phản đối ông Musk như “DOGE vô pháp”, “Trục xuất Elon Musk”, “Tại sao Elon Musk lại có thông tin an sinh xã hội của bạn?”... Trong khi đó theo tờ The New York Times, ít nhất bốn vụ kiện đã được đệ trình lên tòa án liên bang yêu cầu xem xét thẩm quyền của ông Musk và các động thái của chính quyền mới. Gần đây nhất, ngày 8-2, một thẩm phán liên bang Mỹ đã ra phán quyết khẩn cấp, ngăn DOGE truy cập dữ liệu thông tin cá nhân và tài chính của hàng triệu người Mỹ được lưu trữ tại Bộ Tài chính. Trước những lo ngại, Nhà Trắng khẳng định DOGE “vô cùng minh bạch” và tuân theo pháp luật. Hồi đầu tháng này, trước làn sóng phản đối tỉ phú Elon Musk lạm quyền, ông Trump đã phải khẳng định rằng ông Musk không thể làm và sẽ không làm bất kỳ điều gì nếu không có sự chấp thuận của ông. Ông Trump đã hứa ông Musk sẽ tránh xa bất kỳ lĩnh vực nào có xung đột lợi ích, song không đưa ra chi tiết về cách đánh giá những lĩnh vực đó. Gần đây, ông Trump tiếp tục ca ngợi tỉ phú Elon Musk rằng ông đã “giúp ích rất nhiều” trong nỗ lực tìm ra các khoản chi tiêu lãng phí và khẳng định vị tỉ phú sẽ giúp phát hiện hàng tỉ, hàng trăm tỉ USD bị gian lận và lợi dụng.• quocte@phapluattp.vn Trên mạng xã hội Truth Social hôm 11-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ thăm Ukraine trong tuần này, trong bối cảnh chính quyền Washington đang nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine và đảm bảo quyền tiếp cận của Mỹ đối với đất hiếm của Ukraine, theo hãng tin Reuters. “Tôi sẽ cử Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đến Ukraine để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Cuộc chiến này phải và sẽ sớm kết thúc vì quá nhiều cái chết và sự tàn phá. Mỹ đã chi hàng tỉ USD trên toàn cầu mà không thu được gì nhiều. Khi nước Mỹ mạnh mẽ, thế giới sẽ hòa bình” - ông Trump viết. Trong chuyến thăm, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent dự kiến sẽ thảo luận về việc Mỹ tiếp cận khoáng sản đất hiếm, tài nguyên năng lượng và tài sản năng lượng của Ukraine, theo một số nguồn tin. Tương lai của một số doanh nghiệp nhà nước của Ukraine cũng sẽ được thảo luận. Cả Tổng thống Zelensky và Tổng thống Trump đều bày tỏ sự quan tâm đến một hiệp ước mà theo đó Mỹ sẽ nhận được đất hiếm từ Ukraine để đổi lấy sự hỗ trợ liên tục của Washington trong cuộc chiến chống lại Nga. Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Mike Waltz cuối tuần qua cho biết Washington cũng quan tâm đến việc tiếp cận các nguồn tài nguyên dầu khí của Ukraine để đổi lấy việc viện trợ Kiev. “Chúng ta cần thu hồi những chi phí đó và đó sẽ là mối quan hệ đối tác với Ukraine về mặt đất hiếm, tài nguyên thiên nhiên và dầu khí của họ” - ông Waltz cho hay. THẾ VINH Ông Trump cử bộ trưởng Tài chính đến Ukraine, bàn chuyện đất hiếm Việc tỉ phú Elon Musk có loạt hành động “làm mưa làm gió” trên chính trường Mỹ đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền lực của nhân vật này. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: GETTY Tỉ phú Elon Musk. Ảnh: MIKE SEGAR
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==