12 Đời sống xã hội - Thứ Bảy 7-2-2026 doisongxahoi@phapluattp.vn Trước thực trạng vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) ngày càng tinh vi, công tác quản lý tại TP.HCM đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan (ảnh), Giám đốc Sở ATTP TP.HCM, để làm rõ những vướng mắc hiện nay và định hướng giải pháp khắc phục trong thời gian tới. Vi phạm ngày càng tinh vi, có sự tính toán . Phóng viên: Thời gian qua liên tiếp xảy ra nhiều vụ vi phạm ATTP trên cả nước. Bà đánh giá thế nào về mức độ vi phạm ATTP hiện nay? + PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan: Công tác quản lý ATTP của Việt Nam về cơ bản tương đồng với nhiều quốc gia, bắt đầu từ khâu thẩm định, cấp phép và chứng nhận chất lượng. Tuy nhiên, các giấy tờ này chỉ phản ánh việc đáp ứng quy chuẩn tại thời điểm được cấp phép. Để thực phẩm bảo đảm an toàn khi đến tay người tiêu dùng, cần có cơ chế giám sát liên tục và hậu kiểm thực chất trong suốt quá trình sản xuất, lưu thông. Thực tế cho thấy các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và có sự tính toán kỹ lưỡng. Nhiều đối tượng chủ động tuân thủ đầy đủ thủ tục ban đầu để được cấp phép nhưng sau đó thay đổi quy trình, thuê gia công hoặc tổ chức sản xuất hàng giả, hàng kém chất lượng. Nếu chỉ kiểm soát trên hồ sơ, giấy tờ thì rất khó phát hiện sai phạm. Vì vậy, công tác hậu kiểm cần được triển khai xuyên suốt từ khâu công bố sản phẩm, sản xuất đến phân phối, lưu hành trên thị trường. Bên cạnh yếu tố quản lý, ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp đóng vai trò then chốt. Việc chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá, chỉ chú trọng hình thức pháp lý mà xem nhẹ chất lượng sản phẩm không chỉ vi phạm quy định mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng. Việc tăng cường hậu kiểm không đồng nghĩa với phủ nhận vai trò của cơ chế cấp phép. Cấp phép vẫn là căn cứ Đoàn kiểm tra đi khảo sát an toàn thực phẩm thức ăn đường phố tại chợ đêm Hồ Thị Kỷ. Ảnh: THẢO PHƯƠNG pháp lý quan trọng cho công tác quản lý và xử lý vi phạm. Trong bối cảnh hệ thống quy chuẩn ngày càng hoàn thiện, nhiều cơ sở đạt chứng nhận GMP, vấn đề đặt ra là phải tiếp tục siết chặt quản lý, đồng thời tăng quyền chủ động cho lực lượng thanh tra để ngăn chặn các hành vi vi phạm núp bóng giấy tờ hợp pháp. Sản xuất nhỏ lẻ, phân phối phức tạp là thách thức lớn . Theo bà, đâu là những nguyên nhân cốt lõi khiến tình trạng mất ATTP vẫn tồn tại, dù công tác quản lý đã được tăng cường nhiều năm qua? + Công tác bảo đảm ATTP tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn mang tính hệ thống, trong đó nổi bật là thực trạng sản xuất và phân phối còn nhỏ lẻ, manh mún. Xuất phát từ nền sản xuất nhỏ, việc quản lý, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng gặp nhiều trở ngại. Dù sản xuất quy mô lớn không đồng nghĩa là tuyệt đối an toàn; mô hình nhỏ lẻ, phân tán thì rõ ràng tiềm ẩn nguy cơ cao hơn do rất khó kiểm soát. Không chỉ khâu sản xuất, hệ thống phân phối thực phẩm cũng vô cùng phức tạp. Bên cạnh siêu thị, cửa hàng tiện lợi, các chợ truyền thống, chợ dân sinh, chợ vỉa hè và điểm bán tự phát vẫn chiếm tỉ trọng lớn, trở thành những “điểm nóng” về ATTP ngay từ đầu vào. Một bộ phận người tiêu dùng dù luôn mong muốn sử dụng thực phẩm sạch nhưng khi lựa chọn vẫn ưu tiên yếu tố giá rẻ. Thực