16 THẢO VY Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thông báo sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Syria. Khi công bố dỡ trừng phạt, ông Trump ghi nhận vai trò của Saudi Arabia cũng như Thổ Nhĩ Kỳ. Cả hai đều là những đối thủ lâu năm của chính quyền ông al-Assad, đã nhanh chóng ủng hộ Tổng thống lâm thời Syria Ahmad al-Sharaa và đã thúc giục Mỹ bình thường hóa quan hệ với chính phủ mới của Syria. Các chuyên gia cho rằng những diễn biến ở Syria cho thấy vai trò vượt trội mà một quốc gia tầm trung như Thổ Nhĩ Kỳ có thể đảm nhận trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Cơ hội mở ra ở Syria Sau 13 năm nội chiến, Syria đang đối mặt với hàng loạt thách thức lớn, bao gồm nhiệm vụ trước mắt là xây dựng lại nhà nước. Bạo lực vẫn hiện diện rõ ràng ngay trong lòng Syria. Thêm vào đó, Israel cũng liên tục tấn công các vị trí tại Syria nhằm làm suy yếu chính quyền mới. Đối với Israel, một Syria hùng mạnh, được quân sự hóa sẽ là mối đe dọa, đặc biệt liên quan khu vực biên giới bất ổn tại cao nguyên Golan. Bất chấp những vấn đề mà chính phủ mới của Syria đang đối mặt, Damasus vẫn cho thấy năng lực đáng kể trong việc giành được sự công nhận quốc tế, đặc biệt nếu xét đến mối liên hệ trong quá khứ của ông al-Sharaa và nhóm Hayat Tahrir al-Sham của ông với al-Qaeda - tổ chức đã bị Mỹ liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố nước ngoài từ năm 2014. Kurd lãnh đạo - vào quân đội mới của Syria. Từ lâu, quan điểm của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng cuộc chiến chống PKK chỉ có thể giành chiến thắng lâu dài khi Syria ổn định. Hiện tại, PKK đang tìm cách đạt được hòa bình với Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ nhưng việc SDF ở Syria có chịu giải giáp và giải tán hay không vẫn là điều chưa chắc chắn. Do đó, một chính quyền Syria ổn định, vững mạnh, trong đó có sự dung hòa quyền lợi của người Kurd, có thể phục vụ tốt nhất lợi ích của Ankara. Sự sụp đổ của ông al-Assad kéo theo việc Nga rút khỏi Syria. Trong khi đó, ảnh hưởng của Iran cũng suy giảm. Mỹ cũng không còn hỗ trợ tích cực cho lực lượng YPG ở Đông Bắc Syria. Trong khoảng trống quyền lực này, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhanh chóng tận dụng cơ hội để tái định hình cục diện an ninh. Ngoài ra, thành công của ông al-Sharaa trong việc tái thiết Syria hậu nội chiến cũng sẽ giúp Thổ Nhĩ Kỳ giải quyết một vấn đề khác, đó là người tị nạn Syria. Hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ đang tiếp nhận khoảng 3,2 triệu người tị nạn Syria. Con số đông đảo và thời gian lưu trú kéo dài của người tị nạn đã tạo áp lực lên nền kinh tế và xã hội Thổ Nhĩ Kỳ, dẫn đến các vụ đụng độ giữa người dân bản địa và người tị nạn. Dù người Syria đã nhập quốc tịch tại Thổ Nhĩ Kỳ là một nhóm cử tri quan trọng của đảng AK cầm quyền do ông Erdogan lãnh đạo nhưng giải pháp duy nhất mà Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ và các đồng minh của ông hiện đang hướng tới là đưa người tị nạn trở về nước. Để thực hiện điều đó, việc phát triển nhanh chóng và ổn định hạ tầng, nhà ở tại Syria được xem là điều thiết yếu.• Quốc tế - Thứ Bảy 24-5-2025 Trong bối cảnh này, vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ trở nên đặc biệt quan trọng. Kể từ khi ông Trump nhậm chức, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã liên tục gây sức ép để Tổng thống Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt với Syria. Hoạt động ngoại giao thầm lặng của Thổ Nhĩ Kỳ có thể được xem như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm lấp đầy khoảng trống quyền lực ở Syria sau sự sụp đổ của ông al-Assad. Việc làm này không chỉ củng cố vị thế của ông Erdogan như một nhân tố khu vực, mà còn phục vụ cho chương trình nghị sự trong nước của ông. Thổ Nhĩ Kỳ đã nhanh chóng hành động trên nhiều mặt trận nhằm định hình lộ trình tương lai của Syria thông qua các dự án kinh tế và an ninh. Sự gia tăng ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ Trước hết, Ankara đã gia tăng đầu tư vào Syria. Tại tỉnh Idlib (phía Đông Bắc Syria), Thổ Nhĩ Kỳ đang tài trợ cho các dịch vụ giáo dục, chăm sóc y tế và điện lực. Đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ hiện được sử dụng như tiền tệ chính thức tại khắp khu vực Tây Bắc Syria. Những cam kết này xuất phát từ mối quan tâm của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc kiểm soát tình hình an ninh của chính mình. Kể từ năm 1984, Thổ Nhĩ Kỳ đã chiến đấu chống lại các nhóm ly khai người Kurd, đặc