Chú trọng kiểm soát quyền lực, thay thế cán bộ thiếu năng lực, thiếu bản lĩnh Nhiềudoanhnghiệpmuốn tham gia dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam TP.HCM CHỦ ĐỘNG ĐỔI MỚI, ĐI TRƯỚC MỞ ĐƯỜNG Tranh tụng tại tòa chuyên biệt: Luật sư Việt Nam cần trang bị gì? TP.HCM sử dụng AI để phân luồng giao thông HLV Kim Sang-sik quyết thắng Hàn Quốc ở trận tranh hạng 3 SỐ 017 (7588) - Thứ Năm 22-1-2026 CHỦ QUẢN: ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÁO ĐIỆN TỬ: www.plo.vn Ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP.HCM, trình bày tham luận tại đại hội. Ảnh: TTXVN trong so nay trang 2+3 trang 6 trang 8 trang 2+3 Xây dựng cán bộ dám làm, lấy danh dự là điều thiêng liêng nhất VỤ HƠN 15 NĂM ĐI KIỆN ĐÒI NHÀ: VKSND Tối cao kháng nghị giám đốc thẩmtrang 14 trang 9 trang 15 CHÀO MỪNG l Kinh tế TP.HCM: 3 kịch bản, 1 khát vọng bứt phá trang 3+4+5
2 đó, quyền lực càng cao trách nhiệm càng lớn… “Phải chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, gắn với xây dựng bộ máy chính quyền địa phương hai cấp thực sự liêm chính, gần dân, phục vụ nhân dân” - ông Dũng nhấn mạnh. Đáng chú ý, Ban Nội chính NGUYỄN THẢO - LÊ THOA Tiếp tục chương trình làm việc của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, ngày 21-1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục làm việc cả ngày tại hội trường để thảo luận về các văn kiện đại hội. Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng đã trình bày tham luận “Tiếp tục đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”. Phòng, chống tham nhũng không chỉ là khẩu hiệu, lời nói suông Theo Ban Nội chính Trung ương, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây thiệt hại nghiêm trọng đến các nguồn lực công; xâm hại đến hoạt động đúng đắn của bộ máy Đảng, Nhà nước; làm sai lệch công lý, công bằng xã hội; làm suy giảm niềm tin, đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ. Đảng ta luôn xác định tham nhũng là “giặc nội xâm”; đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Đầu tiên, chuyển mạnh từ “đi sau xử lý” sang “đi trước kiểm soát”, từ “làm đúng quy trình” sang “làm thực chất, có kết quả”, từ “chống để răn đe” sang “xây để bền vững”, từ “quản lý truyền thống” sang “quản trị số”. “Lấy công nghệ, dữ liệu làm công cụ giám sát, phòng ngừa, phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực” - ông Dũng nói và nhấn mạnh việc giám sát cần thực hiện bằng trí tuệ nhân tạo (AI); phân tích dữ liệu lớn (big data) để phát hiện, phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn. Cùng với hoàn thiện thể chế, pháp luật, cần tăng cường ích chung; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, yêu cầu chính trị, pháp luật và nghiệp vụ. Tinh thần là xử lý nghiêm minh nhưng nhân văn, ưu tiên áp dụng các biện pháp về kinh tế, hành chính, dân sự, kỷ luật; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng. Quyền lực càng cao trách nhiệm càng lớn Nhiệm vụ thứ ba được ông Dũng đề cập đến là tăng cường kiểm soát quyền lực. Tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát có hiệu quả việc thực thi quyền lực, theo nguyên tắc mọi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế, phải được ràng buộc bằng trách nhiệm, quyền lực đến đâu trách nhiệm đến lâu dài. Trong nhiều nhiệm kỳ, nhất là nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, công tác này được triển khai quyết liệt, với nhiều chủ trương, cách làm mới, bài bản, khoa học, đồng bộ, hiệu quả. Việc điều tra, xử lý vừa kiên quyết, nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục nhiều vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp ở nhiều lĩnh vực, có tính cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe, phòng ngừa có hiệu quả. “Điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt cả bị can, bị cáo bỏ trốn ra nước ngoài, khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước” - ông Dũng nói. Ông nhấn mạnh công tác này “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, không chỉ là khẩu hiệu, lời nói suông mà đã trở thành hiện thực sinh động, là mệnh lệnh chính trị được nhân dân ghi nhận, đánh giá cao. Chuyển mạnh sang “đi trước kiểm soát” Để đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, ông Dũng cho hay Ban Nội chính Trung ương sẽ công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát có hiệu quả tài sản, thu nhập. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả trách nhiệm giải trình, trước hết là sự hài lòng của người dân, đây là yếu tố then chốt. Đồng thời, phải kiên trì xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với ba trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính. Đi đôi với phòng ngừa, việc phát hiện và xử lý kịp thời là khâu đột phá để cán bộ không dám tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trong xử lý phải phân biệt sai phạm do cố ý vì vụ lợi với sai phạm vì đổi mới, sáng tạo, vì lợi “Xử lý nghiêm minh nhưng nhân văn, phân biệt sai phạm do cố ý vì vụ lợi với sai phạm vì đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng”. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được thực hiện “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Việc điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt cả bị can, bị cáo bỏ trốn ra nước ngoài đã khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật. Chú trọng kiểm soát quyền lực, cán bộ thiếu năng lực, thiếu Thời sự - Thứ Năm 22-1-2026 thoisu@phapluattp.vn CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU CHÀO MỪNG Tại phiên thảo luận sáng 21-1, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã trình bày tham luận của Đảng bộ Chính phủ. