Thủ tướng thị sát, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn trang 5 trang 8+9 SỐ 039 (7610) - Thứ Hai 2-3-2026 CHỦ QUẢN: ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÁO ĐIỆN TỬ: www.plo.vn trong so nay Mua ký gạo, đổi bình gas phải cung cấp mã định danh? Cách tra cứu giấy chứng nhận kiểm định điện tử từ 1-3 trang 16 trang 10 trang 11 Nghị quyết 79: Đo được hiệu quả, truy được trách nhiệm trang 2+3 Hiện trạng thi công dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (đoạn kết nối với sông Vàm Thuật). Ảnh: THUẬN VĂN - NGUYỄN CHÂU TP.HCM nỗ lực hồi sinh RẠCH XUYÊN TÂM Trung Đông bất định sau đòn đánh của Mỹ và Israel vào Iran Luật và đời Đừng để dính án tù vô duyên, lãng nhách! Vụ việc ông Nguyễn Viết Linh bị khởi tố vì hành vi “khóa xe” người khác là lời nhắc nhở nghiêm khắc về văn hóa ứng xử và sự thượng tôn pháp luật trong xã hội hiện đại. Nếu không thể kiểm soát sự bốc đồng trong vài phút, bạn sẽ phải trả giá bằng nhiều tháng ngày hối hận… (Xem tiếp trang 7)
2 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Hai 2-3-2026 VIẾT LONG - MINH TRÚC Nghị quyết 79 không chỉ là một định hướng kinh tế, mà được xem là “cú hích” thể chế để tái định vị vai trò kinh tế nhà nước (KTNN); chuyển từ tư duy nắm giữ sang kiến tạo và trao quyền mạnh mẽ hơn cho người đại diện vốn nhà nước, gắn quyền hạn với trách nhiệm và hiệu quả đầu ra. Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, PGS-TS Ngô Trí Long (ảnh), chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính), cho rằng Nghị quyết 79 là cam kết rõ ràng: Tài sản công phải được quản trị như tài sản của dân và phải dùng đúng mục tiêu, sinh lợi hợp lý và minh bạch để kiểm soát; ai làm thất thoát phải bị truy trách nhiệm đến nơi, đến chốn. “Chủ đạo” phải được đo bằng chuẩn mực và kết quả . Phóng viên: Thời gian qua và trong năm 2025, ghi nhận nhiều doanh nghiệp nhà nước (DNNN) lớn làm ăn thua lỗ ở các ngành như điện, than, xây dựng… thậm chí phá sản mà điển hình là Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam. Trước thực tiễn đó, Nghị quyết 79 yêu cầu KTNN tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong chuẩn mực, thể hiện tối thiểu ở năm lớp vai trò có thể kiểm tra được. Thứ nhất, chủ đạo bằng năng lực giữ “mạch nền tảng” không đứt gãy. Nhà nước nắm và điều phối các hệ thống có rủi ro lan truyền như điện, than, hạ tầng thiết yếu để bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng, ổn định vĩ mô. Nhưng điều đó không đồng nghĩa độc quyền hay bao cấp tràn lan. Ví dụ, năm 2025, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cung ứng 287,9 tỉ kWh điện thương phẩm, doanh thu hợp nhất 645.195 tỉ đồng; giai đoạn 2021-2025 giải ngân 492.483 tỉ đồng cho các dự án nguồn, lưới trọng điểm. Đây là “chủ đạo” đúng nghĩa: Giữ hệ thống vận hành, luật thị trường; chuẩn minh bạch - quản trị tốt được nâng lên, để “chủ đạo” trở thành chuẩn mực dẫn dắt, chứ không phải đặc quyền “xin-cho”. Tài sản công không còn là cái để cấp phát . Nghị quyết nhấn mạnh KTNN không chỉ là DNNN mà còn bao gồm toàn bộ hệ tài sản, nguồn lực quốc gia như đất đai, tài nguyên, hạ tầng, vốn và ngân sách. Đồng thời yêu cầu hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, đánh giá hiệu quả theo thông lệ quốc tế. Theo ông, cách tiếp cận này sẽ thay đổi tư duy quản lý và sử dụng nguồn lực nhà nước ra sao? + Điểm đột phá của nghị quyết là chuyển từ quản lý DN sang quản trị “bảng cân đối quốc gia”. Toàn bộ đất đai, tài nguyên, hạ tầng, ngân sách, dự trữ, quỹ tài chính nhà nước, vốn nhà nước tại DN… đều là nền tảng của KTNN. Nói cách khác, Nhà nước không chỉ điều hành một nhóm DN, mà quản trị một danh mục tài sản - nguồn lực khổng lồ. Danh mục đó phải tạo lợi ích công tối đa với kỷ luật thị trường. Thứ nhất, từ quản lý hành chính sang quản trị tài sản. Tài sản công không còn là cái để cấp phát, mà là vốn của quốc gia. Mỗi quyết định giao đất, đầu tư tuyến đường, cấp bảo lãnh, rót vốn… đều phải đặt câu hỏi về giá trị thị trường, chi phí cơ hội, lợi ích xã hội ròng; ai chịu trách nhiệm nếu hiệu quả thấp. Từ mục tiêu “chi được - làm được” sang “hiệu quả ròng - tác động ròng”. Đầu tư công không chỉ tính tổng mức, mà đo bằng suất đầu tư, vòng đời tài sản, chi phí vận hành/bảo trì và tác động năng suất. Thứ hai, từ khẩu hiệu sang đo lường bằng dữ liệu. Khi toàn bộ nguồn lực được hạch toán đầy đủ, vai trò chủ đạo chuyển thành năng lực dẫn dắt có thể kiểm chứng. Thứ ba, hệ quả quan trọng nhất là đo được, truy được, chịu trách nhiệm được. Nghị quyết đặt yêu cầu “thống kê - đánh giá - hạch toán” như một hạ tầng pháp lý và dữ liệu. Theo tôi, điều này kéo theo ba thay đổi. Đó là chuẩn hóa cơ sở dữ liệu tài sản/nguồn lực nhà nước (đất đai, tài sản hạ tầng, vốn nhà nước…) để ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì hồ sơ phân mảnh. Cá thể hóa trách nhiệm. Khi đã hạch toán và có phân tích lợi ích - chi phí, sẽ giảm “vùng an toàn” của quyết định cảm tính; sai ở đâu, thất thoát ở đâu, chậm ở đâu phải truy được. Tóm lại, cách tiếp cận của nghị quyết buộc nhìn KTNN như một hệ nguồn lực phải sinh lợi ích công trong kỷ luật thị trường. Khi “đất đai - hạ tầng - ngân sách - vốn nhà nước” được định giá đúng, hạch toán đủ, đo hiệu quả theo thông lệ, vai trò dẫn dắt sẽ nằm ở chỗ tạo nền tảng, kéo chuẩn minh bạch và nâng năng suất cho toàn nền kinh tế chứ không phải làm thay thị trường. Nghị quyết 79: Đo được hiệu quả, mô hình