3 Thời sự - Thứ Ba 9-12-2025 thoisu@phapluattp.vn NHÓM PHÓNG VIÊN Sáng 8-12, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM. TP.HCM không thể “khoác chung một cái áo thể chế” Thảo luận tại hội trường, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) cho rằng TP.HCM không thể “khoác chung một cái áo thể chế” giống như các địa phương khác trong cả nước. Mà cần có một thể chế riêng rộng hơn, tạo cho TP một khoảng trời riêng để tự do sáng tạo, phát triển. Đại biểu đoàn Hà Nội đưa ra ba điểm cần chỉnh sửa. Thứ nhất, cần loại bỏ những quy định có thể khiến các cơ chế đặc thù không thực hiện được. Ví dụ, ngay khoản đầu tiên đã nêu: HĐND TP được quyền sử dụng ngân sách địa phương để làm nhiều nhiệm vụ nhưng cuối cùng lại thêm cụm từ “tuân thủ theo quy định pháp luật”. Theo ông, nếu quy định như vậy thì các cơ chế đặc thù phía trên không còn ý nghĩa, vì cuối cùng vẫn phải làm theo quy định chung hiện hành. Trong dự thảo hiện có rất nhiều đoạn như vậy, làm giảm hiệu lực của các cơ chế mới. Thứ hai, dự thảo nghị quyết đang liệt kê cụ thể những việc cần phải làm và liệt kê danh sách các dự án cần ưu tiên chiến lược. Ông đề nghị không nên liệt kê cứng các danh mục, chỉ đưa ra nguyên tắc và tiêu chí, còn việc quyết định cụ thể giao cho HĐND TP, tương tự cách xây dựng nghị quyết của Hà Nội. Vấn đề thứ ba, ông đề xuất trong trường hợp cần có các quy định đặc thù khác với pháp luật hiện hành, HĐND TP.HCM được ra nghị quyết và báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, báo cáo Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất. Cơ chế phải đủ mở, “để trong đủ thông, ngoài đủ thoáng” Cũng như đại biểu Hoàng Văn Cường, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đánh giá dự thảo nghị quyết lần này đã đưa ra nhiều quy định mở, tạo điều kiện cho cả hai TP được chủ động quyết định và thực hiện nhiều công việc. Tuy nhiên, ở cuối nhiều nội dung lại ghi “thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành” như pháp luật về đầu tư hoặc các luật hiện hành khác. Điều này làm mất tính đặc thù, làm giảm ý nghĩa và hiệu quả của cơ chế ưu tiên. Dẫn đến mất nhiều cơ hội bứt phá và làm chậm tiến trình phát triển của TP. Vì vậy, đại biểu đoàn Lâm Đồng đề nghị cần nghiên cứu sửa đổi một cách căn bản, loại bỏ những nội dung đang tạo “điểm thắt” trong quá trình thực hiện Nghị quyết 98. Đặc biệt, Quốc hội đã giao nhiệm vụ hình thành trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, nên cơ chế phải đủ mở, “để trong đủ thông, ngoài đủ thoáng” thì mới có thể xây dựng và phát triển được. “Tất nhiên, việc mở rộng cơ chế cũng cần đi kèm với cơ chế giám sát chặt chẽ để mọi hoạt động được kiểm soát và điều chỉnh kịp thời. Khi làm tốt điều này, TP sẽ trở thành nơi thí điểm thể chế, từ đó giúp hoàn thiện và nhân rộng các mô hình phù hợp cho các địa phương khác trong cả nước cùng phát triển” - ông nói.• Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường (TP Hà Nội). Ảnh: QH đầu tư và xây dựng tại từng thời điểm cụ thể. Với các dự án thanh toán bằng quỹ đất, việc đấu giá quyền sử dụng đất hoặc tài sản công là bắt buộc để đảm bảo giá trị đất được xác định theo giá thị trường, tránh thất thoát tài sản nhà nước. Ngoài ra, cần có quy định rõ ràng về thời điểm xác định giá đất nhằm bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong quá trình ký kết hợp đồng. Tất cả thông tin về dự án, nhà đầu tư, tổng mức đầu tư, giá trị thanh toán và tiến độ thực hiện cũng cần được công khai rộng rãi để có thể kiểm soát chặt chẽ. Về hiệu quả và trách nhiệm, phải tăng cường cơ chế giám sát, kiểm soát chất lượng công trình, quy định rõ trách nhiệm của nhà đầu tư về tiến độ và chất lượng, đồng thời áp dụng chế tài nghiêm khắc với các trường hợp vi phạm hoặc chậm tiến độ. Cơ quan nhà nước có thể thuê tư vấn kiểm định độc lập để đảm bảo tính khách quan trong giám sát. TS TRẦN QUÝ, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam: Hai điều chỉnh mang lại “động lực kép” Ngoài việc “chốt” thời điểm tính giá đất, dự thảo sửa đổi NQ98 đề xuất mở rộng phạm vi quỹ đất thanh toán và phân cấp mạnh cho TP.HCM tự chủ thu hồi, giao đất. Hai điều chỉnh này mang lại “động lực kép” cho TP.HCM. Thứ nhất, mở rộng phạm vi quỹ đất thanh toán sẽ là động lực giúp giải quyết điểm nghẽn thanh khoản. Phạm vi quỹ đất thanh toán hiện chủ yếu dựa trên đất do Nhà nước quản lý thuộc diện sắp xếp lại tài sản công, quá hẹp so với quy mô các dự án hạ tầng chiến lược. Khi cho phép bổ sung các khu đất thuộc diện thu hồi theo Luật Đất đai hoặc TP.HCM cần thể chế riêng để sáng tạo, bứt phá Nhiều đại biểu đề nghị cần nghiên cứu sửa đổi một cách căn bản, loại bỏ và TP.HCM cần có một thể chế riêng rộng hơn để tự do sáng tạo, phát triển. Nhìn lại những hoạt động trong hai kỳ họp gần đây có thể thấy Quốc hội đang cởi mở và trao cơ hội về cách vận hành một mô hình phát triển mới cho cả nước. Thực tế cũng ít nơi nào cảm nhận rõ nhu cầu đổi mới thể chế như TP.HCM với hơn 14 triệu dân, nơi bất kỳ điểm nghẽn nào từ đất đai, quy hoạch, thủ tục đều có thể tác động ngay đến sản xuất, việc làm, tâm lý của doanh nghiệp và đời sống của người dân. Tuy nhiên, theo tôi, Nghị quyết 98 không chỉ là một cơ chế đặc thù. Đây chính là bài kiểm tra về năng lực thực thi của bộ máy: Quốc hội đã nhận diện nhưng có đủ tự tin để giao quyền hay không và địa phương có đủ bản lĩnh để nhận trách nhiệm và giải trình hay không. Nếu thành công liệu chúng ta có thể nhân rộng tinh thần phân quyền ấy ra các đô thị lớn trong tương lai hay không? Trao quyền không phải để TP đứng ngoài hay làm khác luật, mà để luật đi vào cuộc sống nhanh hơn, đúng hơn và tạo ra ít lãng phí cơ hội hơn. TP với độ “phức tạp” của mình, chính là nơi để Quốc hội đo được sức sống của các đạo luật, thấy được đâu là điểm hợp lý, đâu là điểm cần sửa. Trong ý nghĩa đó, Nghị quyết 98 không chỉ giúp TP tháo gỡ điểm nghẽn khó khăn hiện hữu, mà còn giúp Quốc hội hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật theo cách thực chất bằng trải nghiệm và bài học từ thực tiễn. Nếu cơ chế