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ tiếp tục nỗ lực hết sức mình, thực hiện sứ mệnh kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ nhân dân. Bà nhấn mạnh đó là trách nhiệm thiêng liêng, trọng trách nặng nề nhưng rất vẻ vang của Chính phủ trước Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đồng thời là điều kiện tiên quyết, có ý nghĩa quyết định để tiếp tục thực hiện thành công, toàn diện mục tiêu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới theo tinh thần Nghị quyết XIV của Đảng. Trên tinh thần đó, thời gian tới, Chính phủ sẽ tập trung trọng tâm vào sáu nhiệm vụ cơ bản. Cụ thể, Chính phủ sẽ tiếp tục đột phá xây dựng hoàn thiện thể chế, giải phóng nguồn lực phát triển, xem đây là đột phá của đột phá, lập thế cạnh tranh quốc gia. Theo bà Trà, Chính phủ sẽ tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chuyên đề cốt lõi của Bộ Chính trị; xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; thể chế cho các lĩnh vực mới then chốt như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đồng thời, chú trọng tạo môi trường thông thoáng, khuôn khổ pháp lý ổn định, có tính dự báo cao để tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững; gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế… Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh Chính phủ sẽ hiện đại hóa nền quản trị quốc gia, lấy hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Xây dựng nền hành chính Nhà nước dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp, đề cao trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh xây dựng Chính phủ số, xã hội số, công dân số trên nền tảng dữ liệu số thống nhất, đồng bộ, thông suốt, dùng chung trong hệ thống hành chính Nhà nước và người dân theo thời gian thực. Trong quản trị quốc gia phải lấy bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu làm tiêu chuẩn bắt buộc cho mọi chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Bà Trà cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và tăng cường kiểm tra giám sát với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” một cách thực chất và hiệu quả nhất. Theo bà Trà, Chính phủ sẽ tập trung nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt là ở cấp cơ sở, coi đây là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách và chiến lược; chú trọng thu hút và trọng dụng nhân tài. Đặc biệt, Chính phủ quan tâm xây dựng văn hóa liêm chính, kỷ luật kỷ cương; đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức “dám nghĩ, dám làm, dám chịu Xây dựng cán bộ dám làm, lấy danh dự là điều thiêng liêng nhất Ông Đặng Văn Dũng, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương, trình bày tham luận “Tiếp tục đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”. Ảnh: TTXVN
3 thay thế bản lĩnh Trung ương cần tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa công tác phòng, chống lãng phí. Trọng tâm là rà soát, xử lý dứt điểm các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí và các cơ sở nhà đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp. “Không để lãng phí kéo dài nhưng cũng không hợp pháp hóa các sai phạm” - ông Dũng nhắc lại chủ trương của Bộ Chính trị. Cùng với đó, khẩn trương cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng về xử lý các vi phạm về đất đai, xử lý sai phạm về kinh tế để khơi thông nguồn lực phát triển. Đồng thời, xử lý trách nhiệm, thay thế cán bộ thiếu kiến thức, năng lực, thiếu bản lĩnh, đùn đẩy, né tránh, không dám làm.• Thời sự - Thứ Năm 22-1-2026 thoisu@phapluattp.vn LÊ THOA - NGUYỄN THẢO Sáng 21-1, tại Đại hội XIV của Đảng, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP.HCM, đã thay mặt đoàn đại biểu Đảng bộ TP.HCM trình bày tham luận về phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng TP.HCM trở thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho cả nước. TP.HCM không thể phát triển theo lối mòn Theo ông Nguyễn Văn Được, TP.HCM đang bước vào giai đoạn mới. TP không chỉ dựa vào lịch sử hào hùng, truyền thống năng động mà phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm trước kỳ vọng quốc gia. Trong nhiều thập niên qua, TP.HCM luôn là động lực quan trọng về tăng trưởng, đổi mới và hội nhập. Dù vậy, ông cho rằng bối cảnh trong nước và quốc tế biến đổi nhanh chóng đặt ra yêu cầu phát triển cao hơn cho TP. Chủ tịch TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định: TP.HCM không thể phát triển theo lối mòn mà phải chủ động tự đổi mới sâu sắc, khác biệt, có tầm nhìn dài hạn và bền vững hơn. Sự đổi mới này nhằm khẳng định lại vai trò đầu tàu, xứng đáng với niềm tin mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó. Người đứng đầu chính quyền TP.HCM khẳng định khát vọng đến năm 2030 của TP gắn liền với mục tiêu quốc gia. Đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, có vị thế vững chắc trên trường quốc tế. “Trong tổng thể chiến lược đó, Trung ương đã đặt cho TP.HCM những kỳ vọng rất đặc biệt. Không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn tăng trưởng theo cách khác biệt; không chỉ đi trước mà còn mở đường; không chỉ thành công cho riêng mình mà phải tạo ra động lực lan tỏa cho sự phát triển chung của cả nước” - Chủ tịch Nguyễn Văn Được nêu. Cũng theo ông, TP.HCM