11 Kinh tế - Thứ Ba 21-4-2026 kinhtedothi@phapluattp.vn Nâng ngưỡng thu nhập người phụ thuộc lên 3 triệu đồng: Đã hợp lý? Tại dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế TNCN, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc, mà người nộp thuế được áp dụng giảm trừ. Cụ thể, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả nguồn thu nhập của người phụ thuộc không vượt quá 3 triệu đồng, tăng 2 triệu đồng so với hiện hành, vốn đã áp dụng từ năm 2013. Cơ quan soạn thảo cho rằng việc điều chỉnh là cần thiết trong bối cảnh mặt bằng giá cả, thu nhập và chi tiêu đã thay đổi đáng kể. Đồng thời, Bộ Tài chính cho rằng mức tăng này cao hơn mức tăng của chi tiêu bình quân đầu người và thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn từ năm 2014 đến nay và dự báo cho một số năm tiếp theo. Đã điều chỉnh nhưng... vẫn thấp Chia sẻ với PV, chị Lê Phương Dung (Kim Mã, Hà Nội) cho rằng việc nâng từ 1 triệu lên 3 triệu đồng là một bước điều chỉnh lớn. Nhưng chị Dung cho rằng đặt vào thực tế sinh hoạt, một người không thể nào tự bảo đảm các nhu cầu tối thiểu ở mức 3 triệu đồng. Trong khi đó, từ năm 2026, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc đã được nâng lên 6,2 triệu đồng/tháng. Nhưng ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc theo dự thảo chỉ dừng ở 3 triệu đồng. Đặc biệt, theo chị Dung, việc bất hợp lý này sẽ thể hiện rõ hơn với nhóm sinh viên làm thêm. “Tôi có con đang học ĐH, mỗi tháng cộng tất cả chi phí ăn uống, sinh hoạt, tiền học... sẽ vào khoảng 9-10 triệu đồng. Con tôi có đi làm thêm tại quán cà phê với mức lương khoảng 3,5 triệu đồng để đỡ đần bố mẹ. Nhưng thực tế vẫn phải dựa vào sự hỗ trợ từ gia đình. Rõ ràng con số này khó phản ánh đúng khả năng tự nuôi sống bản thân, nhất là tại các đô thị lớn” - chị Dung nói. Còn anh Quang Huy (Ô Chợ Dừa, Hà Nội) cho rằng vướng mắc lớn nằm ở việc tính thu nhập bình quân tháng trong năm. Theo anh Huy, có những trường hợp thu nhập không ổn định, chỉ phát sinh trong vài tháng. Nhưng khi chia trung bình cho 12 tháng thì có thể vượt ngưỡng 3 triệu đồng. “Trường hợp này rất dễ gặp ở các bạn sinh viên khi nhận những việc làm tự do trong ngắn hạn hoặc theo mùa. Việc quy đổi bình quân có thể khiến người phụ thuộc bị loại khỏi diện giảm trừ, dù phần lớn thời gian trong năm không có thu nhập và chi phí sinh hoạt vẫn do bố mẹ chi trả” - anh Huy nói. Liên quan đến đề xuất trên, luật sư Nguyễn Thu Hoài, Công ty Luật TNHH Thuế và Luật Hà Nội, cho rằng mức 3 triệu đồng/tháng vẫn chưa theo kịp mặt bằng đời sống hiện nay. Bà Hoài nhấn mạnh ngưỡng xác định người phụ thuộc nên được tính toán dựa trên các chỉ số có khả năng phản ánh mức sống như lương tối thiểu vùng, thu nhập bình quân hoặc chính mức giảm trừ gia cảnh. Khi mức giảm trừ đã ở 6,2 triệu đồng, việc duy trì ngưỡng thu nhập chỉ 3 triệu đồng sẽ tạo ra độ lệch khó tránh. Với nhóm sinh viên, theo bà Hoài, việc đi làm thêm không nên đánh đồng với khả năng tự chủ hoàn toàn về tài chính. Nếu chỉ dựa vào một ngưỡng thu nhập tạm thời để loại khỏi diện người phụ thuộc, chính sách có thể không phản ánh đúng thực tế nuôi dưỡng. “Ngưỡng thu nhập nếu không theo kịp đời sống sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu. Với người nộp thuế, điều cần không phải là nâng lên cho có, mà là một mức đủ phản ánh chi phí thực tế của việc nuôi người phụ thuộc, nếu không sẽ khó bảo đảm ý nghĩa hỗ trợ thực chất” - luật