tăng trưởng mới. Theo ông, vai trò “chủ đạo” này cần được thể hiện cụ thể như thế nào trong bối cảnh cạnh tranh thị trường hiện nay? + PGS-TS Ngô Trí Long: Nếu hiểu “chủ đạo” là được ưu tiên hay “làm thay thị trường”, sẽ lặp lại vòng luẩn quẩn kiểu Vinashin dàn trải, thiếu kỷ luật vốn, trách nhiệm mờ nhạt. Nghị quyết 79 đã nói rõ: KTNN là thành phần đặc biệt quan trọng, nền tảng gồm cả nguồn lực công và DNNN, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, ổn định vĩ mô, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Đồng thời, nghị quyết chỉ ra các điểm nghẽn như chính sách chậm đổi mới, khai thác tài sản công chưa hiệu quả, DNNN chưa tương xứng nguồn lực và chưa tiên phong đổi mới sáng tạo. Vì vậy, “chủ đạo” trong bối cảnh cạnh tranh thị trường phải được đo bằng kết quả và đáp ứng tăng trưởng. Thứ hai, chủ đạo bằng kỷ luật tài chính và bảo toàn vốn công. DNNN phải chấp nhận chuẩn chung của thị trường. Lỗ do nhiệm vụ công ích phải có cơ chế đặt hàng - bù giá minh bạch; lỗ do quản trị phải xử lý trách nhiệm. Không thể có chuyện “lãi tư - lỗ dân”. Thứ ba, chủ đạo bằng đầu tư dẫn dắt dài hạn, kéo tư nhân cùng làm, không dàn trải. Những nơi thị trường khó tự làm vì vốn lớn, rủi ro cao như lưới truyền tải, hạ tầng số nền tảng, cảng - logistics chiến lược, R&D công nghệ lõi… cần vai trò dẫn dắt. Thứ tư, chủ đạo bằng chuẩn quản trị và minh bạch. Nếu là lực lượng nòng cốt thì phải nòng cốt về chuẩn mực: Công bố thông tin, kiểm toán độc lập, kiểm soát xung đột lợi ích, quản trị theo thông lệ tốt. Thứ năm, chủ đạo bằng tiên phong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết phê bình việc DNNN chưa tiên phong đổi mới sáng tạo. Do đó, “chủ đạo” phải chuyển từ nắm nhiều tài sản sang tạo năng suất mới, đầu tư R&D, số hóa vận hành, quản trị dữ liệu để ra quyết định nhanh và có kiểm soát. Chốt lại “chủ đạo” phải là nghĩa vụ, không phải lá chắn. Chỉ thuyết phục khi xã hội nhìn thấy hệ thống thiết yếu vận hành ổn định (điện, than, hạ tầng); vốn nhà nước được bảo toàn và sinh lợi ích công; ai sai phải chịu trách nhiệm theo kỷ luật pháp luật và kỷ Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển doanh nghiệp nhà nước được Bộ Chính trị ban hành ngày 6-12026, mở ra không gian mới cho kinh tế nhà nước. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, yêu cầu củng cố nội lực quốc gia trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghị quyết khẳng định không làm mất quyền kiểm soát ở lĩnh vực then chốt, chiến lược, đồng thời quán triệt nguyên tắc“Nhà nước làm những gì tư nhân không làm hoặc không có khả năng làm”. Làm thế nào để vừa phát huy nguồn lực xã hội, vừa bảo đảm DNNN giữ vai trò nòng cốt? Theo tôi, mấu chốt không nằm ở khẩu hiệu “giữ quyền kiểm soát”, mà ở thiết kế luật chơi. Có thể phân tầng quyền kiểm soát. Lớp một, kiểm soát tuyệt đối ở lĩnh vực quốc phòng - an ninh, truyền tải điện, hạ tầng độc quyền tự nhiên. Lớp hai, kiểm soát chiến lược với quyền phủ quyết ở vấn đề xương sống. Lớp ba, không cần kiểm soát, chỉ cần quản trị tốt, thoái vốn có lộ trình. Giai đoạn 2021-2024, Nhà nước thoái vốn tại 15 DN, giá trị 405,2 tỉ đồng, thu về 656,9 tỉ đồng; giai đoạn 2024-2025 dự kiến thu gần 48.000 tỉ đồng. Tiến độ chậm phản ánh điểm nghẽn về định giá, đất đai, trách nhiệm quyết toán. Muốn chuyển trạng thái phải có định giá theo thị trường, xử lý dứt điểm đất đai trước cổ phần hóa, niêm yết đúng hạn, quyết toán minh bạch. Đồng thời, đổi vai Nhà nước từ chủ sở hữu hành chính sang nhà đầu tư chiến lược có KPI. Nhiệm vụ công ích phải tách bạch, đặt hàng - đấu thầu - trợ giá minh bạch; phần kinh doanh chịu cạnh tranh như DN thị trường. Giữ vai trò nòng cốt bằng cạnh tranh bình đẳng và công khai thông tin. Công khai báo cáo tài chính, kiểm soát xung đột lợi ích, hậu kiểm mạnh và chế tài đủ răn đe. Tóm lại, muốn hút vốn xã hội mà vẫn giữ DNNN nòng cốt phải chuyển từ giữ bằng sở hữu sang giữ bằng thể chế. Giữ đúng lĩnh vực then chốt, còn lại mở bằng thị trường minh bạch, gắn trách nhiệm cá nhân và cơ chế chống thất thoát. Khi đó, cổ phần hóa, thoái vốn không còn là bán hay giữ, mà là tái thiết kỷ luật tài sản công vì lợi ích quốc gia. PGS-TS NGÔ TRÍ LONG Tái thiết kỷ luật tài sản công vì lợi ích quốc gia “Đường điện - đường dữ liệu” là huyết mạch GDP, Nhà nước phải có lực lượng đủ năng lực bảo đảm an toàn vận hành. Ảnh: EVN
3 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Hai 2-3-2026 Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030, có 50 DNNN vào nhóm 500 DN lớn nhất Đông Nam Á; 1-3 DNNN vào nhóm 500 DN lớn nhất thế giới; xây dựng một số tập đoàn, DNNN mạnh, quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế. Đây là mục tiêu tham vọng, đòi hỏi nỗ lực rất lớn từ Nhà nước và DN. Trước hết phải lựa chọn đúng lĩnh vực trọng yếu và DN trọng điểm. Các ngành, lĩnh vực được lựa chọn phải thực sự là mạch máu của nền kinh tế, đồng thời là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn hoặc chưa đủ điều kiện tham gia, chưa đủ năng lực triển khai. Với lĩnh vực này, DNNN cần đóng vai trò mở đường, tạo nền tảng ban đầu và dẫn dắt chuỗi công nghiệp. Còn với DN, phải là những DN hoạt động trong các ngành, lĩnh vực then chốt của đất nước, đặc biệt có năng lực phát triển, làm chủ công nghệ nền tảng; có khả năng làm chủ chuỗi giá trị. Quan trọng là phải lan tỏa, dẫn dắt và kết nối các DN thuộc các thành phần kinh tế khác cùng tham gia - tức là DNNN phải đóng vai trò như vốn mồi, kích hoạt và dẫn dắt nguồn lực đầu tư của toàn xã hội. Khi đã xác định được hai điều trên, lúc này đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước và bản thân DNNN phải điều chỉnh tư duy quản lý, tư duy đầu tư và tầm nhìn phát triển trong giai đoạn mới. Nghị quyết 79 có thể coi là bệ phóng thể chế mới để KTNN mở đường, dẫn dắt và kiến tạo tăng trưởng. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung trong các trường hợp không có yếu tố tham nhũng, vụ lợi và thiết lập quy trình xem xét độc lập. Đây là yếu tố rất quan trọng, đòi hỏi phải thật sự đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ “sợ sai” sang “quản trị rủi ro”. Thách thức lớn nhất là chuyển tinh thần cải cách thành quy định của pháp luật đủ rõ, đủ mạnh nhưng vẫn linh hoạt, tránh thiết kế chính sách theo hướng an toàn, nặng kiểm soát rủi ro. Điểm quan trọng là Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu tái cấu trúc mạnh mẽ khu vực KTNN với yêu cầu nâng chất thay vì mở rộng lượng. Hiện nay, Việt Nam đã có một số tập đoàn nhà nước lớn trong các lĩnh vực then chốt như viễn thông, năng lượng, tài chính ngân hàng… Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 79 sớm được thể chế hóa và triển khai quyết liệt vào cuộc sống sẽ tạo “cú hích” để hình thành một số DNNN đủ thế và lực vươn tầm trên đấu trường quốc tế với “thước đo” là chất lượng quản trị, năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng hội nhập quốc tế, hiệu quả sử dụng vốn. Nghị quyết 79 xác định rõ vai trò then chốt của các ngân hàng thương mại nhà nước trong việc ổn định hệ thống, điều tiết thị trường tiền tệ, cung ứng vốn chủ lực cho nền kinh tế; đồng thời đi đầu về quy mô, năng lực quản trị, trình độ công nghệ và chuẩn mực hoạt động. Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết 79 là cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho DNNN thay vì nộp về ngân sách. Đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, đây được coi là bước đột phá về tư duy đầu tư vốn của Nhà nước. Trong nhiều năm qua, các ngân hàng nhà nước, trong đó có Vietcombank, phải cân đối giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn và nghĩa vụ nộp cổ tức tiền mặt về ngân sách. Nghị quyết 79 tháo gỡ nút thắt này, mở rộng không gian và công cụ đầu tư vốn cho Nhà nước thông qua việc cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại DN để bổ sung vốn điều lệ cho DNNN, bao gồm các ngân hàng thương mại nhà nước. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hệ số an toàn vốn của nhóm ngân hàng nhà nước hiện thấp hơn nhóm ngân hàng tư nhân và thấp hơn nhiều ngân hàng trong khu vực, trong khi yêu cầu về chuẩn mực và cạnh tranh quốc tế ngày càng cao. Đây cũng là cơ sở quan trọng để chủ động hơn trong chiến lược tăng vốn trung và dài hạn; qua đó tạo dư địa tăng trưởng quy mô, đầu tư mạnh cho công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, triển khai Nghị quyết 79 hiệu quả và đồng bộ, cần tiếp tục tháo gỡ một số điểm nghẽn thực thi. Thứ nhất, cần bảo đảm tính đồng bộ trong chính sách về đầu tư vốn của Nhà nước tại ngân hàng thương mại nhà nước. Ngoài ra, cần cho phép áp dụng linh hoạt các hình thức tăng vốn. Thứ hai, cần phân định rõ hơn giữa hoạt động kinh doanh và nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ không vì lợi nhuận của ngân hàng thương mại nhà nước. Thứ ba, cần có cách tiếp cận dài hạn hơn trong đánh giá các ngân hàng trụ cột quốc gia, không chỉ dựa trên kết quả lợi nhuận ngắn hạn mà bổ sung tiêu chí về vai trò điều tiết thị trường, năng lực chống chịu, mức độ hội nhập quốc tế và đóng góp cho ổn định kinh tế vĩ mô. MINH TRÚC ghi Ông DOÃN THANH TUẤN, Phó Cục trưởng Cục Phát triển DNNN (Bộ Tài chính): Mục tiêu tham vọng, đòi hỏi nỗ lực lớn GS-TS TRẦN THỌ ĐẠT, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và đào tạo, ĐH Kinh tế quốc dân: Chuyển từ “sợ sai” sang “quản trị rủi ro” Chủ tịch HĐQT Vietcombank NGUYỄN THANH TÙNG: Bước đột phá về tư duy đầu tư vốn của Nhà nước truy được trách nhiệm Nghị quyết 79 là cam kết rõ ràng: Tài sản công phải được quản trị như tài sản của dân và phải dùng đúng mục tiêu, sinh lợi hợp lý và minh bạch để kiểm soát… Đi đầu lĩnh vực rủi ro cao vì lợi ích công . Nghị quyết yêu cầu DNNN tiên phong trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, làm chủ công nghệ lõi. Vì sao khu vực này cần đi đầu ở các lĩnh vực rủi ro cao, vốn lớn? + DNNN đi đầu không phải vì đặc quyền, mà vì đây là những thị trường có thất bại thị trường rõ rệt, gắn với an ninh, chủ quyền và sức chống chịu của nền kinh tế. Thứ nhất, vốn rất lớn, thời gian hoàn vốn dài, rủi ro chính sách - công nghệ cao. Chỉ riêng Quy hoạch điện VIII đã ước tính nhu cầu vốn đầu tư cho nguồn và lưới giai đoạn 2021-2030 khoảng 134,7 tỉ USD; giai đoạn 2031-2050 khoảng 399,2-523,1 tỉ USD. Với cấu trúc rủi ro như vậy, thị trường vốn tư nhân thường đòi lãi suất hoặc điều kiện bảo lãnh cao hoặc chỉ chọn phần ngon, còn phần xương bị bỏ lại. DNNN đi đầu là để khóa mạch nền tảng, tạo tín nhiệm cho các dòng vốn xã hội cùng vào sau. Thứ hai, giá trị tăng thêm của kinh tế số năm 2024 ước tính hơn 1,5 triệu tỉ đồng, chiếm 13,17% GDP. Khi “đường điện - đường dữ liệu” là huyết mạch GDP, Nhà nước phải có lực lượng đủ năng lực bảo đảm an toàn vận hành. Thứ ba, công nghệ lõi là cuộc chơi của năng lực quốc gia. Ví dụ, dự án vệ tinh quan sát Trái đất LOTUSat-1 minh