Trong hành trình này, báo không chỉ phản ánh thực tiễn mà còn là diễn đàn góp ý, phản biện chính sách từ các chuyên gia, nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình chính quyền của TP. Về mặt mô hình tổ chức, TP.HCM tiên phong triển khai mô hình chính quyền đô thị - không tổ chức HĐND cấp quận, phường nhằm giảm tầng nấc trung gian, tăng hiệu lực điều hành và phân quyền mạnh mẽ hơn cho cơ sở. Những bất cập trong địa giới hành chính và mô hình vận hành cũ cũng đã được báo chí và giới chuyên gia chỉ ra từ sớm, thúc đẩy việc hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị của TP. Về mặt vận hành, cải cách bộ máy hành chính là công việc thường xuyên, liên tục của một chính quyền phục vụ. Với vai trò là cơ quan báo chí có thế mạnh phản biện chính sách, báo Pháp Luật TP.HCM sẽ tiếp tục đồng hành cùng chính quyền trung ương và TP để góp phần lan tỏa giá trị tích cực của mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện hành với mục tiêu “tinh, gọn, mạnh, hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả”, cùng chính quyền TP xây dựng một chính quyền phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt nhất. Luật sư NGUYỄN MINH TÂM, nguyên Trưởng ban Kinh tế báo Pháp Luật TP.HCM: Một đội ngũ bản lĩnh, trong sáng và giỏi luật Báo Pháp Luật TP.HCM đã trải qua 35 năm xây dựng và phát triển, trở thành một tờ báo chuyên ngành phản ánh đời sống pháp luật. Điều đáng mừng là báo luôn bám sát tôn chỉ, mục đích ngay từ ngày đầu thành lập. Đội ngũ phóng viên không chỉ giỏi nghiệp vụ báo chí mà còn am hiểu pháp luật, được rèn luyện qua nhiều thế hệ, ngày càng trưởng thành, bản lĩnh và giữ đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Trong đời sống pháp luật, một mảng quan trọng mà báo tập trung phản ánh là hoạt động tố tụng, đặc biệt các vụ án hình sự, vì nó liên quan trực tiếp đến số phận pháp lý của bị can, bị cáo. Phóng viên nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, trao đổi với cơ quan tố tụng, luật sư và giới chuyên môn để phản ánh khách quan, có tiếng nói phản biện mang tính xây dựng. Nhiều bài viết đã góp phần làm sáng tỏ nguyên tắc suy đoán vô tội, phê phán bức cung, nhục hình, cảnh báo tình trạng hình sự hóa quan hệ dân sự - kinh tế, qua đó góp phần hạn chế oan, sai. Một đặc điểm nổi bật là phóng viên của báo kiên trì theo đuổi vụ việc đến cùng, không phản ánh nửa chừng. Nhiều vụ án lớn được báo phản ánh và tạo sự quan tâm của xã hội như Xí Le (Phan Thiết), Cimexcol (Minh Hải), Phan Tường Vân (TP.HCM), Huỳnh Văn Nam (Đồng Nai), loạt phóng sự “Tôi đi tìm Bao Công” và những vụ án gần đây như Bùi Minh Lý, Nguyễn Tấn Khoa, Nguyễn Tất Vân, Đỗ Văn Y… Các bài viết đều được dư luận đồng tình, tạo tác động tích cực trong quá trình tố tụng. TỪ CHỖ NGỒI CỦA LUẬT SƯ ĐẾN MÔ HÌNH TÒA ÁN KHU VỰC Tôi làm Tổng Biên tập báo Pháp Luật TP.HCM từ năm 1996, sau 12 năm thì nghỉ hưu. Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất là hai việc báo đã làm được: Góp phần cải cách tư pháp và vào cuộc gỡ oan cho một số người. Ngay từ khi về báo, tôi suy nghĩ nhiều về tôn chỉ, mục đích: Pháp luật. Đây là “đặc sản” riêng, vừa hấp dẫn vừa khó có ai cạnh tranh. Đội ngũ phóng viên chủ yếu xuất thân từ trường luật, có tiến sĩ, thạc sĩ nên cách làm báo gắn chặt với chuyên môn. Báo đã kiên trì phản biện, đấu tranh để cải thiện những bất cập như người ra tòa có nên bị còng tay, mặc áo tù trước khi có bản án; vị trí ngồi giữa VKS và luật sư; hay đồng phục luật sư. Nhiều quan điểm của báo từng bị phản ứng nhưng dần dần được ghi nhận trong tiến trình cải cách. Thậm chí, diễn đàn về đồng phục luật sư do báo mở ra đã góp phần hình thành bộ trang phục chính thức của luật sư sau này. Một điểm nổi bật khác là “đi gỡ oan”. Công lý luôn được Nhân dân đề cao và trân trọng. Báo