được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm các cơ chế, TP.HCM chủ động đổi mới, đi trước mở đường TP.HCM không thể phát triển theo lối mòn mà phải chủ động tự đổi mới chính mình nhằm khẳng định lại vai trò đầu tàu, xứng đáng với niềm tin và trọng trách được giao. Cơ hội lịch sử để tái khẳng định chính mình TP.HCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái khẳng định chính mình bằng hành động cụ thể và cải cách thực chất. Con đường phía trước là tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh. TP.HCM cam kết nỗ lực cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, phồn vinh và hạnh phúc. chính sách và hội tụ khoa học công nghệ, là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị. 3 trụ cột nền tảng Để thực hiện khát vọng đó, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết TP đã xác định ba trụ cột tạo nền tảng và bứt phá. Về đột phá thể chế, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh đây là điều kiện tiên quyết. Theo ông, thể chế hiện vẫn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nhưng cũng là đòn bẩy mạnh mẽ nhất nếu được tháo gỡ kịp thời. “Đảng bộ và nhân dân TP.HCM rất cảm ơn Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ, các bộ, ban ngành và đặc biệt là Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 260. Đây là nghị quyết giúp TP.HCM phát triển mạnh mẽ hơn với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo” - Chủ tịch Nguyễn Văn Được bày tỏ. Ông cho biết TP.HCM cần được trao các cơ chế linh hoạt hơn, phù hợp với quy mô và sự đóng góp của TP. Từ thí điểm mô hình quản trị mới, rút ngắn quy trình hành chính đến mở rộng không gian chính sách cho đổi mới sáng tạo. Về khoa học công nghệ và nguồn nhân lực, ông Nguyễn Văn Được cho rằng đây phải là động lực cốt lõi. Nếu tiếp tục dựa vào vốn, đất đai và lao động giá rẻ thì TP.HCM sẽ sớm chạm trần tăng trưởng. Thực tế hơn 10 năm qua, tốc độ tăng trưởng GRDP của TP có xu hướng chậm lại. Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, con đường phát triển bền vững chỉ có thể dựa vào tri thức và công nghệ. TP có lợi thế lớn khi sở hữu hệ thống đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp năng động. “Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở nguồn lực, mà nằm ở khả năng tổ chức, kết nối thông qua cơ chế ba nhà (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp)” - ông Nguyễn Văn Được nêu. Về phát triển hạ tầng, ông cho biết trụ cột này giúp TP đi xa, phục vụ mục tiêu lâu dài. Hạ tầng TP.HCM cần được nhìn nhận là hạ tầng chiến lược quốc gia gồm giao thông, logistics, hạ tầng số và kết nối vùng. Với nền tảng đó, TP cần tái định vị vai trò kinh tế với ba mũi nhọn: Dịch vụ tài chính thương mại chất lượng cao, công nghệ cao và logistics. Ông Nguyễn Văn Được phân tích liên kết vùng là điều kiện tất yếu để phát triển bền vững. TP.HCM không thể phát triển biệt lập. Không gian kinh tế vùng cần được tổ chức hợp lý, chuỗi giá trị phân bổ hiệu quả. “Trong cấu trúc đó, TP.HCM sẽ đóng góp với vai trò là kiến trúc sư trưởng, trung tâm điều phối và dẫn dắt liên kết vùng. Nơi hội tụ tài chính, công nghệ và dịch vụ cao cấp, giúp giá trị gia tăng được lan tỏa và cùng phát triển” - ông Nguyễn Văn Được trình bày. Nhấn mạnh phát triển xã hội là sức mạnh mềm, ông Nguyễn Văn Được cho biết TP.HCM hướng đến mô hình TP toàn cầu đáng sống. Giá trị này được đo bằng quy mô kinh tế lẫn chất lượng cuộc sống và niềm tin của người dân. • Ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP.HCM, trình bày tham luận tại Đại hội XIV. Ảnh: TTXVN TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIV CỦA ĐẢNG trách nhiệm”, lấy danh dự là điều thiêng liêng nhất, lấy hiệu quả phục vụ nhân dân là giá trị cốt lõi, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết. LÊ THOA - NGUYỄN THẢO Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà. Ảnh: TTXVN Sử dụng AI hỗ trợ đánh giá tác động, phản ứng chính sách Trong tham luận trình bày tại đại hội, Bộ Tư pháp đã nêu một số đề xuất, kiến nghị nhằm giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thi hành pháp luật nghiêm minh, nhất quán, hiệu quả. Cụ thể, Bộ Tư pháp đề nghị Đại hội XIV tiếp tục bổ sung, phát triển chủ trương, định hướng của Đảng về công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật. Trong đó, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Tiếp tục xác định và thực hiện hiệu quả chủ trương công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật với cấu trúc hợp lý, đầy đủ, dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi bảo đảm thực hiện vai trò kiến tạo phát triển của Nhà nước pháp quyền XHCN. Xây dựng chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tổng kết việc thi hành Hiến pháp 2013... Thứ hai, chú trọng nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu chính sách, thẩm định, thẩm tra văn bản. Giảm bớt hình thức văn bản theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một loại văn bản quy phạm pháp luật. Thứ ba, hoàn thiện cơ chế, quy tắc giải thích và hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, gắn với xác định rõ chủ thể có thẩm quyền và quy trình, cơ chế, quy tắc giải thích, hướng dẫn, bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và thực thi pháp luật trong thực tiễn. Thứ tư, củng cố, kiện toàn tổ chức pháp chế, đội ngũ làm công tác xây dựng pháp luật. Tăng cường ứng dụng công nghệ số, AI trong xây dựng, thi hành pháp luật; sử dụng AI hỗ trợ đánh giá tác động, phản ứng chính sách và vận hành các nền tảng số phục vụ phổ biến pháp luật, theo dõi thi hành và công tác thanh tra, kiểm tra.
