6 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Sáu 30-5-2025 giải quyết vụ án dân sự công ích, thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật TTDS”. Đồng thời, dự thảo cũng quy định kiểm sát viên được phân công tham gia phiên tòa, công bố quyết định khởi kiện, trình bày chứng cứ, tranh luận, phát biểu ý kiến và có thể rút yêu cầu khởi kiện. “Vấn đề phát sinh từ dự thảo, VKS là nguyên đơn, người đại diện hay người bảo vệ quyền lợi và tham gia tố tụng với tư cách pháp lý như thế nào? VKS vừa khởi kiện vừa tham gia tranh tụng, vừa kiểm sát hoạt động tố tụng thì có xung đột vai trò không?” - bà Dung nêu vấn đề. Từ phân tích trên, bà Dung đề nghị bổ sung trong dự thảo quy định: “VKS trong vụ án dân sự công ích là người khởi kiện có quyền và nghĩa vụ như nguyên đơn theo quy định tại Bộ luật TTDS”, với những cơ chế khác biệt về vai trò tham gia tố tụng của VKS như trong dự thảo nghị quyết. Bà Dung cũng đề xuất bổ sung quy định: “Trong các vụ án do VKS khởi kiện, VKS cấp trên thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tố tụng”. Về lâu về dài, theo bà Dung, chúng ta cần xây dựng một cơ chế đặc biệt “nguyên đơn công” như mô hình của một số quốc gia (Đức, Pháp), nơi công tố có quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công nhưng không đồng thời giám sát tố tụng. Trước vấn đề đại biểu Dung nêu, phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến cho rằng “đây là câu hỏi rất hay”, đã được thảo luận kỹ trong nhiều diễn đàn. Theo ông Tiến, khởi kiện dân sự, theo cách hiểu thông thường là bảo vệ quyền lợi của mình, thường là lĩnh vực tư. Trường hợp này, khởi kiện của VKS khác khởi kiện dân sự, đây là thực hiện công quyền, bảo đảm trật tự xã hội nhưng chưa đến mức hình sự. “VKS không làm đơn, không xin, mà đại diện cho công quyền ra quyết định khởi kiện để bảo vệ trật tự pháp luật công, trong đó có các lĩnh vực liên quan đến đa số như môi trường sống…” - ông Tiến nói. Về ý kiến băn khoăn liệu có xung đột lợi ích, xung đột pháp lý khi “VKS vừa là người ra quyết định khởi kiện, vừa tham gia tố tụng, vừa kiểm sát hoạt động xét xử”, ông Tiến cho hay đây là câu chuyện đã được bàn đến. NHÓM PHÓNG VIÊN Ngày 29-5, theo nghị trình, Quốc hội (QH) thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của QH về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Theo dự thảo, nghị quyết sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026 và được thực hiện trong ba năm tại các tỉnh, TP: Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Đắk Lắk. Đại biểu lo chuyện VKS “vừa đá bóng vừa thổi còi” Nêu ý kiến, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Long An) cho rằng việc cho phép VKS khởi kiện trong các vụ án dân sự công ích là điểm mới, có ảnh hưởng lớn đến cơ chế tố tụng dân sự. Bà Dung dẫn Điều 21 Bộ luật Tố tụng dân sự (TTDS) hiện hành quy định VKS chỉ kiểm sát việc tuân thủ pháp luật trong TTDS, không có quyền khởi kiện, không phải là nguyên đơn hay người bảo vệ quyền lợi. Trong khi đó, theo dự thảo nghị quyết, VKS thực hiện việc “kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong Từ trái sang: Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến và đại biểu Phạm Văn Hòa tại phiên thảo luận sáng 29-5. Ảnh: QH Theo ông Tiến, VKS có chức năng tham gia tố tụng và kiểm sát hoạt động xét xử, hoạt động tư pháp. Việc này để đảm bảo quá trình tòa án xét xử, ra phán quyết minh bạch, bảo đảm khách quan, bảo đảm công lý, bảo đảm quyền con người… Ông Tiến ví von đây là “hai con mắt nhìn” và không ảnh hưởng đến kết quả vì tòa án mới là người quyết định, ra phán quyết cuối cùng. VKS thua kiện, ai chịu án phí? Trong phát biểu của mình, bà Dung cũng nêu câu hỏi: VKS có phải nộp tiền bảo đảm khi yêu cầu tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong tỏa tài sản, cấm chuyển dịch tài sản... hay không? Theo dự thảo nghị quyết, VKS có quyền yêu cầu tòa án áp dụng “VKS vừa khởi kiện vừa tham gia tranh tụng, vừa kiểm sát hoạt động tố tụng thì có xung đột vai trò không?” Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Long An) Tranh luận việc nới lỏng quy định nhập quốc tịch Việt Nam phapluat@phapluattp.vn Chiều 29-5, Quốc hội (QH) thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam (VN). Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm thảo luận là việc mở rộng các trường hợp được nhập, được trở lại quốc tịch VN đối với công dân VN đang định cư ở nước ngoài. Đại biểu đề nghị mở rộng việc cho giữ hai quốc tịch Phát biểu tại hội trường, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Long An) cho hay dự thảo luật (khoản 3 Điều 19) đang sửa theo hướng người xin nhập quốc tịch VN được giữ quốc tịch nước ngoài nếu điều đó phù hợp pháp luật nước ngoài, không gây phương hại đến an ninh trật tự, lợi ích quốc gia và được Chủ tịch nước cho phép. “Nội dung này có ý mở rộng, nới lỏng quy định cho người nước ngoài được nhập quốc tịch VN so với hiện hành nhưng quy định như thế này là chưa rõ ràng và chưa thể hiện được nguyên tắc, tôn chỉ VN là đất nước mà công dân có một quốc tịch, trừ một số trường hợp đặc biệt” - bà Dung nói. Theo bà Dung, điều này có thể gây hiểu nhầm rằng cứ đáp ứng các điều kiện hình thức là được giữ cả hai quốc tịch. Trong khi đó, luật hiện hành nêu rõ: Người nhập quốc tịch VN phải thôi quốc tịch nước ngoài, trừ trường hợp đặc biệt nếu được Chủ tịch nước cho phép. Theo đó, bà Dung đề nghị sửa nội dung này theo hướng khẳng định rõ nguyên tắc một quốc tịch, chỉ cho phép giữ quốc tịch gốc nếu đáp ứng điều kiện cụ thể; đồng thời trong trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định chi tiết và được Chủ tịch nước cho phép. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (đoàn Lạng Sơn) cho rằng cần mở rộng việc người VN có hai quốc tịch. Bởi hiện người VN ở nước ngoài có khoảng 6 triệu người và quan điểm của Đảng, Nhà nước đang muốn thu hút lực lượng trí thức, tinh hoa của người VN về để cống hiến cho đất nước. “Việc để cho những người VN trở về nhập quốc tịch VN có hai quốc tịch là một điều hoàn toàn hợp lý và là chủ trương nên khuyến khích. Tôi cho rằng hoàn toàn bảo đảm được quyền của các cá nhân đó, cũng như bảo đảm việc hội nhập của đất nước” - ông Thành nói. Còn theo đại biểu Nguyễn Văn Thân (Thái Bình), hiện nay có hàng triệu người VN ở nước ngoài quan tâm đến dự thảo luật này. Tuy nhiên, theo ông Thân: “Các quy định tại khoản 5, khoản 6 Điều 5 của dự thảo có thể tạo cảm giác như rào cản, khiến người trẻ, người già gốc Việt ở nước ngoài e ngại khi muốn nhập quốc tịch VN. Trong khi đó, chúng ta đang muốn thu hút người tài, người có tâm huyết về cống hiến cho đất nước”. Đại biểu Nguyễn Văn Thân nêu ví dụ nhiều bạn trẻ đang có quốc tịch nước ngoài, học tập, làm việc tại các trường ĐH lớn, rất muốn về VN giảng dạy, nghiên cứu. Tuy nhiên, nếu buộc họ từ bỏ quốc tịch gốc thì sẽ là rào cản lớn cho sự trở về của họ; nhất là khi gia đình, cha mẹ họ vẫn đang sống ở nước ngoài. Việc này chỉ nên áp dụng trong một số trường hợp đặc biệt, như làm việc trong các cơ quan an ninh, quốc phòng… “Có một số khu vực công cần phải có những điều kiện đặc biệt” Giải trình, làm rõ ý kiến các đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết việc sửa đổi Luật Quốc tịch lần này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 36, Chỉ thị 45 và Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về công tác với người VN ở nước ngoài, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nội dung sửa đổi không nhiều, trong đó đáng chú ý là khoản 5 Điều 5 dự thảo luật sửa đổi quy định một số nhóm đối tượng như cán bộ, công chức, viên chức, người làm việc trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang… phải có một quốc tịch là quốc tịch VN và thường trú tại VN. Nhiều vấn đề đặt ra khi VKS bảo vệ lợi ích công Đại biểu Quốc hội cho rằng dự thảo phải làm rõ nhiều vấn đề như đối tượng khởi kiện, vai trò của VKS trong vụ án mà VKS khởi kiện để bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==