6 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Hai 23-2-2026 phapluat@phapluattp.vn CHÂU YẾN thực hiện Hoạt động lập pháp của Quốc hội (QH) trong các kỳ họp gần đây được đánh giá là rất tích cực với những quyết sách quan trọng, tháo gỡ điểm nghẽn cho người dân và doanh nghiệp. Để hiểu rõ hơn về các chính sách này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS-TS Cao Vũ Minh - Trưởng bộ môn Luật Hành chính - Nhà nước, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM Dấu mốc quan trọng trong hoạt động lập pháp . Phóng viên: Tại kỳ họp thứ 10, QH khóa XV đã thông qua lượng luật và nghị quyết khổng lồ, chiếm tới 30% tổng số của cả nhiệm kỳ. Ông đánh giá thế nào về con số kỷ lục này? + PGS-TS Cao Vũ Minh: Sau khi có các kết luận của Bộ Chính trị về định hướng sáp nhập đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động lập pháp đã diễn ra vô cùng khẩn trương để đáp ứng yêu cầu cấp thiết về sửa đổi Hiến pháp và các luật liên quan. Đỉnh điểm là tại kỳ họp thứ 10, nguồn nhân lực chất lượng cao… sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động nghiên cứu khoa học. Sự phát triển nhanh chóng của thế giới cũng tạo nên sức ép không nhỏ, đòi hỏi Việt Nam cần có những bước đi nhanh hơn, táo bạo hơn và đột phá hơn trong chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh như vậy, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đã được ban hành để thay thế cho Luật Khoa học và công nghệ năm 2013. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đóng vai trò then chốt . Bên cạnh hạ tầng, việc hình thành khu thương mại tự do (FTZ) được kỳ vọng sẽ biến TP.HCM thành cửa ngõ giao thương của khu vực. Ông đánh giá thế nào về triển vọng của mô hình này? + Việc QH cho phép thành lập và vận hành khu thương mại tự do TP.HCM là bước đi chiến lược. Đây sẽ là nơi thí điểm các cơ chế vượt trội về thuế và hải quan nhằm thu hút các tập đoàn logistics, tài chính hàng đầu thế giới. Khi kết hợp với môi trường đầu tư an toàn từ các chính sách đặc thù, FTZ không chỉ giúp huy động tối đa nguồn lực xã hội mà còn khẳng định vị thế của TP.HCM là trung tâm kinh tế, khoa học công nghệ hàng đầu cả nước, vươn tầm siêu đô thị hiện đại. . Theo ông, ngoài hai yếu tố nội lực (hạ tầng, quy hoạch TOD) và ngoại lực (thu hút đầu tư quốc tế, FTZ) thì vấn đề nhân sự cần được đầu tư như thế nào? + Thông thường, để một địa phương phát triển, cần có ba trụ cột: Con người, hạ tầng và vốn. Có thể thấy nghị quyết mới đã trao cho TP.HCM các chìa khóa để giải quyết bài toán hạ tầng và vốn. Vấn đề còn lại là con người - trụ cột quan trọng, quyết định mọi thành công. Ngày 11-2, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh cồng ra mắt Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC). Ảnh: THÙY LINH QH thông qua 51 luật và 39 nghị quyết. Tốc độ này là chưa từng có tiền lệ, thậm chí có luật vừa ban hành đã được sửa đổi ngay trong năm để kịp thời đáp ứng sự biến chuyển nhanh chóng của xã hội. Ngoài các đạo luật mang tính ổn định lâu dài, QH còn ban hành nhiều nghị quyết quy phạm pháp luật để giải quyết linh hoạt các vấn đề cần kíp hoặc thí điểm. . Năm 2025 cũng ghi nhận sự ra đời của loạt luật về công nghệ như Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Chuyển đổi số... Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của chúng? + Năm 2025, chúng ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vừa là thử thách, vừa là động lực cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục vận hành hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo lối mòn cũ chắc chắn không thể dẫn đến thành công. Các chính sách, quy định lỗi thời sẽ trở thành chiếc vòng kim cô xiềng xích sự phát triển của khoa học. Những rào cản thể chế, cơ chế tài chính chồng chéo, môi trường nghiên cứu chưa đủ thuận lợi, thiếu chính sách thu hút và giữ chân trong việc tạo hành lang pháp lý, thúc đẩy lực lượng sản xuất hiện đại và là động lực chính để phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững. Luật này cũng xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược, giúp nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngoài ra, Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Công nghệ cao là ba trụ cột pháp lý nền tảng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để thúc đẩy kinh tế số và bảo đảm an toàn, an ninh trong kỷ nguyên công nghệ mới, hướng tới phát triển bền vững. Chìa khóa “đặc thù” cho TP.HCM . Thưa ông, Nghị quyết 260/2025/ QH15 vừa được thông qua đã bổ sung nhiều cơ chế đặc thù cho TP.HCM. Đâu là những điểm nhấn quan trọng giúp TP chủ động hơn trong việc huy động nguồn lực và đẩy nhanh các dự án động lực? + Một trong những đột phá lớn nhất là mô hình phát triển đô thị TOD (mô hình phát triển đô thị tập trung quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng). TP.HCM được quyền điều chỉnh các chỉ tiêu quy hoạch khác với quy chuẩn chung và đặc biệt là được giữ lại 100% số tiền thu được từ khai thác quỹ đất tại các khu vực này để tái đầu tư cho đường sắt đô thị và giao thông. Bên cạnh đó, việc bổ sung 11 nhóm dự án ưu tiên cùng cơ chế sandbox (cho phép thí điểm các mô hình kinh tế mới chưa có tiền lệ pháp lý) sẽ là chìa khóa để giải quyết dứt điểm bài toán hạ tầng và vốn trung hạn, dài hạn cho TP. “Nghị quyết 260/2025/ QH15 đã trao cho TP.HCM các chìa khóa để giải quyết bài toán hạ tầng và vốn. Vấn đề còn lại là con người - trụ cột quan trọng, quyết định mọi thành công.” PGS-TS Cao Vũ Minh Hoạt động lập pháp: Từ yêu cầu thực thi Hoạt động lập pháp với những quyết sách quan trọng về thuế, y tế và cơ chế đặc thù cho TP.HCM; các điểm nghẽn thể chế được nỗ lực tháo gỡ nhằm kiến tạo hành lang phát triển bền vững cho người dân và doanh nghiệp. Luật Tòa án chuyên biệt tạiTrungtâmTàichínhquốc tế 2025 đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2026. Điểm đáng chú ý là luật cho phép bổ nhiệm người nước ngoài làm thẩm phán để giải quyết các tranh chấp thương mại, đầu tư. Việc cho phép bổ nhiệm người nước ngoài làm thẩm phán là một bước đột phá thể chế chưa từng có trong lịch sử tố tụng Việt Nam, quy định này mang lại những ý nghĩa chiến lược quan trọng. Thứ nhất, xây dựng niềm tin đối với các nhà đầu tư quốc tế. Kinh nghiệm từ Trung tâm Tài chính quốc tế Dubai (DIFC) cho thấy việc thuê hoàn toàn thẩm phán nước ngoài trong 10 năm đầu là cách tạo dựng lòng tin nhanh chóng. Các nhà đầu tư thường ưu tiên những nơi có hệ thống tài phán minh bạch, khách quan và có tính dự đoán cao. Sự hiện diện của các thẩm phán nước ngoài, đặc biệt từ các hệ thống thông luật (Common Law) uy tín như Anh, Úc hay Singapore, được xem là “minh chứng” cho sự công bằng và tính danh giá của phán quyết. Thứ hai, mang lại tư duy pháp lý quốc tế và khả năng xử lý các tranh chấp phức tạp. Các tranh chấp tại trung tâm tài chính thường liên quan đến các cấu trúc tài chính kỹ thuật cao như phái sinh, tài sản mã hóa hoặc cấu trúc đầu tư đa tầng. Thẩm phán quốc tế vốn đã quen thuộc với các chuẩn mực thông luật và thuật ngữ tài chính chuyên ngành bằng tiếng Anh. Họ sẽ giúp giải quyết các vụ việc một cách chính xác và hiệu quả hơn. Thứ ba, tạo cơ chế“đào tạo tại chỗ”cho đội ngũ thẩm phán Việt Nam. Thay vì chỉ dừng lại ở việc mời cố vấn, việc thiết lập các HĐXX hỗn hợp gồm cả thẩm phán trong nước và quốc tế sẽ tạo cơ hội cho thẩm phán Việt Nam trực tiếp học hỏi kỹ năng thẩm vấn chéo, cách áp dụng án lệ và quản trị vụ việc hiện đại. Điều này giúp nhanh chóng nâng cao chất lượng nhân lực tư pháp của Việt Nam để tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế cao nhất. Cuối cùng, điều này khẳng định cam kết cải cách tư pháp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc vận hành hiệu quả mô hình này không chỉ là lời khẳng định mạnh mẽ với cộng đồng quốc tế về sự an toàn pháp lý tại Việt Nam mà còn biến hệ thống tòa án trở thành một phần của “hạ tầng mềm” thu hút dòng vốn toàn cầu. Ông BÙI AI GIÔN, thẩm phán TAND khu vực 13 - TP.HCM: Chiến lược xây dựng niềm tin với dòng vốn toàn cầu
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==