5 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Ba 22-7-2025 THS NGUYỄN HỮU TÌNH (*) Việt Nam chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1-7-2025, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuyển đổi số hành chính công không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp chiến lược để đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước trong thời kỳ mới. Vượt qua thách thức của mô hình chính quyền hai cấp Mô hình chính quyền hai cấp giúp giảm tầng trung gian, là bước ngoặt thể chế quan trọng trong tiến trình cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Đồng thời làm gia tăng áp lực lên cấp xã, phường, nơi phải tiếp nhận nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc về cấp huyện. Trong khi đó, người dân không thể “vượt cấp” lên tỉnh, thành để giải quyết thủ tục mỗi ngày. Điều đó buộc cấp xã, phường phải làm việc nhiều hơn, nhanh hơn, chính xác hơn nhưng vẫn đảm bảo sự thân thiện, minh bạch và gần dân. Bên cạnh đó, với nguồn lực hạn chế, nhiều địa phương thiếu cán bộ chuyên môn và thiết bị cơ bản, dẫn đến nguy cơ quá tải trong xử lý thủ tục hành chính. Chuyển đổi số trở thành lời giải tất yếu, giúp rút ngắn khoảng cách giữa người dân và cơ quan hành chính. Các nền tảng trực tuyến cho phép người dân nộp hồ sơ, tra cứu tiến độ mà không cần di chuyển xa, tiết kiệm thời gian và chi phí. Để AI là giải pháp đột phá trong chuyển đổi số hành chính công Chuyển đổi số hành chính công với AI không phải là cuộc chạy đua công nghệ, mà là cuộc cách mạng toàn diện trong tư duy quản trị. Từ nền hành chính “quản lý” chuyển sang “kiến tạo và phục vụ”. Lúc này, chuyển đổi số không còn là xu hướng mà trở thành điều kiện tiên quyết để đảm bảo bộ máy chính quyền vận hành hiệu quả, phục vụ người dân tốt hơn. Cùng với đó, vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như một giải pháp quan trọng mang tính đột phá trong chuyển đổi số hành chính công. Lãnh đạo phải tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ Để chuyển đổi số thành công, cần một sự thay đổi sâu sắc về tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”. Lãnh đạo địa phương phải tiên phong, tổ chức bộ máy tinh gọn, đồng thời lựa chọn đội ngũ cán bộ tận tâm, có năng lực và nhiệt huyết để đảm bảo hoạt động hành chính thông suốt. Lãnh đạo cũng cần lắng nghe phản hồi từ người dân và doanh nghiệp để cải tiến dịch vụ, đồng thời sử dụng dữ liệu để ra quyết định, tăng cường trách nhiệm giải trình và hạn chế tình trạng “đùn đẩy trách nhiệm”. Thành công của chuyển đổi số phụ thuộc rất lớn vào quyết tâm và tầm nhìn của lãnh đạo các cấp. Họ cần “dám nghĩ - dám làm”, tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ và tạo ra văn hóa đổi mới trong đơn vị. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích cực ứng dụng AI trong quản trị địa phương. Công nghệ AI kết hợp với hạ tầng như đám mây, blockchain và mạng 5G/6G tạo nên một hệ sinh thái số mạnh mẽ. Cụ thể, AI xử lý ngôn ngữ tự nhiên cho phép triển khai chatbot thông minh, trả lời thắc mắc 24/7, hỗ trợ tiếng Việt và ngôn ngữ dân tộc thiểu số, đồng thời tự động phân loại đơn từ. Công nghệ thị giác máy tính giúp đọc giấy tờ, xác thực danh tính và kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ. Trong khi đó, học máy AI là giải pháp đột phá trong chuyển đổi số hành chính công. Ảnh: VĂN THUẬN Lãnh đạo TP.HCM thăm gia đình thương binh, chính sách Ngày 21-7, nhân kỷ niệm 78 năm ngày Thương binh, liệt sĩ (27-7-1947 – 27-7-2025), đoàn lãnh đạo Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM do ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM làm trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà cho các gia đình chính sách, người có công với cách mạng. Đến thăm ông Nguyễn Hồng Xuân, sinh năm 1960, thương binh hạng 4, ông Nguyễn Mạnh Cường đã thăm hỏi sức khỏe, cuộc sống và mong muốn ông Xuân tiếp phát huy tinh thần cách mạng, nỗ lực vươn lên trong cuộc sống. Sau đó, đoàn đến thăm bà Bùi Thị Anh sinh năm 1939, là vợ liệt sĩ, hiện sinh sống tại phường Diên Hồng. Ông Nguyễn Mạnh Cường gửi lời thăm hỏi chân thành, chúc bà Bùi Thị Anh thật nhiều sức khỏe, sống vui với gia đình. Cùng ngày, đoàn đã đến thăm mẹ liệt sĩ Trần Thị Năm, sinh năm 1935, hiện sinh sống tại phường Vườn Lài và ông Trần Quý Đức - bệnh binh 1/3, ngụ phường Hòa Hưng. Tại