đã theo đuổi nhiều vụ án gây chấn động như các vụ án Vườn cam, Vườn điều, sau này là vụ Huỳnh Văn Nén, Nguyễn Thanh Chấn... Công việc này không chỉ dựa vào phóng viên, luật sư mà còn có sự hỗ trợ của nhiều chuyên gia như BS pháp y Ngô Văn Quỹ, bà Nguyễn Thị Hoài Thu (nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội)… Nhờ vậy, những bài viết minh oan mang sức thuyết phục lớn, bởi nhà báo không chỉ viết với nhiệt huyết mà còn phải chính xác về luật. Đặc biệt, từ hơn 20 năm trước, báo cũng đã bàn luận nhiều về mô hình tòa án khu vực - coi đây là bước đi tất yếu để tinh gọn bộ máy, bảo đảm tính độc lập, khách quan trong xét xử. Đến nay, chủ trương này đã trở thành hiện thực với Nghị quyết 81/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Có thể nói báo chí nói chung, báo Pháp Luật TP.HCM nói riêng đã “gieo mầm” từ sớm, góp phần định hướng dư luận, tranh thủ sự đồng thuận của xã hội cho công cuộc cải cách tư pháp của nước nhà. Nhà báo NAM ĐỒNG, nguyên Tổng Biên tập báo Pháp Luật TP.HCM Hạt nhân của cải cách tư pháp là “lấy xét xử là trung tâm, tranh tụng là đột phá”. Trong ảnh: Thẩm phán mặc áo choàng, luật sư ngồi ngang hàng với kiểm sát viên, bục khai báo thay cho vành móng ngựa… Ảnh: HOÀNG GIANG TỪ “PHỐ MẶC ÁO LÀNG” ĐẾN CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ý tưởng cho loạt bài viết về mô hình chính quyền đô thị bắt đầu manh nha từ phóng viên - biên tập viên Hoàng Xuân, người đã chủ động kết nối với giới chuyên gia để thực hiện bài viết “Đi tìm mô hình cho chính quyền đô thị”. Sau đó, tôi tiếp tục kế thừa, phát triển tuyến nội dung này với sự thấu hiểu ngày càng rõ nét về những bất cập trong mô hình vận hành của TP.HCM giống như “phố mặc áo làng”. Báo Pháp Luật TP.HCM khi ấy đã nhận thấy sự trăn trở của lãnh đạo TP.HCM và giới nghiên cứu: Từ Phó Chủ tịch UBND TP Mai Quốc Bình, Giám đốc Sở Tư pháp Võ Văn Thôn, Phó Vụ trưởng Ban Tổ chức - Cán bộ Chính phủ Diệp Văn Sơn đến các nhà nghiên cứu như TS Huỳnh Văn Thới, ông Trần Bạch Đằng... Các chuyên gia này đều đồng thuận: TP.HCM cần cơ chế quản lý đặc thù, cần giảm tầng nấc trung gian và cần một đội ngũ mới tương xứng với tốc độ phát triển. Nhiều tuyến bài như “Thử vẽ chiếc áo mới cho chính quyền TP” đã phác thảo rõ mô hình tinh gọn, hiệu lực, đưa chính quyền đến gần dân. Từ những đề xuất và tranh luận ban đầu ấy, đến năm 2001, Nghị định 93/2001/NĐ-CP được ban hành - bước đầu phân cấp cho TP.HCM quyền quản lý về quy hoạch, đầu tư, ngân sách, đất đai, tổ chức bộ máy... Đây được xem là cú hích đầu tiên cho cơ chế riêng của TP. Tiếp đó, Nghị quyết 54/2017 của Quốc hội đã cho phép TP thí điểm nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, Nghị quyết 98/2023 về việc thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM và đến năm 2024, Nghị định 84/2024/CP đã chính thức mở rộng phân quyền toàn diện trên tám nhóm lĩnh vực, trong đó cho phép TP được tổ chức lại bộ máy phù hợp với yêu cầu phát triển. Hành trình hơn 20 năm để TP.HCM có được “chiếc áo” thể chế phù hợp là một quá trình tích lũy đầy tâm huyết - từ những đề xuất ban đầu đến các chính sách dần thành hình. Mỗi bước cải cách đều có thể mang lại kết quả tích cực và cũng bộc lộ những điểm cần điều chỉnh. Quan trọng là tinh thần cầu thị và sự đồng thuận chính trị giữa Trung ương - địa phương trong việc trao quyền cho TP lớn nhất cả nước. Báo Pháp Luật TP.HCM luôn xác định vai trò là người bạn đồng hành, cùng góp tiếng nói trên nền tảng pháp lý và khoa học, mong muốn TP.HCM có được cơ chế phù hợp để phát triển nhanh, bền vững, vì người dân. Bà NGUYỄN THỊ NGỌC LAN, nguyên Phó Tổng thư ký tòa soạn báo Pháp Luật TP.HCM CHẤT PHÁP LUẬT LÀM NÊN THƯƠNG HIỆU TỜ BÁO 21 KẾT NỐI NIỀM TIN ThứTư 17-9-2025
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==