biệt là Tổ chức vũ trang Đảng Công nhân người Kurd (PKK). PKK có liên hệ với lực lượng dân quân người Kurd (YPG) ở Đông Bắc Syria - một trong những nhóm từng chiến đấu chống lại lực lượng của ông al-Assad trong cuộc nội chiến. Ankara hiện vẫn là bên kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ ở Đông Bắc Syria sau các chiến dịch chống chính quyền ông al-Assad và các nhóm người Kurd. Gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ đã đồng ý với kế hoạch của Syria về việc sáp nhập lực lượng YPG - cánh vũ trang của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmad al-Sharaa gặp nhau tại Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 11-4. Ảnh: ANADOLU AGENCY Ngày 22-5, người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran (IRGC) - tướng Ali Mohammad Naini cho biết Israel sẽ phải đối mặt “đòn đáp trả mang tính hủy diệt và dứt khoát” nếu tấn công cơ sở hạt nhân Iran. Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araqchi nói rằng Iran sẽ coi Mỹ là “bên tham gia” nếu Israel tấn công cơ sở hạt nhân Iran và Tehran sẽ phải áp dụng “các biện pháp đặc biệt” để bảo vệ các cơ sở này của mình trong trường hợp các mối đe dọa vẫn tiếp diễn. Ngoại trưởng Iran cho biết ông đã gửi thư cho Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi về nguy cơ Israel tấn công cơ sở hạt nhân Iran và lưu ý rằng lá thư là “một lời cảnh báo nghiêm túc trước khi hành động”, theo hãng thông tấn IRNA. Trước đó, đài CNN ngày 20-5 dẫn nguồn tin từ nhiều quan chức Mỹ rằng Washington đã thu thập được thông tin tình báo mới cho thấy Israel đang chuẩn bị tấn công các cơ sở hạt nhân Iran. “Nguy cơ Israel tấn công một cơ sở hạt nhân Iran đã tăng lên đáng kể trong vài tháng qua. Và khả năng Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận do Tổng thống Mỹ Donald Trump đàm phán mà không loại bỏ toàn bộ lượng uranium của Iran sẽ khiến nguy cơ xảy ra tấn công càng cao hơn” - một quan chức Mỹ tiết lộ. TRỌNG TẤN Triển vọng cho các quốc gia nhỏ và tầm trung Cơ hội chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria vẫn tồn tại rủi ro. Các cuộc không kích của quân đội Israel cho thấy thách thức mà Thổ Nhĩ Kỳ phải đối mặt khi cố gắng thúc đẩy lợi ích của mình tại Syria. Ngoài ra, Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách chuyển hóa vai trò ngày càng lớn của mình trong khu vực thành đòn bẩy để củng cố vị thế trong cuộc tranh chấp kéo dài tại đảo Cyprus. Hòn đảo này cách bờ biển Syria vài trăm kilomet, hiện bị chia cắt thành hai vùng: Người Cyprus gốc Hy Lạp ở phía nam và vùng ly khai của người Cyprus gốc Thổ ở phía bắc - khu vực mà chỉ duy nhất Thổ Nhĩ Kỳ công nhận là một nhà nước độc lập. Ankara đang nỗ lực điều chỉnh phạm vi thẩm quyền hàng hải ở phía đông Địa Trung Hải thông qua một thỏa thuận với Syria nhưng kế hoạch này hiện bị đình trệ do Liên minh châu Âu (EU) ủng hộ lập trường của Hy Lạp trong vấn đề Cyprus. Tuy nhiên, các quốc gia Ả Rập như Saudi Arabia và Qatar ủng hộ thể chế hậu ông al-Assad ở Syria và cho rằng lợi ích của họ đang song hành với Thổ Nhĩ Kỳ dù vẫn còn sự cạnh tranh trong thế giới Hồi giáo dòng Sunni. Theo các chuyên gia, những gì Thổ Nhĩ Kỳ đang làm với Syria cho thấy cách các quốc gia nhỏ và tầm trung có thể tự vạch ra hướng đi riêng trong nghệ thuật đối ngoại. Việc Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt sẽ để lại tác động chính trị lâu dài, vượt xa ảnh hưởng kinh tế ngắn hạn. Syria hiện không có nhiều quan hệ thương mại trực tiếp với Mỹ, chỉ xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp và đồ cổ. Nhưng sự xuất hiện của tính chính danh chính trị và việc được công nhận về ngoại giao là một chiến thắng mang tính biểu tượng đối với cả Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Cánh cửa chính trị mới này cũng mở ra hy vọng về các khoản đầu tư trong tương lai vào Syria. Tiêu điểm Thổ Nhĩ Kỳ đã nhanh chóng hành động trên nhiều mặt trận nhằm định hình lộ trình tương lai của Syria thông qua các dự án kinh tế và an ninh. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cảnh báo sẽ coi Mỹ là “bên tham gia” nếu Israel tấn công cơ sở hạt nhân Iran. Ảnh: EPA quocte@phapluattp.vn Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Syria: Chiến thắng lớn với Thổ Nhĩ Kỳ? Chuyên gia cho rằng việc Tổng thống Mỹ Donald Trump dỡ bỏ trừng phạt Syria cho thấy các quốc gia tầm trung như Thổ Nhĩ Kỳ cũng có thể điều hướng các vấn đề quốc tế. Iran: Sẽ đáp trả “dứt khoát” nếu Israel tấn công
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==