các nơi đến thăm, ông Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về những hy sinh, cống hiến to lớn của các thương binh, liệt sĩ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc; sự trân trọng, biết ơn đối với những hy sinh, đóng góp của gia đình chính sách cho sự nghiệp cách mạng. Đồng thời, ân cần hỏi thăm sức khỏe, động viên các thương binh, thân nhân liệt sĩ tiếp tục phát huy tinh thần cách mạng, nỗ lực vươn lên trong cuộc sống và là tấm gương cho các thế hệ con cháu noi theo. Ông Nguyễn Mạnh Cường khẳng định Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM sẽ luôn quan tâm, chăm lo chu đáo đến các gia đình thương binh, liệt sĩ, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” bằng những hành động thiết thực, ý nghĩa. Ông Nguyễn Mạnh Cường cũng đề nghị các địa phương tiếp tục quan tâm chăm lo đời sống, vật chất, tinh thần và tạo điều kiện thuận lợi để các gia đình thương binh, liệt sĩ ngày càng có cuộc sống tốt hơn. THANH TUYỀN Đoàn đến thăm gia đình thương binh Nguyễn Hồng Xuân. Ảnh: THANH THÙY Cẩn trọng nhưng không chần chừ Bên cạnh những lợi ích to lớn, chuyển đổi số với AI cũng đối mặt với không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, thiếu hụt chuyên gia AI, thêm vào đó một bộ phận cán bộ và người dân chưa quen sử dụng công nghệ. Về mặt pháp lý, cần hoàn thiện khung pháp lý cho AI, xây dựng tiêu chuẩn chung và cơ chế liên thông. Đặc biệt, vấn đề bảo mật thông tin cá nhân và an ninh mạng cần được ưu tiên hàng đầu. Triển khai AI trong hành chính công không phải không có rủi ro nhưng nếu cứ chần chừ, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội tăng tốc khi đã có trụ cột - là AI chờ được phát huy. (machine learning) - một lĩnh vực của trí tuệ nhân tạo, có khả năng học từ kinh nghiệm và đóng vai trò như một người trợ lý thông minh, dự đoán nhu cầu dịch vụ công, phát hiện gian lận như SIM rác hay lừa đảo mạng và cá nhân hóa trải nghiệm người dân. Tự động hóa quy trình hỗ trợ xử lý hồ sơ, kết nối cơ sở dữ liệu và quản lý luồng công việc, giảm đáng kể tải trọng cho cán bộ. Hành động vì một nền hành chính kiến tạo, phục vụ Chuyển đổi số không thể làm một sớm một chiều nhưng có thể bắt đầu ngay từ những việc tốn thời gian nhất như: Xử lý hồ sơ hành chính; gửi, nhận thông báo, lịch họp; tạo báo cáo định kỳ; giao tiếp với người dân qua nền tảng số. Khi những tác vụ này được AI hỗ trợ hoặc tự động hóa, cán bộ xã/phường có thêm thời gian để làm việc lớn: Ra quyết định, theo dõi thực địa, tổ chức đối thoại với dân. Trí tuệ nhân tạo đang dần trở thành “cánh tay phải” của cán bộ xã, phường. Chưa cần phải biết công nghệ cao siêu, nhiều địa phương đã sử dụng các công cụ AI đơn giản để: Soạn thảo văn bản, báo cáo tuần, quý chỉ trong vài phút; tự động điền mẫu biểu hành chính; trả lời hàng trăm câu hỏi của người dân qua chatbot; một “trợ lý AI” như vậy hiện đang được một số cơ quan nhà nước áp dụng đạt hiệu quả tốt. Chuyển đổi số hành chính công với AI không phải là cuộc chạy đua công nghệ mà là cuộc cách mạng toàn diện trong tư duy quản trị. Từ nền hành chính “quản lý” chuyển sang “kiến tạo và phục vụ”, từ quy trình thủ công sang tự động thông minh, từ ra quyết định theo kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu khoa học. Mô hình chính quyền hai cấp đòi hỏi bộ máy tinh gọn nhưng hiệu quả cao. AI chính là “người trợ lý thông minh” giúp mỗi cán bộ có thể đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn với chất lượng tốt hơn. AI không thay cán bộ nhưng AI giúp cán bộ phục vụ dân tốt hơn. Đó là sự chuyển mình đúng hướng, đúng thời điểm. Chuyển đổi số thành công không phải khi có nhiều phần mềm, mà khi người dân thấy rõ sự thay đổi: Làm giấy tờ nhanh hơn; nhận phản hồi chính xác; không phải đi lại nhiều lần; được phục vụ chu đáo - dù là trực tuyến hay trực tiếp. Thành công được đo bằng sự hài lòng của người dân, sự tin tưởng của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư và niềm tự hào của đội ngũ cán bộ, công chức khi đóng góp vào việc xây dựng một Việt Nam số, thịnh vượng và bền vững.• (*) Giảng viên khoa Công nghệ thông tin Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM Chuyển đổi số hành chính công với AI không phải là cuộc chạy đua công nghệ mà là cuộc cách mạng toàn diện trong tư duy quản trị.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==