9 8 Đô thị - Thứ Hai 2-3-2026 kinhtedothi@phapluattp.vn dựng hạ tầng đô thị TP.HCM cùng với các nhà thầu thi công, tư vấn giám sát triển khai đồng loạt sáu mũi thi công. Trên phạm vi gói thầu XL03, với các hạng mục đang thi công bao gồm cọc đất gia cố xi măng, đóng cọc ống, đóng cừ, sản xuất cấu kiện đúc sẵn... Công tác xử lý nền đã hoàn thành khoảng 95%. TP.HCM đang vào mùa khô, do đó các nhà thầu thi công đã huy động thêm nhân sự, tập kết thêm thiết bị, vật tư để đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục còn lại: Kè, vỉa hè, đường giao thông, hào kỹ thuật, thoát nước đảm bảo hoàn thành toàn bộ gói thầu XL-03 trước tháng 9-2026. Bên cạnh đó, đối với gói thầu XL-02, đơn vị thi công cũng đã tổ chức đóng cừ ván tại đoạn từ cầu Băng Ky đến cầu Rạch Lăng và đóng cừ larsen lấn rạch tại vị trí cầu Bùi Đình Túy. Gói thầu XL-01 đã hoàn thành việc phát hoang dọn dẹp tại khu vực rạch Cầu Sơn, chuẩn bị cho công tác khoan cọc thử CDM. Ghi nhận của PV báo Pháp Luật TP.HCM, dọc theo tuyến rạch qua quận Gò Vấp cũ và một số điểm lõi tại quận Bình Thạnh cũ đã được bàn giao mặt bằng, các công nhân đang hối hả ép cọc, xử lý nền đất, ép cừ... Các nhà thầu đã tập trung huy động thêm nhân sự, tập kết thêm thiết bị, vật tư để đẩy nhanh tiến độ thi công. Đặc biệt đây là một trong những dự án tại TP.HCM được thi công xuyên Tết. Ông Lê Trường Em, quê An Giang, cho biết năm nay không về quê sum vầy dịp Tết như mọi năm mà ở lại công trình để tiếp tục thi công dự án. “Dự án làm liên tục trong những ngày Tết, nhiều anh em cũng ở lại như tôi. Không vì Tết mà các anh em lơ là công việc. Cũng mong dự án này sớm hoàn thành do cả TP đang dồn lực cho dự án, chúng tôi cũng muốn góp một chút sức để công trình sớm hoàn thành” - ông Lê Trường Em nói. “Điểm nghẽn” bồi thường và giải phóng mặt bằng Ngay sau khi khởi công, chủ đầu tư và các đơn vị thi công đã huy động tối đa nhân lực, máy móc để bám sát tiến độ. Tại địa bàn quận Gò Vấp cũ, việc thi công diễn ra tương đối thuận lợi do mặt bằng được bàn giao sớm. Tuy nhiên, khi dự án bước vào giai đoạn triển khai đồng loạt trên toàn tuyến, đặc biệt là đoạn qua địa bàn quận Bình Thạnh cũ, dự án còn gặp khó khăn do vướng mặt bằng. “Vướng mắc lớn nhất tính đến thời điểm hiện nay là công tác đền bù giải tỏa và bàn giao mặt bằng thi công. Công tác bàn giao mặt bằng hiện còn chậm, phạm vi mặt bằng được bàn giao còn da beo, nằm rải rác không liền tuyến, gây ảnh hưởng đến kế hoạch, tiến độ thi công cũng như các phương tiện cơ giới khó tiếp cận để thi công” - ông Linh phân tích. Theo báo cáo của Sở NN&MT TP.HCM, tính đến giữa tháng 2-2026, phường Bình Thạnh có tổng 872 trường hợp bị ảnh hưởng, đã có 368 trường hợp bàn giao mặt bằng; tại phường Gia Định có tổng 869 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó có 131 trường hợp bàn giao mặt bằng; tại phường Bình Lợi Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM làm chủ đầu tư đi qua một số phường như Bình Lợi Trung, Bình Thạnh và phường Gia Định. Dự án có thời gian thực hiện từ năm 2023 đến 2028, đây là một trong những dự án trọng điểm trên địa bàn TP.HCM nhằm hồi sinh tuyến rạch, cải thiện môi trường sau nhiều năm chờ đợi. Dự án được khởi công từ tháng 5-2025, các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư dù đã rất cố gắng thực hiện các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ, tuy nhiên đến nay dự án còn gặp nhiều vướng mắc, trong đó khó khăn lớn nhất vẫn là vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nỗ lực triển khai trên mặt bằng đã bàn giao Theo ông Phan Nhật Linh, Trưởng Ban quản lý dự án 3, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được chia làm ba gói thầu: XL-03, XL-02, XL-01. Đối với công tác thi công, để không gián đoạn tiến độ hoàn thành gói thầu XL-03, Ban quản lý dự án đầu tư xây TP.HCM nỗ lực hồi sinh rạch Xuyên Tâm Trung có tổng 311 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó có 92 trường hợp bàn giao mặt bằng. Theo ông Lê Hoàng