4 Thời sự - Thứ Năm 22-1-2026 CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU CHÀO MỪNG Trong bối cảnh Trung ương đặt mục tiêu đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng tăng trưởng kinh tế hai con số, TP.HCM - đầu tàu kinh tế của cả nước cũng xác lập mục tiêu này trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I. Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, chuyên gia Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright Việt Nam, cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, TP.HCM phải đi tiên phong trong kiến tạo các không gian kinh tế mới, ngành nghề mới và mô hình phát triển mới cho cả nước, trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” cho những đột phá phát triển mang tính dài hạn và lan tỏa. Định hình những mô hình kinh tế mới . Phóng viên: Trong giai đoạn phát triển mới, TP.HCM đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai con số tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I. Ông đánh giá sao về mục tiêu này? + Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn (ảnh): Tôi cho rằng mục tiêu này cần được nhìn nhận trước hết như một thông điệp quyết tâm và một tuyên ngôn về khát vọng phát triển của đất nước. Đối với TP.HCM, việc đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số vừa phản ánh vai trò, trách nhiệm của đầu tàu, vừa cho thấy sự chủ động của TP trong đón bắt không gian và động lực phát triển mới. TP.HCM không chỉ tăng trưởng cho riêng mình mà còn tạo sức lan tỏa cho toàn vùng và cả nền kinh tế. Trong bối cảnh TP sau hợp nhất có quy mô lớn hơn, cấu trúc kinh tế đa dạng hơn và nhiều cơ chế đặc thù được Trung ương trao cho, việc đặt ra mục tiêu tăng trưởng cao là phù hợp để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và vị thế của TP. mới và lan tỏa mạnh mẽ cho toàn bộ nền kinh tế. Thứ ba là về không gian kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa. TP là trung tâm lớn nhất nước về truyền thông, giải trí, thiết kế, quảng cáo, nội dung số… nhưng phần lớn giá trị hiện nay vẫn còn manh mún, phi chính thức và chưa được định vị như một ngành kinh tế chiến lược. Tôi cho rằng nếu được đầu tư đúng mức về hạ tầng, bản quyền, thị trường…, công nghiệp văn hóa của TP hoàn toàn có thể trở thành ngành tăng trưởng nhanh. Thứ tư là không gian kinh tế biển. Trong cấu trúc mới, TP có cơ hội phát huy lợi thế nền kinh tế đại dương gắn với hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế… Các lĩnh vực như vận tải thông minh, dịch vụ cảng giá trị gia tăng, kinh tế biển gắn với chuyển đổi xanh… vẫn còn rất nhiều tiềm năng. Thứ năm, TP.HCM có điều kiện để phát triển các mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng, trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng mới ngoài lõi đô thị truyền thống. TP phải mạnh dạn tổ chức lại không gian trưởng mới. TP.HCM sẽ dựa vào các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 260 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98)… để tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là làm chậm trễ việc quyết định và phân mảnh trách nhiệm. Một nền kinh tế đô thị quy mô lớn như TP.HCM mà vẫn áp dụng quy trình “xin-cho” sẽ làm kéo dài thời gian, gây lãng phí nguồn lực và đánh mất cơ hội phát triển. Vì vậy, các cơ chế phân cấp, phân quyền cần được TP tận dụng hiệu quả hơn nữa. Một vấn đề khác là TP phải vận dụng hiệu quả, sáng tạo, linh hoạt các cơ chế để huy động vốn xã hội cùng tham gia, đặc biệt thông qua mô hình PPP và các công cụ tài chính đô thị hiện đại. Nguồn lực bị tắc nghẽn lớn nhất lâu nay của TP.HCM không phải là thiếu tiền mà là tiền không chuyển thành vốn, không chảy vào cơ sở hạ tầng, các lĩnh vực trọng Dĩ nhiên tăng trưởng hai con số phải gắn chặt với yêu cầu tái cấu trúc mô hình phát triển theo chiều sâu. Động lực tăng trưởng của TP trong giai đoạn tới được kỳ vọng đến từ nâng cao năng suất lao động, phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo cũng như cải thiện năng lực quản trị nhà nước… Bên cạnh đóng góp tỉ trọng GDP lớn, TP.HCM còn có vai trò mở ra những không gian tăng trưởng mới, tạo các động lực phát triển mới và định hình những mô hình kinh tế mới cho cả nước. Chính vì vậy, TP.HCM phải là trung tâm kiến tạo tương lai kinh tế của Việt Nam chứ không chỉ dừng ở vị trí trung tâm kinh tế quốc gia. Điều này đòi hỏi TP phải đi trước trong nhận diện và phát triển những lĩnh vực chưa được khai thác đầy đủ, những ngành đang hình thành, những không gian phát triển còn bị đóng băng bởi rào cản thể chế. Năm không gian kinh tế mới . Với khát vọng tăng trưởng mới, dư địa hiện tại của đầu tàu TP.HCM có đủ sức tạo cú hích lớn? + Xét về dư địa tăng trưởng, nếu chỉ nhìn vào các chỉ tiêu truyền thống như quỹ đất, dân số, có thể thấy TP.HCM đang tiệm cận ngưỡng phát triển. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, dư địa thực sự của TP nằm ở các không gian kinh tế mới chưa được tổ chức và khai thác đúng tầm. Đầu tiên là về không gian kinh tế số và dữ liệu. TP.HCM hội tụ hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ, tài chính, thương mại điện tử, dịch vụ lớn nhất cả nước cùng thị trường tiêu dùng khổng lồ. Nếu TP đi đầu trong xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung, khung pháp lý thử nghiệm và thúc đẩy thị trường cho các dịch vụ số…, đây có thể trở thành một trụ cột tăng trưởng mới không bị giới hạn bởi không gian vật lý. Thứ hai là về không gian kinh tế tài chính và dịch vụ chuyên sâu. TP.HCM có lợi thế để phát triển mô hình IFC với các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, quản lý tài sản, fintech, dịch vụ pháp lý và tư vấn chất lượng cao cho cả thị trường trong nước và khu vực. Nếu được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp, tôi tin đây sẽ là nguồn tăng trưởng đô thị theo hướng tích hợp giữa hạ tầng, nhà ở, dịch vụ đô thị và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, thử nghiệm các mô hình tái cấu trúc không gian đô thị mới, chẳng hạn như sáng kiến gộp đất. Làm được như vậy, TP có thể tạo ra tăng trưởng đáng kể từ chính hiệu quả sử dụng đất và hạ tầng đô thị thay vì chỉ mở rộng diện tích, tìm kiếm những khu đất mới chưa được khai thác. Mở khóa nguồn lực bị kẹt bởi thể chế . Vậy để mở khóa các nguồn lực đang tắc nghẽn, TP.HCM cần vận dụng cơ chế, chính sách nào? + Thời gian tới, theo tôi, TP.HCM cần tập trung vào ba nhóm là cơ chế đặc thù để tăng quyền chủ động và tốc độ ra quyết định; huy động và dẫn dắt vốn xã hội thay vì chỉ dựa vào ngân sách và tái cấu trúc không gian phát triển để tạo ra các cực tăng Để đạt mức tăng trưởng hai con số, TP.HCM cần mở khóa nguồn lực thể chế, khai thác năm không gian kinh tế mới và tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng liên kết vùng đa trung tâm. Kinh tế TP.HCM: 3 kịch bản, LÊ THOA thực hiện yếu do lo ngại rủi ro pháp lý. Vì vậy, TP cần tận dụng tối đa các cơ chế cho phép làm PPP theo hướng chuyên nghiệp hơn, nhất là cơ chế chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư. Các cơ chế gắn phát triển hạ tầng với khai thác giá trị gia tăng của đất đai, như TOD, cơ chế thu hồi và tái phân bổ một phần giá trị tăng thêm từ đất do hạ tầng tạo ra… cũng cần được tận dụng nhằm tạo dòng tiền bền vững cho đầu tư. Một điểm nghẽn rất cũ nhưng vẫn dai dẳng là tình trạng đứt gãy trong liên kết không gian phát triển, khiến nguồn lực không thể phát huy sức mạnh tổng hợp. Tăng trưởng hai con số đòi hỏi TP.HCM phải tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng tích hợp, kết nối các cực sản xuất, hậu cần, cảng biển, đô thị, dịch vụ… trong một không gian thống nhất. Các cơ chế chính sách phải làm sao để đảm bảo tính đồng bộ về quy hoạch, trách nhiệm phối hợp liên ngành, liên vùng thay vì phân tán theo từng đơn vị quản lý như trước. Song song đó, để tạo đà tăng tốc, TP.HCM cần vận dụng các cơ chế chính sách mở khóa nguồn lực cho đổi mới sáng tạo, tức là thúc đẩy tăng trưởng theo chiều sâu. Cuối cùng, tôi cho rằng cơ chế quan trọng nhất là hình thành một nguyên tắc điều hành xuyên suốt, lấy hiệu quả làm thước đo, lấy trách nhiệm giải trình làm kỷ luật và lấy tốc độ triển khai làm cơ sở đánh giá năng lực. Năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu đón khoảng 11 triệu lượt khách quốc tế, 50 triệu lượt khách nội địa với tổng thu dự kiến 330.000 tỉ đồng. Ảnh: THU TRINH TP.HCM không chỉ tăng trưởng cho riêng mình mà còn tạo sức lan tỏa cho toàn vùng và cả nền kinh tế. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những định hướng góp phần vào sự phát triển bền vững của TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN
5 Thời sự - Thứ Năm 22-1-2026 TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIV CỦA ĐẢNG Đòn bẩy để chuyển mô hình tăng trưởng Theo ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, trong tổng thể câu chuyện tăng trưởng hai con số và tái cấu trúc mô hình phát triển của TP.HCM mới, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM (IFC) chính là đòn bẩy để chuyển mô hình tăng trưởng từ dựa nhiều vào vốn vật chất sang dựa nhiều hơn vào phân bổ vốn hiệu quả. Một IFC vận hành hiệu quả sẽ giúp TP.HCM thu hút các định chế tài chính lớn, các quỹ đầu tư, các nhà đầu tư tổ chức và các dòng vốn chuyên biệt cho hạ tầng, công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và kinh tế biển… “Quan trọng là chi phí vốn cho nền kinh tế phải giảm, kỳ hạn vốn dài hơn và cấu trúc tài chính linh hoạt hơn. Khi đó tăng trưởng sẽ cao hơn và bền vững hơn”- ông Tuấn nhấn mạnh. Vị chuyên gia nhìn nhận IFC có ý nghĩa rất lớn trong nâng cấp chất lượng thể chế và quản trị của TP.HCM. Một IFC hiệu quả chỉ có thể đi kèm chuẩn mực cao về pháp lý, minh bạch, quản trị rủi ro, giải quyết tranh chấp, bảo vệ nhà đầu tư và kỷ luật thị trường. Trong cấu trúc“3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột” mà lãnh đạo TP.HCM xác định, IFC là trụ cột mang tính kết nối và dẫn dắt, giúp liên kết công nghiệp của Bình Dương, kinh tế biển của Bà Rịa-Vũng Tàu cùng hệ sinh thái dịch vụ và đổi mới sáng tạo của TP thành một chỉnh thể thống nhất. Những “vũ khí” chiến lược để kinh tế TP.HCM cất cánh Dù bối cảnh trong nước và quốc tế nhiều biến động, TP.HCM vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số thông qua ba kịch bản khoa học cùng hàng loạt giải pháp chiến lược. cầu ổn định nhưng không bứt phá. Trong nước, đầu tư công phát huy hiệu quả; niềm tin thị trường và nhà đầu tư mạnh mẽ giúp mở rộng sản xuất, kinh doanh, thu hút FDI, tăng thu nhập và việc làm. Tiêu dùng trong nước là động lực chính, cùng sự phục hồi mạnh của du lịch và dịch vụ… Các nghị quyết trụ cột và Nghị quyết 260 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98) tạo đột phá, tháo gỡ điểm nghẽn từ năm 2026; phát triển logistics đưa TP thành