họa cho đầu tư lớn, rủi ro kỹ thuật cao nhưng lợi ích công rất rộng. Thứ tư, hạ tầng số gắn với chủ quyền số. Việt Nam đã đạt 82,3% hộ gia đình có Internet cáp quang, 4G phủ sóng 99,8% lãnh thổ, IPv6 khoảng 60%. Tuy nhiên, đi đầu chỉ thuyết phục khi đi kèm minh bạch cao, giám sát và trách nhiệm cá nhân, để tài sản công thực sự tạo ra năng lực công nghệ và lợi ích công chứ không phải tích tụ rủi ro cho tương lai. . Nghị quyết đề ra cơ chế tăng vốn điều lệ, hỗ trợ tín dụng, hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm. Những cơ chế này có đủ tạo “bệ phóng” hình thành tập đoàn nhà nước công nghệ cao cạnh tranh khu vực và quốc tế? + Đây là cơ chế đúng hướng. Muốn đi nhanh phải có vốn dài hạn và cơ chế chấp nhận rủi ro. Riêng nhóm 671 DNNN được báo cáo có tổng tài sản trên 5,6 triệu tỉ đồng năm 2024. Tuy nhiên, chi cho R&D của Việt Nam theo dữ liệu gần nhất khoảng 0,43% GDP, thấp hơn nhiều so với nhóm quốc gia dẫn đầu 2%-4% GDP. Do đó, tăng vốn là cần thiết nhưng chưa đủ. Để thành bệ phóng cần năm điều kiện đi kèm. Một là chọn ít nhưng tinh, giao sứ mệnh công nghệ rõ ràng. Hai là tăng vốn đi kèm hợp đồng hiệu quả và minh bạch. Ba là quỹ đầu tư mạo hiểm phải vận hành theo nguyên tắc thị trường, dám chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Bốn là nhân tài và đãi ngộ theo thị trường. Năm là mua sắm công nghệ và dữ liệu như một thị trường đầu ra cạnh tranh. Tóm lại, nghị quyết đã đặt đúng “đòn bẩy tài chính” để khởi động. Nhưng để cất cánh thành tập đoàn công nghệ cao tầm khu vực và quốc tế, Việt Nam phải đồng thời tạo đòn bẩy thể chế: Quản trị theo chuẩn thị trường, quỹ mạo hiểm đúng nghĩa, đãi ngộ nhân tài và kỷ luật minh bạch. Nếu làm được, nguồn lực DNNN sẽ chuyển hóa thành năng lực đổi mới; còn nếu không, cơ chế tăng vốn chỉ khiến “to hơn” chứ chưa chắc “mạnh hơn”. . Xin cảm ơn ông.• Ý kiến chuyên gia
4 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Hai 2-3-2026 ĐT cung cấp thông tin nóng: 0982.000.333, (028) 39919613 Bộ Tư lệ nh Biên phòng kiể m tra công tác chố ng khai thá c IUU Từ ngày 26-2 đến 1-3, đoàn công tác của Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng do Đại tá Trần Tuấn Anh, Phó Tham mưu trưởng Bộ đội biên phòng, làm trưởng đoàn đã tiến hành kiểm tra công tác đấu tranh chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn biên phòng TP.HCM. Đại tá Trần Tuấn Anh lưu ý các đơn vị chủ động điều chỉnh, bố trí, sử dụng lực lượng, phương tiện tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, quản lý tàu cá xuất, nhập bến, đặc biệt tại các đảo, cửa sông, cửa lạch, bãi ngang nơi tập trung nhiều tàu cá không đăng ký, đăng kiểm, không có giấy phép khai thác, không lắp thiết bị VMS để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tính đến ngày 25-2, TP.HCM có 4.455 tàu cá; trong đó 1.618 tàu có chiều dài từ 6 m đến dưới 12 m; 610 tàu có chiều dài từ 12 m đến dưới 15 m và 2.227 tàu có chiều dài trên 15 m. (Theo TTXVN) Tin vắn • 1 hộp bánh phát nổ trong BV đa khoa Trà Vinh. Công an tỉnh Vĩnh Long đang điều tra làm rõ vụ một hộp bánh phát nổ trong BV đa khoa Trà Vinh khiến một người bị thương ngày 27-2. Hộp bánh do một người đàn ông vào thăm bệnh nhân rồi để lại. HẢI DƯƠNG • Đột nhập nhà dân trộm vàng, tiền mặt trị giá gần 1 tỉ đồng. Ngày 1-3, Công an tỉnh Tây Ninh cho biết đã bắt giữ Nguyễn Huỳnh Lợi (31 tuổi) để điều tra về hành vi đột nhập nhà dân phá két sắt, lấy đi tiền mặt và vàng trị giá khoảng 1 tỉ đồng. H.DU • Kho nệm mút ở Củ Chi tái cháy lúc rạng sáng. Ngày 1-3, Công an xã Củ Chi, TP.HCM phong tỏa hiện trường, điều tra nguyên nhân vụ cháy tại kho nệm mút ở ấp Bến Đò 1C. Trước đó, khu vực này xảy ra cháy ngày 28-2 và được dập tắt nhưng đến rạng sáng 1-3, lửa bùng phát trở lại. NGUYỄN TÂN Sáng 1-3, tại xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi; Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi tổ chức lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1-3-1906 - 1-3-2026). Tại lễ kỷ niệm, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng là một trong những nhà lãnh đạo đặt nền móng cho sự nghiệp Đổi mới; là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng: Tận trung với Đảng, với nước, tận hiếu với nhân dân. Ông cũng là vị lãnh đạo dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Theo Thủ tướng, suốt 75 năm hoạt động cách mạng liên tục, đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của Đảng và Nhà nước, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã cống hiến trọn vẹn trí tuệ, tâm huyết cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng CNXH. Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng nêu năm bài học sâu sắc từ cuộc đời và sự nghiệp của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Đó là kiên định lý tưởng; xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân; đề cao tư duy đổi mới, phát triển giáo dục và văn hóa; kết hợp giữa nguyên tắc và linh hoạt trong sách lược; nêu cao trách nhiệm gương mẫu, đạo đức và tinh thần tự phê bình, phê bình. Khẳng định giá trị trường tồn của những di sản đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh quyết tâm tiếp tục kế thừa, phát huy tư tưởng và tấm gương của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc. NGUYỄN YÊN Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi các đơn vị, tổ chức liên quan khẩn trương thực hiện bảo đảm việc tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc tại các dự án thành phần đầu tư công thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2017-2020. Theo đó, để bảo đảm việc tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc tại năm tuyến cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 (Ninh Bình, Thanh Hóa); Quốc lộ 45 - Nghi Sơn (Thanh Hóa); Nghi Sơn - Diễn Châu (Thanh Hóa, Nghệ An), Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây (Lâm Đồng), Bộ Xây dựng yêu cầu các ban quản lý dự án (BQLDA) khẩn trương nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình xây dựng, đưa vào sử dụng theo quy định. Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì, phối hợp với các BQLDA, Cục Đường bộ Việt Nam tham mưu Bộ Xây dựng có quyết định giao quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ tại các dự án thành phần nêu trên theo quy định, hoàn thành ngày 1-3. Cục Đường bộ Việt Nam báo cáo Bộ Xây dựng về việc bàn giao quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong ngày 1-3; sau khi hoàn thành các thủ tục nêu trên, triển khai thu phí bắt đầu từ ngày 2-3. PHƯƠNG NAM Thủ tướng Phạm Minh Chính và các lãnh đạo tham quan Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại Quảng Ngãi. Ảnh: NGUYỄN YÊN Thủ tướng Phạm Văn Đồng - tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng Thu phí 5 tuyến cao tốc đầu tư công từ ngày 2-3 Ngày 1-3, tại trụ sở Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật TP.HCM, Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức lễ khai mạc Ngày thơ Việt Nam 2026. Với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”, Ngày thơ Việt Nam 2026 hướng đến việc lan tỏa tinh thần đoàn kết, nhân ái trong cộng đồng. Theo nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, sau 24 năm, Ngày thơ Việt Nam đã trở thành điểm hẹn văn hóa dịp rằm tháng Giêng tại TP.HCM, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần đô thị. Lấy cảm hứng từ bài thơ Nguyên tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngày thơ Việt Nam khẳng định giá trị của thi ca trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Thi ca hun đúc tinh thần kiên cường trong chiến tranh, nuôi dưỡng niềm tin trong hòa bình và bồi đắp lòng tự hào dân tộc. Dịp này, ban tổ chức chính thức phát động cuộc thi thơ với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”, thời gian nhận tác phẩm từ ngày 1-3 đến hết 31-10-2026 với tổng giải thưởng 100 triệu đồng. HẢI NHI Ngày thơ Việt Nam 2026 tại TP.HCM: Thi ca gọi tên đô thị mới UBTVQH sẽ cho ý kiến về chuẩn bị kỳ họp thứ nhất, QH khóa XVI Văn phòng Quốc hội (QH) cho biết theo dự kiến, phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ (UBTV) QH sẽ chia thành hai đợt: Đợt 1 (ngày 2-3); đợt 2 (ngày 16 và 17-3) tại phòng họp Tân Trào, Nhà Quốc hội. Tại phiên họp này, UBTVQH sẽ cho ý kiến về các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật Thủ đô (sửa đổi)… Về quyết định các vấn đề quan trọng, UBTVQH sẽ tiến hành cho ý kiến về việc áp dụng các quyền ưu đãi, miễn trừ cho Văn phòng Quỹ hợp tác phát triển kinh tế của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc tại Việt Nam theo Tờ trình số 17/TTr-CP; dự thảo Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; dự thảo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm năm 2026-2030. Tại phiên họp, UBTVQH sẽ cho ý kiến (lần 2) về việc chuẩn bị kỳ họp thứ nhất, QH khóa XVI. (Theo TTXVN) Áp lực công việc tăng, TP.HCM kiến nghị được tự cân đối biên chế UBND TP.HCM vừa báo cáo kết quả thực hiện chương trình hành động của Chính phủ về Nghị quyết 27-NQ/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. Nội dung trọng tâm là tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới. Với mục tiêu phát triển TP.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, đầu tàu kinh tế số, UBND TP.HCM kiến nghị Quốc hội ban hành nghị quyết cho áp dụng thí điểm một số cơ chế đặc thù. Cụ thể là quy định về phân bổ ngân sách cho các đơn vị hành chính thực hiện sắp xếp; đơn giản hóa thủ tục đấu giá, xử lý tài sản, trụ sở làm việc dôi dư. TP.HCM kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép điều chỉnh đối với các đơn vị hành chính cấp xã có tốc độ đô thị hóa nhanh, quy mô dân số đông khi thực hiện sắp xếp giai đoạn 2023-2030. UBND TP.HCM nhìn nhận với khối lượng công việc ngày một tăng, áp lực lên lực lượng cán bộ, công chức rất lớn. Tổng khối lượng hồ sơ thủ tục hành chính TP tiếp nhận tăng đều qua các năm. “TP kiến nghị Trung ương ghi nhận số lượng biên chế công chức hành chính khối chính quyền tại TP phù hợp với tình hình khối lượng công việc thực tiễn hoặc cho TP được tự chủ về biên chế, tự cân đối về tổng số biên chế công chức hành chính trên mức độ tự chủ ngân sách của TP” - báo cáo nêu rõ. HOÀNG KIM Người dân ở Tây Ninh giao nộp rồng đất quý hiếm thuộc Sách đỏ Trưa 1-3, Công an xã Long Cang, tỉnh Tây Ninh cho biết đã hoàn tất thủ tục bàn giao một con rồng đất quý hiếm cho cơ quan chức năng cấp tỉnh, sau khi người dân tự nguyện giao nộp. Trước đó, anh HHT (29 tuổi, ngụ ấp 5, xã Long Cang) trong lúc ra vườn gần nhà thì phát hiện một con kỳ tôm, còn gọi là rồng đất (tên khoa học Physignathus cocincinus) đang bò trên mặt đất. Nhận thấy đây là loài động vật hoang dã quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam, thuộc nhóm cần được bảo vệ, anh T đã chủ động bắt giữ và mang đến trụ sở UBND xã giao nộp theo đúng quy định. Tiếp nhận thông tin, Công an xã Long Cang phối hợp với bộ phận chuyên môn kiểm tra tình trạng con rồng đất. Kết quả xác định con rồng đất còn khỏe mạnh, không có thương tích. HUỲNH DU