Linh Phương, Chủ tịch UBND phường Bình Lợi Trung, phường đang gặp khó khăn trong công tác bàn giao mặt bằng của dự án rạch Xuyên Tâm. Cụ thể, có khoảng 87 trường hợp người dân không đồng thuận theo phương án được duyệt, đang có đơn đề nghị giải quyết. Trước những “nút thắt” về bồi thường và giải phóng mặt bằng, chủ đầu tư, địa phương và các đơn vị có liên quan đã thực hiện nhiều giải pháp để đẩy nhanh dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. Để thực hiện các gói thầu trên theo đúng tiến độ đã đề ra, cần có sự quyết tâm không chỉ đơn thuần của chủ đầu tư và nhà thầu thi công, tư vấn giám sát mà là của cả hệ thống chính trị trên địa bàn các phường mà dự án đi qua. Dự án rạch Xuyên Tâm đang được đẩy nhanh tiến độ và dần thành hình. Ảnh: THUẬN VĂN Việc xây dựng và triển khai chính sách tái định cư cần được thực hiện theo hướng linh hoạt, đa dạng hình thức và bảo đảm tính công khai, minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường công tác truyền thông, tư vấn, giải thích chính sách nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và giảm thiểu vướng mắc trong quá trình thực hiện di dời, bồi thường và bố trí tái định cư. (Trích báo cáo từ Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) Dự án nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm có tổng chiều dài gần 9 km, gồm tuyến chính dài gần 6,7 km từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật và ba nhánh hơn 2,2 km (cầu Sơn, Bình Triệu, Bình Lợi). Dự án có tổng mức đầu tư hơn 17.230 tỉ đồng từ ngân sách, chủ yếu dành cho giải phóng mặt bằng. Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được chia làm ba gói thầu: Gói thầu XL-03, đoạn từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật thuộc phường An Nhơn và phường Bình Lợi Trung chính thức được triển khai thi công kể từ tháng 5-2025 và dự kiến hoàn thành trước tháng 9-2026. Tiếp theo đó, lần lượt các gói thầu XL-02, đoạn từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến, bao gồm rạch Bình Lợi, rạch Bình Triệu. Gói thầu XL-01, đoạn từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến cầu Bùi Đình Túy, bao gồm rạch Cầu Sơn thuộc dự án cũng đã được ban khởi công trong tháng 12-2025 và dự kiến hoàn thành trước tháng 8-2028. Người dân mong chờ sớm thoát khỏi ô nhiễm Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được thực hiện là mong mỏi nhiều năm của hàng ngàn hộ dân sống quanh khu vực bị ảnh hưởng, việc cải tạo cũng là niềm hy vọng của người dân TP.HCM. Ông Nguyễn Minh Đăng (ngụ phường An Nhơn) cho biết dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm là một trong những dự án cải tạo môi trường lớn của TP.HCM. Nhiều người dân hàng chục năm nay rất mong muốn có cuộc sống tốt hơn khi con kênh được cải tạo. “Hiện khu vực của chúng tôi người dân đã hoàn thành bàn giao mặt bằng để chủ đầu tư thực hiện dự án. Những hộ bị ảnh hưởng bởi dự án có một khoản đền bù để mua nhà ở một nơi khác tốt hơn thay vì sống trong những căn nhà xập xệ ven sông. Người dân lân cận cũng được hưởng lợi từ dự án rất lớn. Việc tái lập không gian sống, người dân không còn phải sống trong cảnh ô nhiễm môi trường. Nhiều hộ gia đình còn có thể tăng nguồn thu nhập từ việc kinh doanh các loại hình dịch vụ như ăn uống” - ông Nguyễn Minh Đăng nói. Bà LTP (ngụ phường Gia Định, TP.HCM) chia sẻ chúng tôi hiểu và ủng hộ việc cải tạo rạch Xuyên Tâm nhưng điều người dân nơi đây lo nhất là giá đền bù. Mong Nhà nước áp dụng bảng giá sao cho phù hợp để người dân có đủ tiền mua được một căn nhà tương đương hoặc đủ để trang trải cuộc sống mới. Đừng để người dân sau khi giải tỏa lại không đủ tiền mua nhà. “Gia đình tôi buôn bán tại khu vực này hơn 20 năm, đã quen cách sống, có mối làm ăn nhiều năm. Nguyện vọng lớn nhất của người dân là được tái định cư tại chỗ phù hợp để con không phải đi học quá xa. Thực tế cũng có nhiều gia phương án như tạo đường công vụ tạm để thuận tiện trong việc triển khai thi công, tập kết vật tư máy móc, thiết bị. Đồng