tế cho thấy ngay cả tại các nhà hàng cao cấp, cơ quan chức năng vẫn phát hiện vi phạm về nguồn gốc nguyên liệu. Điều này cho thấy giá bán cao không đồng nghĩa với chất lượng đầu vào được bảo đảm. Trong khi đó, để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, doanh nghiệp phải đầu tư hệ thống quản lý, kiểm soát, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc… kéo theo chi phí tăng. Nhiệm vụ của cơ quan quản lý là bảo đảm cả hàng rẻ lẫn hàng đắt đều phải an toàn. Tuy nhiên, điều này đặc biệt khó trong bối cảnh các điểm TP.HCM quyết chặn thực phẩm Theo PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, TP.HCM đã lựa chọn mô hình hợp nhất quản lý an toàn thực phẩm nhằm tập trung nguồn lực, tăng hiệu quả phối hợp để bảo vệ người tiêu dùng. THẢO PHƯƠNG kinh doanh tự phát tồn tại dai dẳng, khó cấp phép và hậu kiểm. Thực trạng “dẹp chỗ này, mọc chỗ khác” khiến nguy cơ mất ATTP vẫn luôn hiện hữu, xuất phát từ yếu tố kinh tế, nhận thức cộng đồng và thói quen tiêu dùng. Vẫn còn sự chồng chéo trong quản lý . Phải chăng việc kiểm soát ATTP từ gốc vẫn còn nhiều lỗ hổng? + Hệ thống pháp lý và cơ chế thanh tra ATTP hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Trước đây, công tác quản lý được phân theo “chiều ngang”: Nông nghiệp quản lý sản xuất, công thương quản lý lưu thông, y tế xử lý ngộ độc. Cách làm này dẫn đến tình trạng “cắt khúc”, chồng chéo trách nhiệm. Luật ATTP năm 2010 đã chuyển sang quản lý theo “chiều dọc”, mỗi ngành chịu trách nhiệm toàn bộ chuỗi đối với từng nhóm sản phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế, sự chồng chéo vẫn tồn tại, đặc biệt trong các vụ việc phức Mở luồng xanh cho thực phẩm sạch - Bài 2 Việc phối hợp liên ngành càng sớm, càng chặt chẽ thì hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng càng cao. Sản phẩm thịt heo được kiểm tra trước khi đưa vào chợ đầu mối Bình Điền. Ảnh: THẢO PHƯƠNG Phiên chợ xanh tử tế đã trở thành một điểm hẹn quen thuộc của người dân TP.HCM vào mỗi cuối tuần. Ảnh: PCXTT Phiên chợ xanh, khởi nghiệp xanh để đưa người dân có bữa ăn sạch Bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), cho biết phiên chợ “Tết xanh - Quà Việt” đã được tổ chức trong nhiều năm qua, trở thành hoạt động thường niên nhằm quảng bá và kết nối các sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm an toàn theo tiêu chí xanh - sạch - tươi - có nguồn gốc rõ ràng. Mỗi năm phiên chợ quy tụ khoảng 1.000 sản phẩm đạt chứng nhận chỉ dẫn địa lý, OCOP 3-5 sao và sản phẩm nông thôn tiêu biểu đến từ 49 tỉnh, TP trên cả nước. Diễn ra vào dịp cận Tết, phiên chợ mang đến cho người tiêu dùng nhiều sản phẩm đặc trưng ngày Tết như các loại mứt sen, mứt gừng, mứt tắc, trái cây sấy nguyên trái không sử dụng chất bảo quản hay phẩm màu, giữ hương vị tự nhiên. Bên cạnh đó còn có các sản phẩm chế biến sáng tạo như bánh in dừa non kết hợp trái cây tươi, cùng nhiều mặt hàng quen thuộc như rau củ, bánh tét, bánh chưng, giúp người dân có thêm lựa chọn thực phẩm an toàn cho dịp lễ. Song song với hoạt động phiên chợ xanh, Trung tâm BSA hằng năm còn tổ chức cuộc thi dự án “khởi nghiệp xanh”. Đến nay, cuộc thi đã trải qua 11 lần tổ chức, trở thành sân chơi uy tín nhằm tìm kiếm, ươm mầm và hỗ trợ các mô hình khởi nghiệp hướng tới phát triển bền vững.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==