5 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Hai 2-3-2026 Thủ tướng thị sát, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn Thủ tướng đề nghị các đơn vị tiếp tục duy trì khí thế thi công, quyết tâm hoàn thành toàn bộ dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn trước tháng 9-2026 theo hợp đồng. NGUYỄN YÊN - LÊ KIẾN Ngày 1-3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn công tác Chính phủ thị sát dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn. Cùng đi có Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh và lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi. Quyết tâm hoàn thành toàn bộ dự án trước tháng 9-2026 Tại công trường, Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra một số hạng mục quan trọng như nút giao cao tốc với Quốc lộ 24, hầm số 1, hầm số 2. Đây là những vị trí then chốt trong tổ chức giao thông, bảo đảm kết nối liên vùng, an toàn khai thác khi đưa vào vận hành. Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực của chủ đầu tư là Ban quản lý dự án 2, các nhà thầu, chính quyền địa phương trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, cơ bản đáp ứng yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của Chính phủ. Thủ tướng yêu cầu các đơn vị tiếp tục đẩy nhanh tiến độ, đồng thời đặc biệt chú trọng bảo đảm chất lượng, an toàn lao động, an toàn vận hành. Các cơ quan chức năng cần sớm hoàn thiện phương án tổ chức khai thác, nhất là phương án ứng phó sự cố giao thông, cứu hộ, cứu nạn, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm lưu thông an toàn, thuận tiện, phát huy hiệu quả đầu tư. Thủ tướng lưu ý chủ đầu tư, nhà thầu, chính quyền địa phương phối hợp triển khai trồng cây xanh, tạo cảnh quan xanh - sạch - đẹp, thân thiện với môi trường dọc tuyến. Thủ tướng thăm hỏi, động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân trên công trường; đề nghị các đơn vị tiếp tục duy trì khí thế thi công, quyết tâm hoàn thành toàn bộ dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn trước tháng 9-2026 theo hợp đồng. Đã làm tốt thì phải làm tốt hơn nữa Cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng đoàn công tác Trung ương đi kiểm tra dự án đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh số 2, các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát. Ông Nguyễn Tự Công Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, báo cáo dự án xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát nhằm đảm bảo tiếp nhận các loại máy bay code C như A320, A321 và tương đương. Dự án có tổng mức đầu tư 3.245 tỉ đồng, thực hiện từ năm 2025 đến 2028. Hiện các nhà thầu đã huy động nhân lực, thiết bị vật tư, vật liệu, tổ chức 10 mũi thi công nền đường. Trên công trường có 500 người cùng hàng trăm thiết bị máy móc đang thi công đảm bảo tiến độ. Thủ tướng biểu dương nỗ lực của chính quyền địa Một trong những hầm đường bộ dài nhất trên tuyến cao tốc Bắc - Nam Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thuộc cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2021-2025, dài 88 km, đi qua các tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai, có tổng mức đầu tư hơn 20.000 tỉ đồng. Toàn tuyến có 77 cầu, 586 cống, 81 hầm chui dân sinh, ba hầm xuyên núi với tổng chiều dài hơn 4.500 m. Trong đó, hầm số 3 dài 3.200 m, khi hoàn thành sẽ là một trong những hầm đường bộ dài nhất trên tuyến cao tốc Bắc - Nam. Dự án đã được thông xe kỹ thuật ngày 19-12-2025, dự kiến hoàn thành toàn bộ vào tháng 9-2026. Ngày 1-3, tổ bầu cử sớm của Vùng 2 Hải quân sau ba ngày xuất phát đã có mặt tại cụm Ba Kè để tổ chức bỏ phiếu sớm cho các cử tri trên tàu Hải An 68 và Nhà giàn DK1/9. Sau khi đến bãi cạn Ba Kè, đoàn công tác số 01 của tổ bầu cử sớm do Đại tá Lê Hồng Quang, Phó Chủ nhiệm Chính trị Vùng 2 Hải quân, Tổ trưởng Tổ bầu cử, đã tổ chức lễ tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trên thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc. Sau lễ tưởng niệm, tổ xuồng của tàu Trường Sa 04 đã cơ động đón các thuyền viên trên tàu Hải An 68 qua tàu để các cử tri được thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân trong công tác bầu cử. Chia sẻ về cảm nhận lần đầu tiên được bầu cử trên biển, anh Võ Tá Thanh, thuyền viên tàu Hải An 68, cho hay tàu anh đã làm việc trên biển hơn một tháng nay và dự kiến sẽ không có mặt ở đất liền trong ngày bầu cử nên tàu đã liên hệ với tàu Trường Sa 04 để được bầu cử sớm trên biển: “Được bầu cử sớm trên tàu của Hải quân, chúng tôi rất phấn khởi, bước chân lên tàu, không gian trang trí, cùng những khúc hát về cuộc bầu cử chẳng khác gì đất liền, chúng tôi đã nghiên cứu kỹ về các ứng cử viên và có sự lựa chọn của riêng mình”. Khác với thuyền viên Võ Tá Thanh, thuyền viên trẻ Hồ Viết Huy (tàu Hải An 68) chia sẻ: “Đây là lần đầu được tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội, lại được bầu cử sớm trên biển, tôi rất ấn tượng và cảm thấy rất ý nghĩa, hy vọng những đại biểu trúng cử sẽ cống hiến hết mình vì sự phát triển của đất nước”. Kết thúc bầu cử sớm trên tàu, tổ bầu cử sớm của Vùng 2 Hải quân đã nhanh chóng chuẩn bị đầy đủ các trang bị, cùng xuồng cơ động lên Nhà giàn DK1/9 để tổ chức bầu cử sớm cho các cử tri đang thực hiện nhiệm vụ trên Nhà giàn