trung tâm phân phối và cửa ngõ xuất nhập khẩu phía Nam. Bên cạnh đó, trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM dần hoạt động, thu hút vốn từ các tập đoàn lớn; ưu tiên thu hút kinh tế số, kinh tế xanh, công nghệ 4.0 và hạ tầng trọng điểm. Dự báo TP tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt trung bình 8,93%; giai đoạn 2026-2030 đạt 10,15%. Ở kịch bản mục tiêu, thương mại toàn cầu phục hồi, đầu tư vào AI và các biện pháp kích thích kinh tế thúc đẩy tăng trưởng. Tiêu dùng trong nước có động lực mới từ Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, kích thích tổng cầu. TP khai thác hiệu quả kinh tế số, kinh tế xanh, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu. Xây dựng thành công trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do Cái Mép Hạ. TP dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt trung bình 9,48%; giai đoạn 2026-2030 đạt 10,7%. ThS Nguyễn Trúc Vân khẳng định với ba kịch bản đã được xây dựng với các giả định nêu trên, TP.HCM sẽ nỗ lực phấn đấu đạt kịch bản mục tiêu là tăng trưởng kinh tế năm 2026 khoảng 8,92%-10,04% và giai đoạn 2026-2030 khoảng 10,14%-11,26%. Hàng loạt giải pháp chiến lược Để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng, ThS Nguyễn Trúc Vân cho biết TP.HCM đã đề ra hàng loạt giải pháp chiến lược. Trong đó, TP tập trung giải quyết các điểm nghẽn về quy hoạch và hạ tầng giao thông. Về quy hoạch, TP điều chỉnh và xây dựng quy hoạch tổng thể TP, hoàn tất và phê duyệt trong năm 2026. Về hạ tầng giao thông, khởi công, làm thủ tục đầu tư bốn tuyến metro, tuyến đường sắt đô thị, liên đô thị ưu tiên, gồm tuyến Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Cần Giờ, Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - Long Thành và các công trình giao thông trọng điểm gồm vành đai 3, vành đai 4, cầu Phú Mỹ, cầu Cần Giờ... TP.HCM còn đẩy mạnh các động lực tăng trưởng truyền thống về tiêu dùng, xuất khẩu, đầu tư. Đáng chú ý về đầu tư, TP sẽ triển khai Nghị quyết 222/2025 phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội trong thu hút các nhóm nhà đầu tư chiến lược để đầu tư, khởi công 10-12 dự án như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Bình Quới - Thanh Đa, Khu thể thao Rạch Chiếc..., cùng 3-5 dự án TOD gắn với các tuyến metro, vành đai; các dự án tại Côn Đảo và hình thành khu thương mại tự do Cái Mép Hạ. Ngoài ra, theo bà Vân, TP.HCM sẽ quan tâm triển khai Nghị quyết 57, hình thành và đưa vào triển khai trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế tại TP gắn với các ngành công nghệ lõi. Cấp phép đầu tư, triển khai 2-3 dự án siêu trung tâm dữ liệu tại TP; hình thành và triển khai hạ tầng 1-2 khu công nghệ cao chuyên đề gắn với các ngành công nghệ chủ lực. Đồng thời, triển khai chương trình “TP.HCM - điểm đến của các kỳ lân” để hỗ trợ và thúc đẩy các kỳ lân hiện hữu tại TP và của Việt Nam… “Với tinh thần quyết liệt của một đầu tàu kinh tế, TP.HCM sẽ nỗ lực tối đa để đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất” - ThS Nguyễn Trúc Vân nhìn nhận.• 1 khát vọng bứt phá Cơ chế đặc thù đã có song chỉ khi TP.HCM vận dụng cơ chế đặc thù theo tinh thần đó thì mới có thể biến thẩm quyền thành kết quả, giúp TP huy động thêm nguồn lực và làm cho nguồn lực được phân bổ đúng chỗ, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Kiến tạo hệ sinh thái kinh tế đa trung tâm . Với mô hình phát triển mới “3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột”, TP.HCM cần làm gì để cộng hưởng lợi thế với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ nhằm tạo đột phá tăng trưởng thực sự? + Mô hình “3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột” cho thấy lãnh đạo nhìn TP.HCM mới như một hệ sinh thái kinh tế đa trung tâm, trong đó mỗi tiểu vùng có chức năng rõ ràng, các hành lang là mạch kết nối, còn các trụ cột là động cơ tăng trưởng mới. Nếu coi sáp nhập là mở rộng địa giới thì mô hình này giúp tránh rơi vào tư duy cộng cơ học các địa phương lại. Còn nếu coi sáp nhập là tái cấu trúc không gian phát triển thì mô hình này tạo ra một khung tư duy nhằm tổ chức lại nguồn lực và năng lực cạnh tranh của TP. Mô hình sẽ rất hiệu quả nếu nó trả lời được ba câu hỏi cụ thể: Mỗi vùng đảm nhiệm chức năng gì trong chuỗi giá trị; các hành lang được đầu tư theo thứ tự ưu tiên nào để thúc đẩy dòng chảy hàng hóa, lao động, vốn và năm trụ cột được lập trình thành chương trình hành động, có dự án, có nguồn lực, KPI và có người chịu trách nhiệm thế nào? Và để tận dụng tối đa lợi thế cộng hưởng từ Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, TP.HCM cần tập trung khai thác lợi thế tích hợp của từng địa bàn thay vì lợi thế riêng lẻ. Trong đó, cần thiết lập cơ chế điều phối nguồn lực đủ mạnh, hoạt động theo nguyên tắc “một chiến lược - một quy hoạch tích hợp - một chương trình đầu tư”. Việc điều phối phải có thực quyền, có cơ chế ra quyết định nhanh và cơ chế giám sát kết quả. Kế đến, ưu tiên đầu tư các hành lang theo tiêu chí tạo dòng chảy kinh tế nhanh nhất. Hành lang nào làm giảm chi phí giao dịch lớn nhất, giải tỏa nút thắt kết nối quan trọng nhất, tạo điều kiện hình thành cực tăng trưởng mới rõ rệt nhất thì phải được ưu tiên trước. TP cũng phải xây dựng các cụm dự án tích hợp để tạo cộng hưởng, thay vì từng dự án rời rạc theo ngành hay địa bàn. Ví dụ, một cụm dự án cảng biển, hậu cần, công nghiệp, dịch vụ tài chính thương mại; hay cụm dự án công nghiệp công nghệ cao, R&D, đào tạo nhân lực, quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo… Ngoài ra, phải khai thác hiệu quả hạ tầng số và dữ liệu như một nền tảng thống nhất. TP.HCM cần bộ dữ liệu lớn để khai thác hiệu quả siêu trí tuệ nhân tạo trong quy hoạch, đầu tư, đất đai, giao thông, môi trường và thủ tục hành chính. Dữ liệu phải được tích hợp, liên thông, minh bạch, có thể chia sẻ nhằm giảm chi phí giao dịch và tăng tốc độ ra quyết định. . Xin cảm ơn ông.