được gia cố đủ mạnh, TP sẽ vận hành hiệu quả và mở ra một thị trường khổng lồ cho hàng hóa, dịch vụ, nông sản và công nghiệp phụ trợ của rất nhiều tỉnh, thành; tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động từ mọi miền đất nước; đồng thời tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho cả vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và ĐBSCL. Vì vậy, trao quyền cho TP không phải là “cho thêm”, mà là trao thêm một động cơ tăng trưởng cho đất nước. Một quốc gia muốn mạnh không thể chỉ dựa vào vài ngành, mà phải dựa vào không gian phát triển có khả năng vật chất - và TP chính là một trong những không gian như vậy. Nếu nhìn dài hạn hơn, Nghị quyết 98 đổi mới chính là một bước chuẩn bị thực tiễn quan trọng để Quốc hội tiến tới xây dựng luật cho siêu đô thị trong tương lai. Sự phát triển của một siêu đô thị không chỉ quyết định tương lai của một địa phương mà còn định hình tương lai của cả một nền kinh tế. TP sẵn sàng đi trước nếu điều đó là điều đất nước cần và Quốc hội cho phép. Đại biểu Quốc hội PHẠM TRỌNG NHÂN Tiêu điểm Việc phân cấp mạnh mẽ cho TP.HCM quyền chủ động thu hồi và giao đất trực tiếp cho các dự án BT như trong dự thảo có thể xem là“chìa khóa thể chế”giúp khơi thông ách tắc dự án BT kéo dài suốt nhiều năm qua. kết hợp các nguồn đất khác, TP.HCM có thể hình thành “giỏ tài sản” đối ứng đủ lớn để thanh toán các dự án hạ tầng lớn, các trục giao thông huyết mạch. Khi có nguồn đất đối ứng, các hợp đồng BT đang bế tắc có thể chuyển trạng thái từ “tài sản kẹt” sang “tài sản có tính thanh khoản”, giúp ngân hàng và nhà đầu tư định giá lại rủi ro, mở khóa dòng vốn đang chờ đợi tín hiệu chắc chắn về tài sản bảo đảm. Thứ hai, phân cấp mạnh thẩm quyền thu hồi và giao/ cho thuê đất trực tiếp sẽ giúp TP giảm chi phí giao dịch và chi phí vốn. Trong kinh tế dự án, mỗi tháng chậm trễ làm tăng lãi vay, giảm suất sinh lời nội tại. Khi rút ngắn quy trình, thời gian vòng đời phê duyệt dự án giảm đáng kể, chi phí vốn hạ, xác suất hoàn vốn tăng. Ở cấp hệ thống, thủ tục gọn giúp tạo “tín hiệu chính sách” tích cực, làm giảm mức rủi ro mà các tổ chức tài chính yêu cầu, từ đó khơi thông dòng vốn ngoài ngân sách. Với các dự án hạ tầng, tác động này có tính bội số: Thời gian rút ngắn không chỉ cắt giảm lãi vay mà còn đẩy nhanh hiệu lực kinh tế - xã hội của công trình, tạo thêm nguồn thu ngân sách gián tiếp từ tăng trưởng. Tuy nhiên, một vấn đề quan trọng là cần “thiết kế” rào chắn nhằm phòng ngừa rủi ro như tiêu chí lựa chọn khu đất thanh toán phải rõ ràng; phương pháp xác định giá trị đất phải tuân thủ chuẩn mực định giá độc lập và cơ chế giao đất trực tiếp phải được gắn chặt với nghĩa vụ và trách nhiệm. Khi mọi thứ vận hành theo đúng nguyên tắc, TP.HCM vừa có thể gỡ vướng cho dự án BT, vừa bảo đảm kỷ luật tài khóa và niềm tin thị trường. Đây mới là nền tảng để cơ chế đặc thù phát huy hiệu quả trong dài hạn.• vốn và TP.HCM sẵn sàng đi trước nếu đất nước cần, Quốc hội cho phép
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==