DK1/9. Maket, băng rôn, khẩu hiệu, biển, bảng, danh sách cử tri, danh sách các ứng cử viên, tiểu sử và chương trình hành động của các ứng cử viên và đặc biệt là thùng phiếu được tổ bầu cử triển khai đầy đủ, không thiếu gì so với đất liền. Chỉ trong thời gian ngắn, cán bộ, chiến sĩ Nhà giàn DK1/9 đã trang trí xong phòng bầu cử, cùng với những ca khúc về bầu cử, nội dung tuyên truyền về các ứng cử viên, trang trí bầu cử. Lễ khai mạc bầu cử được tiến hành đầy đủ, không khác gì so với đất liền, nghi thức chào cờ, hát quốc ca vang lên giữa biển khơi, làm cho không khí bầu cử trở nên trang trọng và ý nghĩa đối với mỗi cử tri. Đại tá Lê Hồng Quang, Phó Chủ nhiệm Chính trị Vùng 2 Hải quân, Tổ trưởng Tổ bầu cử, đã quán triệt, hướng dẫn cụ thể các thể lệ, quy định công tác bầu cử. Các cử tri đã nghiên cứu kỹ các ứng viên đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND TP.HCM nhiệm kỳ 2026-2031 và tiến hành bỏ phiếu theo đúng trình tự, quy định. Trước đó, trên chuyến hải trình đến với cụm Ba Kè, ngày 27-2, tổ bầu cử đã tiến hành bầu cử cho các cử tri của bốn tàu của Hải đoàn 128, Hải đoàn 129 thuộc Quân chủng Hải quân đang thực hiện nhiệm vụ tại khu vực mỏ Bạch Hổ. VĂN ĐƯỜNG phương, các nhà thầu thi công, tư vấn, thiết kế, đồng thời yêu cầu các đơn vị đã làm tốt thì phải làm tốt hơn nữa, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình; xử lý an toàn các di vật, vật liệu còn sót lại trên công trường. Thủ tướng cho rằng việc phân cấp, phân quyền cho địa phương là chủ trương đúng, song phải đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, không để xảy ra tiêu cực, lợi ích nhóm. Tinh thần là vừa làm vừa kiểm tra, quyết toán đến đâu kiểm tra đến đó, bảo đảm công khai, minh bạch. Thủ tướng cho biết sẽ tiếp tục giao tỉnh Gia Lai trực tiếp vận hành, bảo đảm tối ưu hóa hiệu quả khai thác sân bay.• Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương chụp ảnh cùng đơn vị thi công tại hầm Bình Đê thuộc dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn. Ảnh: VGP Thủ tướng Phạm Minh Chính nghe báo cáo tiến độ dự án xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát. Ảnh: VGP Kiểm tra dự án Cảng hàng không Phù Cát, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương nỗ lực của chính quyền địa phương, các nhà thầu thi công, tư vấn, thiết kế, đồng thời yêu cầu các đơn vị đã làm tốt thì phải làm tốt hơn nữa, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình. Tổ bầu cử mang thùng phiếu và vật tư trang bị lên Nhà giàn DK1/9. Ảnh: VĂN ĐƯỜNG Mang lá phiếu đến với cử tri nơi đầu sóng
6 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Hai 2-3-2026 Để cụ thể hóa quy định này, tại dự thảo nghị định, Bộ VH-TT&DL đã bổ sung thêm Điều 5a (điều mới) để quy định về quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp có sử dụng AI. Theo đó, để một tác phẩm do AI tạo ra được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan thì phải đáp ứng đầy đủ bốn điều kiện: Thứ nhất, con người phải đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo tác phẩm. Những đóng góp này bao gồm cung cấp dữ liệu đầu vào, thiết lập câu lệnh (prompt), đánh giá, lựa chọn, chỉnh sửa kết quả của AI và đưa ra quyết định nghệ thuật cuối cùng để đảm bảo tác phẩm phản ánh ý tưởng của con người chứ không phải sự sắp đặt ngẫu nhiên của thuật toán. Thứ hai là con người phải chịu trách nhiệm về đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan của mình. Thứ ba là không gây phương hại đến quyền tác giả, quyền liên quan của các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào cho hệ thống trí tuệ nhân tạo. Và thứ tư là phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, trường hợp sản phẩm hoàn toàn do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra hoặc không đáp ứng đầy đủ bốn điều kiện nêu trên thì không được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Dự thảo nghị định cũng quy định về trách nhiệm giải trình và chứng minh khi có yêu cầu bảo vệ quyền hoặc nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm có dùng AI. Cụ thể, người sáng tạo sản phẩm phải kê khai trung thực, nộp văn bản cam đoan và cung cấp tài liệu chứng minh sự đóng góp của mình (như lịch sử câu lệnh, dữ liệu đầu vào, bản thảo chỉnh sửa...). Đồng thời, quá trình tạo ra tác phẩm không được gây phương hại đến quyền tác giả của các dữ liệu đầu vào. Siết điều kiện khi sử dụng dữ liệu để huấn luyện AI Một trong những vấn đề được rất nhiều người quan tâm đó chính là việc sử dụng văn bản, khai thác dữ liệu đã được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan để dùng huấn luyện AI. Theo đó, các văn bản, dữ liệu có bản quyền khi được sử dụng để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện AI phải đáp ứng điều kiện: Được công bố hợp pháp, nguồn thu thập hợp pháp và không được phá vỡ các biện pháp công nghệ bảo vệ quyền của chủ sở hữu. Bên cạnh đó, việc sử dụng này phải không nhằm mục đích thương mại, không mâu thuẫn với việc khai thác bình thường của tác phẩm và kết quả đầu ra của AI không được thay thế thị trường tiêu thụ của tác phẩm gốc. Đặc biệt, không được chuyển giao dữ liệu huấn luyện hoặc kết quả xử lý dữ liệu huấn luyện cho bên thứ ba sử dụng vào mục đích thương mại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Dự thảo nghị định cũng quy định Mới đây, Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2023). Một trong những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị định sửa đổi lần này đó là quyền tác giả, quyền liên quan đối với các tác phẩm có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra. Không bảo hộ sản phẩm 100% do AI tạo ra Khoản 1 Điều 6 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các ngành, lĩnh vực phải tuân thủ nguyên tắc quản lý rủi ro theo quy định của luật này và phù hợp với pháp luật có liên quan. Đề xuất điều kiện để tác phẩm sử dụng AI được bảo hộ quyền tác giả về quyền bảo lưu của tác giả, chủ sở hữu có quyền bảo lưu, không cho phép văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan của mình được sử dụng cho việc huấn luyện AI. Việc bảo lưu phải được tuyên bố rõ ràng, bảo đảm tổ chức, cá nhân sử dụng có thể nhận biết một cách hợp lý, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Đối với các tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI thì phải có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, dữ liệu huấn luyện, dữ liệu sử dụng và sẵn sàng cung cấp thông tin khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ xác minh, giải quyết tranh chấp, xử lý hành vi vi phạm pháp luật có liên quan. Cạnh đó là tôn trọng quyền bảo lưu của tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan.• Bên cạnh đề xuất bổ sung những quy định mới về AI, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định khác để phù hợp với tình hình thực tiễn. Ví dụ, dự thảo đã sửa đổi các quy định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục cấp, cấp lại, cấp đổi giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, khi mà thời gian rà soát, xem xét hồ sơ cũng được cắt giảm đáng kể. Thời hạn mà cơ quan nhà nước rà soát, phân loại, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan là 22 ngày (quy định hiện hành là 30 ngày); cấp lại là trong thời hạn 8 ngày làm việc; cấp đổi là 13 ngày làm việc. Quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về quyền tác giả, quyền liên quan cũng đã được bổ sung để chia sẻ và khai thác với các nền tảng quốc gia, góp phần tăng tính minh bạch và thuận lợi cho việc tra cứu, quản lý. Dự thảo cũng bổ sung quy định để siết chặt trách nhiệm của nền tảng số khi mà yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử) phải có trách nhiệm ngăn chặn chia sẻ thông tin vi phạm, xóa bỏ, gỡ bỏ dịch vụ ứng dụng có nội dung xâm phạm bản quyền trên không gian mạng. Đề xuất cắt giảm thời gian thủ tục hành chính Các tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI phải lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, dữ liệu huấn luyện, dữ liệu sử dụng và sẵn sàng cung cấp thông tin khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Công an cấp xã sẽ cập nhật dữ liệu từ việc cấp căn cước Chính phủ vừa ban hành Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến quy định điều kiện về an ninh trật tự đối với một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, Luật Căn cước. Đáng chú ý, nghị định mở rộng trách nhiệm của công an cấp xã trong thu thập, cập nhật, khai thác dữ liệu dân cư, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới không còn công an cấp huyện. Theo đó, công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm thu thập, cập nhật thông tin về công dân cư trú trên địa bàn quản lý vào cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư từ việc giải quyết thủ tục đăng ký, khai báo, điều chỉnh thông tin cư trú của công dân; sổ sách quản lý về cư trú; tàng thư; từ việc giải quyết cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước. Bên cạnh đó, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền thu thập, cập nhật thông tin của công dân từ CSDL hộ tịch điện tử hoặc giấy tờ, số sách quản lý hộ tịch. Trường hợp thông tin, giấy tờ, tài liệu nêu trên về công dân chưa có hoặc chưa đầy đủ thì được thu thập, cập nhật từ công dân thông qua phiếu thu thập thông tin dân cư, phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước. Như vậy, so với quy định hiện hành tại Nghị định 70/2024, Nghị định 58/2026 đã mở rộng trách nhiệm của công an xã về việc thu nhập, cập nhật thông tin từ việc giải quyết cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước. Điểm thay đổi này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ máy không còn công an cấp huyện. Khi thẩm quyền giải quyết các thủ tục về căn cước được tổ chức lại, việc bổ sung rõ nguồn dữ liệu từ quá trình cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước giúp bảo đảm thông tin công dân được cập nhật kịp thời, liên tục ngay từ cấp xã - nơi trực tiếp quản lý cư trú và tiếp nhận, xử lý hồ sơ. Trưởng công an cấp xã có thẩm quyền khai thác thông tin trong CSDL quốc gia về dân cư để cung cấp cho cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã, tổ chức khác có trụ sở chính trên địa bàn quản lý và cá nhân cư trú trên địa bàn quản lý khi có yêu cầu khai thác, cung cấp thông tin bằng văn bản. HUỲNH THƠ phapluat@phapluattp.vn Bộ VH-TT&DL đề xuất bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan đối với các sản phẩm có sự hỗ trợ của AI tạo ra. Bộ VH-TT&DL đề xuất những sản phẩm do 100% AI tạo ra không được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Ảnh minh họa: AI Nghị định 58/2026 bổ sung trách nhiệm cho công an xã trong việc cập nhật thông tin dân cư từ quá trình cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước... Ảnh: HUỲNH THƠ HỮU ĐĂNG
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==