• HOÀNG KIM Dù bối cảnh kinh tế toàn cầu được dự báo còn nhiều biến số khó lường, TP.HCM vẫn thể hiện bản lĩnh của một đầu tàu kinh tế khi đặt ra những mục tiêu đầy khát vọng cho nhiệm kỳ tới với GRDP bình quân 10%-11%/năm. Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, ThS Nguyễn Trúc Vân (ảnh), Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và dự báo kinh tế - xã hội thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS), cho biết TP đã xây dựng ba kịch bản tăng trưởng cho năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Các kịch bản này được xây dựng đặt trong mối quan hệ với cả nước, có xem xét bối cảnh thế giới cũng như năng lực nội tại của TP. Ba kịch bản tăng trưởng Theo ThS Nguyễn Trúc Vân, ở kịch bản cơ sở, kinh tế toàn cầu đối mặt với rủi ro từ chính sách bảo hộ và gián đoạn chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến dòng vốn FDI và đầu tư dài hạn. Chi phí logistics, hàng rào kỹ thuật gia tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận, cùng rủi ro tiềm ẩn từ bất động sản và tín dụng nóng… Tuy nhiên, TP.HCM sẽ nỗ lực giải ngân vốn đầu tư công đúng tiến độ, đặc biệt là các dự án trọng điểm, tránh dàn trải. TP cũng tạo điều kiện để đầu tư tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Thu hút FDI có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ và liên kết kinh tế trong nước… Do vậy, TP dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt trung bình 8,32%; giai đoạn 2026-2030 đạt 8,52%. Ở kịch bản chuyển tiếp, kinh tế toàn TP.HCM nỗ lực phấn đấu tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt 8,92%- 10,04% và giai đoạn 2026-2030 là khoảng 10,14% -11,26%. Ảnh: THUẬN VĂN
6 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Năm 22-1-2026 + GS-TS Colin Ong KC: Tôi cho rằng mục tiêu cuối cùng của mọi LS khi tranh tụng là có thể chinh phục được cả lý trí và cảm xúc của các thẩm phán/trọng tài viên. Tuy nhiên, con đường để đạt được mục tiêu đó có thể rất khác nhau. Các thẩm phán được đào tạo theo truyền thống thông luật thường đặt trọng tâm vào thủ tục, đặc biệt là việc xét hỏi chéo nhân chứng, trong khi những người được đào tạo theo hệ thống dân luật thường thiên về cách tiếp cận học thuật sâu đối với tài liệu trọng yếu và các nguyên tắc pháp luật cốt lõi. Do đó, LS trước hết phải nắm vững toàn bộ tình tiết vụ việc, sau đó vận dụng các nguyên tắc pháp lý liên quan thông qua một chiến lược chặt chẽ và nhất quán; đồng thời phải hiểu rõ văn hóa pháp lý của người “cầm cân nảy mực”. . Việt Nam đã quyết định thành lập hai trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời thiết lập TACB đặt tại TP.HCM cho phép áp dụng thông luật và bổ nhiệm thẩm phán nước ngoài tại đây. Theo ông, đâu là những ưu điểm của việc thành lập các TACB như vậy đối với một quốc gia theo truyền thống dân luật như Việt Nam? + Các TACB này kết hợp được những ưu điểm của cả trọng tài quốc tế và tố tụng tại tòa án. Những lợi thế nổi bật của mô hình này bao gồm: Tính trung lập; đội ngũ thẩm phán có trình độ chuyên môn cao - thường là các thẩm phán hoặc trọng tài viên quốc tế hàng đầu, giàu kinh nghiệm trong việc giải quyết các tranh chấp phức tạp, xuyên biên giới. Bên cạnh đó, phán quyết được tuyên công khai; quyền kháng cáo; cơ chế nhập vụ việc có liên quan; cùng với các biện pháp khẩn cấp và biện pháp tạm thời hiệu quả. Các TACB trong khuôn khổ IFC góp phần nâng cao tính chắc chắn pháp lý, củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài và tăng cường nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Về dài hạn, tòa án này còn đóng vai trò thúc đẩy sự hài hòa hóa các nguyên tắc của pháp luật thương mại trong nước. Chúng có thể tạo ra một lựa chọn thay thế cho hệ thống tòa án truyền thống trong nước và trọng tài quốc tế, đặc biệt phù hợp với các tranh chấp có nhiều bên và nhiều hợp đồng, đồng thời giảm thiểu nguy cơ xung đột lợi ích vốn đôi khi tồn tại trong cơ chế trọng tài. Một số quốc gia theo truyền thống dân luật tại châu Á đã thiết lập các tòa án thương mại quốc tế, như Tòa án Trung tâm tài chính quốc tế Astana (Kazakhstan), Tòa án Trung tâm tài chính quốc tế Dubai (DIFC) và Tòa án Thương mại quốc tế Trung Quốc (CICC). Singapore là một nước theo truyền thống thông luật và là một trong những hệ thống tư pháp hàng đầu thế giới. Tòa án Thương mại quốc tế Singapore (SICC) được thành lập năm 2015, đã bổ nhiệm thẩm phán là luật gia quốc tế uy tín, có kinh nghiệm sâu rộng trong cả hệ thống thông luật và dân luật. Sự tham gia của các thẩm phán nước ngoài đã góp phần rõ rệt nâng cao uy tín và trình độ chuyên môn của hệ thống tư pháp quốc gia. Chiến lược và nghệ thuật tranh tụng biện hộ . Trong tố tụng tại TACB, LS Việt Nam cần phát triển những phẩm chất nào, thưa ông? + Trong các tranh chấp thương mại quốc tế, LS không chỉ cần có kiến thức pháp luật vững chắc mà còn phải sở hữu hai kỹ năng then chốt: Khả năng xây dựng chiến lược tố tụng hiệu quả và kỹ năng tranh tụng biện hộ (oral advocacy). LS chính (lead counsel) phải