thời, chủ đầu tư đã phối hợp với chính quyền địa phương vận động người dân bàn giao mặt bằng để thi công trên từng đoạn tuyến... “Để thực hiện các gói thầu trên theo đúng tiến độ đã đề ra, cần có sự quyết tâm không chỉ đơn thuần của chủ đầu tư và nhà thầu thi công, tư vấn giám sát mà là của cả hệ thống chính trị trên địa bàn các phường mà dự án đi qua. Cụ thể, trước tháng 4-2026 cần hoàn tất công tác bồi thường các trường hợp còn lại trên địa bàn các phường Bình Lợi Trung, Bình Thạnh, Gia Định và 18 trường hợp thuộc dự án khu dân cư Bình Hòa, phường Bình Lợi Trung do Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư để bàn giao cho chủ đầu tư dự án thi công gói thầu XL-03” - ông Linh nói. VềphíaSởNN&MTTP.HCM, ông Lê Anh Tú, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP.HCM, thông tin thêm thời gian qua, Tổ công tác 2847 - tổ công tác chuyên ngành giải quyết dứt điểm, hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm đã tổ chức họp với các đơn vị có liên quan để giải quyết vướng mắc, đề xuất giải pháp cần thực hiện để giải quyết, hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Tổ công tác 2847 đã hướng dẫn, giải thích trực tiếp tại cuộc họp cho UBND các phường thực hiện và có công văn hướng dẫn cụ thể cách thức thực hiện. Đồng thời, Sở NN&MT đã có công văn báo cáo, đề xuất kiến nghị UBND TP đối với các vướng mắc vượt thẩm quyền. Đến nay, UBND TP đã có các công văn chỉ đạo thực hiện về việc điều chỉnh ranh giao đất đối với dự án khu dân cư thương mại Bình Hòa, phường Bình Lợi Trung do Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư.• Vướng tình trạng pháp lý nhà ven kênh Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đã khảo sát khoảng 42.790 căn nhà, thửa đất trên và ven sông, kênh rạch trên địa bàn TP.HCM cũ. Đối tượng chưa đủ điều kiện bồi thường còn cao Qua quá trình khảo sát và đối chiếu với các quy định tại Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cho thấy: Một bộ phận hộ gia đình, cá nhân hiện vẫn chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc các công trình xây dựng khác gắn liền với đất. Tình trạng này dẫn đến việc chưa đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 85 và Điều 87 Luật Đất đai năm 2024 mà chỉ được xem xét hưởng chính sách hỗ trợ. Giá trị hỗ trợ đối với nhóm đối tượng chưa có đầy đủ giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất nhìn chung thấp hơn so với nhu cầu thực tế của người dân để tạo lập nơi ở mới, ảnh hưởng đến khả năng ổn định đời sống, sinh kế sau khi di dời. Theo GS-TS Lê Thanh Hải, Viện trưởng Viện Môi trường và Tài nguyên (ĐH Quốc gia TP.HCM), là đô thị đặc biệt, có hệ thống sông, kênh rạch dày đặc. Điều này giúp TP.HCM có lợi thế lớn trong việc phát triển hệ thống giao thông đường thủy và phát triển đô thị ven sông. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng lấn sông, kênh rạch để xây dựng nhà ở TP.HCM đã và đang diễn ra. Điều này sẽ gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, sức khỏe, an sinh xã hội và quản lý đô thị. Chính vì vậy, việc di dời, chỉnh trang khu vực nhà trên và ven sông, kênh rạch là điều rất cần thực hiện. Để công tác di dời nhà ven kênh đạt hiệu quả phải thực hiện tốt chính sách bồi thường. Phải đảm bảo cho người dân có cuộc sống ổn định sau khi di dời. Với những trường hợp có ý kiến, kiến nghị khác liên quan đến công tác bồi thường, chính quyền nên tổ chức đối thoại, tiếp nhận và xử lý kịp thời các phản ánh của người dân. Công tác này cần thực hiện theo đúng quy trình, phù hợp với quy định của pháp luật. Người dân ưu tiên chọn hình thức bồi thường bằng tiền mặt Qua khảo sát, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cũng cho rằng xu hướng lựa chọn hình thức bồi thường đối với nhà ở, đất ở trên và ven sông, kênh rạch khi Nhà nước thực hiện giải tỏa có mức độ phân tán tương đối lớn, thể hiện sự đa dạng trong nhu cầu và lựa chọn của người dân. Qua khảo sát cũng cho thấy hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt theo giá trị thị trường chiếm 65,7%, là phương thức được lựa chọn phổ biến nhất. Kết quả này cho thấy người dân có xu hướng ưu tiên hình thức bồi thường linh hoạt, cho phép họ chủ động quyết định phương án bố trí nơi ở mới phù hợp với điều kiện, nhu cầu và khả năng tài chính của hộ gia đình. Việc lựa chọn hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt cũng được đánh giá là giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh trong trường hợp nơi ở tái định cư chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, mong muốn thực tế của người dân. Theo kết quả khảo sát, tỉ lệ hộ dân có nhu cầu bồi thường theo hình thức tái định cư dưới dạng đất nền, nhà liền thổ hoặc căn hộ chung cư chiếm tỉ lệ lần lượt là 16% và 5,2%. Kết quả này cho thấy xu hướng của người dân vẫn ưu tiên việc sở hữu nhà đất cố định hơn là căn hộ chung cư, phản ánh tâm lý gắn bó lâu dài với loại hình bất động sản truyền thống. Căn cứ kết quả khảo sát, xu hướng được người dân ưu tiên hàng đầu là bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần khu vực nơi ở cũ, nhằm thuận tiện cho sinh hoạt, học tập, làm việc và duy trì các mối quan hệ cộng đồng. Việc bố trí tái định cư tại khu vực có vị trí tương đồng giúp hạn chế biến động xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người dân ổn định đời sống sớm hơn sau khi di dời. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân thể hiện sự sẵn sàng di dời đến khu vực khác nếu nơi ở mới có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tương đương hoặc tốt hơn, bao gồm các điều kiện về giao thông, trường học, y tế, chợ và dịch vụ công cộng. Kết quả khảo sát cũng cho thấy mức độ quan tâm của người dân đối với việc lựa chọn phương án bố trí hoàn toàn theo quyết định của Nhà nước còn hạn chế. Điều này phản ánh mong muốn của người dân được tham gia, đóng góp ý kiến trong quá trình lựa chọn vị trí và hình thức bố trí tái định cư, qua đó phần nào bảo đảm được sự đồng thuận và giảm thiểu khiếu nại, kiến nghị phát sinh trong quá trình triển khai. Đối với nhận thức về quyền lợi và phương án bồi thường, phần lớn các hộ gia đình đã có hiểu biết tương đối rõ ràng về quyền, nghĩa vụ của mình khi Nhà nước thực hiện di dời, chỉnh trang khu vực sông, kênh rạch, cụ thể: Nhóm có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở: Có xu hướng ưu tiên nhận tiền bồi thường theo giá trị thị trường, bảo đảm tính thỏa đáng và phù hợp với quy định pháp luật. Nhóm có giấy tờ hợp lệ nhưng chưa đầy đủ: Có xu hướng đa dạng hơn, với nhu cầu lựa chọn giữa nhận tiền bồi thường hoặc bố trí tái định cư theo phương án của Nhà nước, chủ yếu dưới hình thức căn hộ chung cư hoặc đất nền. Nhóm chưa có giấy tờ hợp pháp: Chủ yếu lựa chọn nhận tiền bồi thường và có nhu cầu đăng ký hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo quy định hiện hành.• Việc bố trí tái định cư tại khu vực có vị trí tương đồng giúp hạn chế biến động xã hội. NGUYỄN CHÂU TP.HCM đang đẩy nhanh các dự án chỉnh trang đô thị ven kênh rạch. Ảnh: NGUYỄN CHÂU Ngoài ra, phần lớn trường hợp giải tỏa toàn phần đang chờ bố trí tái định cư chưa ban hành quyết định thu hồi đất vì vậy các trường hợp này chưa bàn giao mặt bằng... Đẩy nhanh tiến độ bồi thường Trước những “nút thắt” về bồi thường và giải phóng mặt bằng, ông Linh cho rằng chủ đầu tư dự án đã có nhiều NGUYỄN CHÂU đình giấy tờ nhà đất làm bằng giấy tay, nhiều trường hợp không đủ để bồi thường. Tuy nhiên vẫn mong Nhà nước có chính sách linh hoạt để có mức hỗ trợ tốt nhất cho người dân có thể an cư lạc nghiệp” - bà LTP chia sẻ. Về phía địa phương, ông Lê Hoàng Linh Phương, Chủ tịch UBND phường Bình Lợi Trung, cho biết trong thời gian tới, phường sẽ tăng cường công tác vận động người dân bàn giao mặt bằng, đồng thời đẩy nhanh công tác bố trí tái định cư cho những trường hợp giải tỏa toàn phần. NGUYỄN CHÂU Công nhân đang thực hiện công trình dự án rạch Xuyên Tâm. Ảnh: NGUYỄN CHÂU
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==