13 Đời sống xã hội - Thứ Bảy 7-2-2026 doisongxahoi@phapluattp.vn THẢO PHƯƠNG Từ năm 2011, UBND TP.HCM đã ban hành Đề án “Xây dựng mô hình thí điểm và triển khai phương án quản lý thực phẩm theo chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn tại TP.HCM”. Đề án nhằm giám sát chặt chẽ an toàn thực phẩm (ATTP) đối với nông sản tươi sống cung ứng cho người dân TP theo nguyên tắc “từ nông trại đến bàn ăn”, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính hay phân cấp quản lý. Từ năm 2011 đến 2025, đề án được triển khai qua ba giai đoạn. Riêng giai đoạn 3 (từ năm 2021 đến tháng 9-2025), Ban quản lý Đề án “Chuỗi thực phẩm an toàn” đã cấp chứng nhận cho 131 trang trại, cơ sở sản xuất, chăn nuôi và nuôi trồng tham gia chuỗi. Hằng năm, các cơ sở được cấp chứng nhận đều được hậu kiểm, tập trung vào các đơn vị kinh doanh sản phẩm chuỗi; kết quả cho thấy phần lớn cơ sở duy trì tốt các điều kiện bảo đảm ATTP. Trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, giai đoạn 2021-2025, Sở NN&MT TP.HCM phối hợp với các tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP Cần Thơ triển khai lấy mẫu giám sát ATTP đối với nhiều nhóm nông, lâm, thủy sản và sản phẩm chế biến. Các chỉ tiêu kiểm tra bao gồm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật, thuốc thú y, chất tăng trọng, phụ gia, hóa chất và kháng sinh cấm. Những mẫu không đạt yêu cầu đều được truy xuất nguồn gốc, xử lý theo quy định và không đưa vào thị trường TP.HCM. Công tác nhận diện, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch sản phẩm động vật cũng được thực hiện định kỳ. Sau nhiều năm triển khai, đề án nhận được sự đồng thuận và ủng hộ của các bên liên quan, đặc biệt là người tiêu dùng. TP.HCM là địa phương đầu tiên trong cả nước được Chính phủ phê duyệt mô hình quản lý thực phẩm theo “Chuỗi thực phẩm an toàn”, qua đó từng bước thiết lập cơ sở pháp lý và hệ thống quản lý, giám sát xuyên suốt từ sản xuất đến lưu thông, phân phối, kể cả tại chợ đầu mối Bình Điền. Tuy nhiên, số lượng và chủng loại sản phẩm tham gia chuỗi còn hạn chế, chủ yếu là thực phẩm tươi sống. Việc xây dựng bản đồ số và nhân rộng mô hình tại siêu thị, chợ truyền thống chưa được triển khai đồng bộ. Giai đoạn 2026-2030, TP.HCM sẽ tập trung hoàn thiện cơ sở pháp lý, phát triển chuỗi cung ứng, tăng cường kiểm tra, hỗ trợ tiêu thụ và quảng bá nông sản, thực phẩm an toàn. Bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đồng Nai, cho biết Đồng Nai hiện là một trong những vùng chăn nuôi trọng điểm, cung ứng khoảng 50% nhu cầu thực phẩm cho TP.HCM. Trong lĩnh vực nông nghiệp, hai địa phương đã duy trì mối liên kết chặt chẽ, hỗ trợ doanh nghiệp hợp tác, kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn có truy xuất nguồn gốc. Hiện Đồng Nai có 560 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ với sự tham gia của khoảng 200 doanh nghiệp, 120 hợp tác xã, 76 cơ sở giết mổ và hơn 20.000 hộ sản xuất. Các chuỗi này góp phần ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập cho nông dân và doanh nghiệp. Theo bà Tuyết, các cơ quan chức năng cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng, duy trì và mở rộng chuỗi; đẩy mạnh tuyên truyền, ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, kết nối dữ liệu ngành hàng và tuân thủ các quy định về truy xuất theo Thông tư 17/2021. Về vấn đề này, luật sư Nguyễn Trần Cẩm Giang, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng việc ứng dụng công nghệ số trong giám sát và truy xuất nguồn gốc thực phẩm có vai trò rất quan trọng. Việc số hóa dữ liệu cần được triển khai đồng bộ, bảo đảm tính liên thông giữa khâu kiểm nghiệm, đăng ký và phân phối. Song song đó, cần nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng thanh tra, trang bị đầy đủ kiến thức và công cụ nghiệp vụ để theo kịp các thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi.• tạp, liên quan đến nhiều khâu, nhiều địa bàn. Đáng lo ngại hơn là hoạt động thanh tra còn bị hạn chế. Thanh tra chỉ còn từ cấp tỉnh, TP trở lên; trong khi cấp sở, phường, xã chủ yếu dừng ở kiểm tra. Thanh tra theo kế hoạch phải báo trước, mỗi năm tối đa một lần nên hiệu quả thấp; còn thanh tra đột xuất tuy cần thiết nhưng thủ tục phức tạp. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, thanh tra ATTP có thể kiểm tra bất cứ lúc nào và đình chỉ ngay cơ sở vi phạm. Bên cạnh đó, vẫn còn những bất cập trong thủ tục hành chính và nguy cơ “dịch vụ hóa” hồ sơ. Vì vậy, việc cấp phép phải được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, bảo đảm tính pháp lý và minh bạch. Giải bài toán nhân sự . Những khó khăn lớn nhất mà sở đang gặp phải trong công tác kiểm tra, giám sát là gì, thưa bà? + Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là bài toán nhân sự. Sau sáp nhập, địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng công việc tăng lên rất nhiều nhưng biên chế và kinh phí không được bổ sung tương ứng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, chế độ đãi ngộ và chính sách giữ chân nhân lực còn hạn chế khiến việc xây dựng đội ngũ chuyên môn kế cận gặp nhiều khó khăn. Do đó, cần tăng cường tuyển dụng theo vị trí việc làm, đồng thời có chính sách đào tạo, đãi ngộ phù hợp để ổn định nguồn nhân lực. Việc phát hiện và xử lý vi phạm ATTP, đặc biệt đối với thực phẩm tươi sống, cũng rất phức tạp. Để kết luận một vụ ngộ độc thực phẩm, phải điều tra dịch tễ, kiểm nghiệm mẫu thực phẩm và bệnh phẩm, xác định mức độ tổn hại sức khỏe. Đây là những yêu cầu gần như không khả thi với nhiều ca ngộ độc cấp tính thông thường. Vì vậy, trong không bẩn Từ chuỗi an toàn đến bàn ăn sạch Những mô hình liên kết các tỉnh, TP xây chuỗi thực phẩm an toàn hay ứng dụng công nghệ trong quản lý an toàn thực phẩm đều là các giải pháp để mở luồng xanh cho thực phẩm sạch vào TP.HCM. ít trường hợp cơ quan chức năng chỉ có thể xử phạt hành chính, rất khó xử lý triệt để. Ngoài ra, việc lấy mẫu kiểm nghiệm tốn nhiều thời gian và chi phí, trong khi thực phẩm thường đã được tiêu thụ trước khi có kết quả. Các kit test nhanh chỉ mang tính sàng lọc ban đầu nhưng chưa được công nhận đầy đủ trong cơ chế tài chính công, gây khó khăn trong triển khai. Từng bước giảm nguy cơ, bảo vệ người tiêu dùng . Để tăng cường quản lý và bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn, sở có những kiến nghị gì? + TP.HCM đã lựa chọn mô hình hợp nhất quản lý ATTP nhằm tập trung nguồn lực, tăng hiệu quả phối hợp. Dù chưa thể giải quyết triệt để mọi vấn đề nhưng đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Để ngăn chặn hiệu quả các vi phạm, trước hết cần xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý. Cơ chế thanh tra, kiểm tra phải được hoàn thiện, bảo đảm xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không bao che. Đồng thời cần tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng. Ngay cả khi chưa đủ điều kiện công khai, thông tin về vụ việc vẫn phải được cập nhật trong hệ thống quản lý để chủ động kiểm soát các nhóm thực phẩm có nguy cơ. Nội dung này cần được luật hóa, trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện Luật ATTP. Việc phối hợp liên ngành càng sớm, càng chặt chẽ thì hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng càng cao. Song song đó, công tác điều tra, xử lý cũng phải thận trọng, khách quan, tránh gây oan sai cho doanh nghiệp, bảo đảm hài hòa giữa minh bạch thông tin và quyền lợi hợp pháp của các bên. . Xin cảm ơn bà.• Đội quản lý thị trường kiểm tra, khảo sát hàng hóa ở siêu thị TP.HCM dịp Tết. Ảnh: THẢO PHƯƠNG Trong năm 2025 (tính đến ngày 15-12-2025), trên địa bàn TP.HCM xảy ra 8 vụ ngộ độc thực phẩm. Đoàn kiểm tra của Sở ATTP TP.HCM đã tiến hành kiểm tra 6.234 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống, phát hiện 114 trường hợp vi phạm. Trong đó, xử phạt vi phạm hành chính 96 trường hợp với số tiền hơn 1,9 tỉ đồng, đình chỉ hoạt động 12 cơ sở, buộc thu hồi 82 loại thực phẩm, buộc chuyển mục đích sử dụng hoặc tiêu hủy 24 loại thực phẩm và lô hàng thực phẩm trị giá hơn 29 triệu đồng, buộc ghi nhãn đúng quy định 39 loại thực phẩm, buộc thu hồi 37 bản tự công bố sản phẩm… Sở đã tham mưu UBND TP xử phạt vi phạm hành chính 16 trường hợp với số tiền hơn 3,5 tỉ đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn 3 cơ sở, buộc thu hồi 16 loại sản phẩm… Ngoài ra, sở cũng chuyển hồ sơ đến UBND cấp huyện xử phạt 1 trường hợp với số tiền 7,5 triệu đồng; chuyển cơ quan điều tra 1 trường hợp. Xử lý vi phạm an toàn thực phẩm Các lĩnh vực được khuyến khích bao gồm nông nghiệp sạch, công nghệ chế biến, du lịch cộng đồng, kinh tế tuần hoàn, kinh doanh tạo tác động xã hội và bảo tồn giá trị văn hóa bản địa. Theo bà Kim Anh, từ một cuộc thi khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, “khởi nghiệp xanh” đã phát triển thành một nền tảng kết nối hiệu quả giữa các nhóm khởi nghiệp với nhà đầu tư, chuyên gia và cơ quan quản lý. Nhiều dự án nông nghiệp công nghệ cao, mô hình canh tác thân thiện với môi trường và chuỗi giá trị nông sản bền vững đã được hỗ trợ. Mục đích cuối cùng là để người dân yên tâm với bữa ăn sạch khi lựa chọn sản phẩm an toàn.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==