linh hoạt vận dụng những kỹ năng và chiến lược phù hợp nhất cho từng vụ tranh chấp nhằm tối đa hóa kết quả cho thân chủ. Một chiến lược được xây dựng tốt sẽ giúp tránh các “cạm bẫy” về thủ tục trên con đường đi tới phiên điều trần cuối cùng. Đồng thời, định hướng cho nhóm LS trong việc chuẩn bị các bản đệ trình bằng văn bản và phần trình bày bằng lời nói một cách hiệu quả trước tòa án. Tranh tụng trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế là một nghệ thuật khó làm chủ và thường mang yếu tố bẩm sinh nhất định. Nghệ thuật xây dựng chiến lược tố tụng còn phức tạp hơn, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về luật áp dụng, năng lực phân tích và tư duy logic ở mức cao, sự nắm vững quy tắc tố tụng của tòa án, cũng như các phương pháp trình bày vụ việc một cách thuyết phục. LS cần hiểu cách các thẩm phán suy nghĩ và những gì họ kỳ vọng ở các bên tham gia tố tụng. Bên cạnh đó, LS cũng cần tìm hiểu kỹ bối cảnh và xuất thân nghề YẾN CHÂU Ngày 11-12-2025, Quốc hội đã thông qua Luật Tòa án chuyên biệt (TACB) tại trung tâm tài chính quốc tế (IFC). Đây được xem là bước đi chiến lược, thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy cạnh tranh với nhiều quy định mới mang tính đột phá. Trong bối cảnh mới này, câu chuyện nhân lực bổ nhiệm thẩm phán, năng lực đội ngũ luật sư (LS) - những người trực tiếp tham gia tố tụng tại TACB là vấn đề đáng lưu tâm. Bởi luật cho phép TACB áp dụng luật nội dung là pháp luật nước ngoài, dự kiến chủ yếu sẽ là pháp luật Anh (hệ thống thông luật - Common Law) vốn là các quy tắc pháp lý phổ biến trong hoạt động tài chính quốc tế, còn Việt Nam là quốc gia theo hệ thống dân luật (Civil Law). Để phân tích sâu hơn, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với GS-TS Colin Ong KC, trọng tài viên và là LS Hoàng gia (King’s Counsel) tại 36 Stone (London) và Eldan Law LLP (Singapore). Ưu điểm của việc thành lập tòa án chuyên biệt . Phóng viên: Thưa ông, là trọng tài viên và LS có uy tín hàng đầu châu Á, ông có lưu ý gì cho các bên khi tham gia tố tụng trong các tranh chấp chịu sự điều chỉnh của hai hệ thống dân luật và thông luật? Tòa Thương mại quốc tế Singapore (SICC). Ảnh: TÒA ÁN SINGAPORE nghiệp của thẩm phán chủ tọa để lựa chọn phương thức trình bày phù hợp nhất. Một yếu tố thường bị xem nhẹ là nền tảng văn hóa pháp lý của người ra quyết định - liệu họ xuất thân từ hệ thống dân luật hay thông luật. Trên thực tế, các thẩm phán thường một cách vô thức đánh giá các lập luận bằng cách so sánh chúng với kinh nghiệm nghề nghiệp và nền tảng văn hóa pháp lý của chính họ, dù họ đang hành xử với tư cách là thẩm phán. Trong bối cảnh có sự giao thoa giữa dân luật và thông luật tại các tòa án thương mại chuyên biệt, giai đoạn xây dựng chiến lược và chuẩn bị tranh tụng chính là khâu khó khăn nhất. Những LS có hiểu biết sâu sắc về luật điều chỉnh sẽ có lợi thế đáng kể và có khả năng thực sự “thổi hồn” cho các vấn đề pháp lý tại phiên tòa. Cuối cùng, chính kỹ năng tranh tụng bằng lời nói của LS chính sẽ quyết định việc thuyết phục được tòa án rằng các lập luận của mình đã vận dụng chính xác các nguyên tắc của luật điều chỉnh vào các tình tiết cụ thể của vụ việc. . Xin cảm ơn ông.• Luật sư cần vận dụng các nguyên tắc pháp lý liên quan thông qua một chiến lược chặt chẽ và nhất quán; đồng thời phải hiểu rõ văn hóa pháp lý của người “cầm cân nảy mực”. phapluat@phapluattp.vn Tranh tụng tại tòa chuyên biệt: Luật sư Việt Nam cần trang bị gì? Trong các tranh chấp thương mại quốc tế, ngoài kiến thức pháp luật vững chắc, luật sư cần có khả năng xây dựng chiến lược tố tụng hiệu quả và kỹ năng tranh tụng biện hộ. Về việc bổ nhiệm thẩm phán nước ngoài, GS-TS Colin Ong KC cho rằng cần thiết phải thiết lập các cơ chế bảo đảm chặt chẽ nhằm cân bằng những rủi ro phát sinh từ sự khác biệt trong cách diễn giải pháp luật và văn hóa pháp lý. Một cơ chế bảo đảm quan trọng là yêu cầu các thẩm phán nước ngoài phải có chuyên môn vững vàng về pháp luật của quốc gia tiếp nhận. Họ phải thành thạo trong việc áp dụng các đạo luật, nghị định và thông tư của nước sở tại, đồng thời hiểu rõ cả văn hóa pháp lý lẫn bối cảnh xã hội rộng lớn của nơi mà họ thực hiện chức năng xét xử. Tiêu điểm Trong quá trình hành nghề 30 năm qua, tôi có cơ hội làm việc cùng hoặc đối đầu với nhiều chuyên gia hàng đầu tại châu Âu, châu Á, trong đó có Việt Nam. Tôi nhận thấy yếu tố then chốt là khả năng vận dụng linh hoạt giữa hai hệ thống, tư duy theo cách tiếp cận của dân luật, kết hợp với kỹ năng tranh tụng theo truyền thống thông luật. Lấy ví dụ, khi làm LS chính cho các khách hàng Việt Nam, tôi không chỉ phải hiểu sâu pháp luật Việt Nam mà còn phải nhìn vụ việc từ “phía bên kia” để dự đoán cách thức hội đồng trọng tài có thể đánh giá các vấn đề. Điều này cho phép lựa chọn các lập luận một cách khách quan hơn, tập trung vào những luận điểm có triển vọng thành công thực sự và loại bỏ những luận điểm thiếu cơ sở. Các quyết định chiến lược nhanh chóng về việc không nên theo đuổi những điểm nào và tận dụng những cơ hội phát sinh từ xét hỏi chéo, thường phải được đưa ra ngay tại chỗ. Sự am hiểu sâu sắc về văn hóa pháp lý, văn hóa địa phương, cũng như cách thức trình bày nhân chứng và chuyên gia, đóng vai trò then chốt trong hoạt động xét hỏi chéo hiệu quả trong tố tụng tại các tòa án thương mại quốc tế… GS-TS COLIN ONG KC Khả năng vận dụng linh hoạt giữa hai hệ thống
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==