sư Hoài nêu quan điểm. Nên lấy lương tối thiểu vùng làm tiêu chí Đánh giá việc Bộ Tài chính lấy “Chi tiêu bình quân đầu người” để xác định ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc là hướng đi hợp lý. Song theo ông Lê Văn Tuấn, Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, dữ liệu “Chi tiêu bình quân đầu người” được Bộ Tài chính lấy làm cơ sở tham chiếu là giai đoạn 2014-2024. Do đó, việc áp dụng ngưỡng 3 triệu đồng/người/tháng cho người phụ thuộc từ năm 2026 là chưa phù hợp. “Thực tế chi tiêu của năm 2024 đã là 2,977 triệu đồng/ người/tháng và Bộ Tài chính đề xuất ngưỡng 3 triệu đồng là đã khá sát với mức chi tiêu năm 2024. Trong khi đó, mức chi tiêu bình quân đầu người thực tế năm 2026 đã tăng hơn hẳn năm 2024, đặc biệt trong bối cảnh giá cả và chi phí sinh hoạt liên tục tăng” - ông Tuấn phân tích. Theo ông Tuấn, giai đoạn 2020-2024 chịu tác động của Lạm phát hằng năm luôn xảy ra, giá cả hàng hóa, dịch vụ đều gia tăng theo thời gian. Do đó, mọi chính sách đều phải tính đến mức trượt giá trong đời sống người dân. dịch COVID-19 nên chi tiêu biến động bất thường, không phản ánh đúng xu hướng. Còn giai đoạn ổn định 2014-2020, cứ hai năm mức chi tiêu bình quân tăng khoảng 15%. Lấy ví dụ năm 2026 tăng 15% so với năm 2024, chi tiêu bình quân đầu người sẽ khoảng 3,4 triệu đồng/ tháng. Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng chi tiêu bình quân đầu người là mức bình quân cả nước, bao gồm cả vùng nông thôn, vùng khó khăn và đô thị lớn. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt ở đô thị sẽ cao hơn nông thôn khá nhiều. Do đó, ông Tuấn đề xuất ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cần cao hơn mức 3,4 triệu đồng. Mặt khác, để phù hợp hơn trong thời gian dài, ông Tuấn cho rằng ngưỡng thu nhập người phụ thuộc nên gắn với mức lương tối thiểu vùng. Ông Tuấn lý giải việc gắn với lương tối thiểu vùng sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, khi mức lương tối thiểu vùng thay đổi theo từng năm, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc sẽ tự động thay đổi tương ứng. “Lạm phát hằng năm luôn xảy ra, giá cả hàng hóa, dịch vụ đều gia tăng theo thời gian. Do đó, mọi chính sách đều phải tính đến mức trượt giá trong đời sống người dân” - ông Tuấn nói. Điều này giúp chính sách bám sát thực tế đời sống và tránh tình trạng lạc hậu kéo dài như câu chuyện ngưỡng thu nhập xác định 1 triệu đồng được áp dụng 13 năm.• Tiêu điểm “Hiện tại, bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ năm 2026, tương ứng mức 4,5 triệu đồng/người/tháng có thể cân nhắc là ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cho giai đoạn mới” - ông Lê Văn Tuấn đề xuất. Trong phần góp ý dự thảo, Cục Thuế đề xuất điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc với trường hợp con trên 18 tuổi đang học ĐH, CĐ, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, học bậc học phổ thông. Bởi hiện nay chi phí giáo dục ĐH đối với sinh viên khá cao (chi trả học phí, tiền ăn, tiền sinh hoạt, nhà ở…). Việc sinh viên đi làm thêm để nâng cao kỹ năng và phụ giúp gia đình là điều phổ biến. Như vậy, nếu thực hiện theo quy định tại dự thảo như trên, con đang học ĐH mà có thu nhập hơn 3 triệu đồng/tháng (tương ứng 36 triệu đồng/năm) thì không được xác định là người phụ thuộc được giảm trừ. Ngoài ra, Cục Thuế đề xuất ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung hướng dẫn về cách xác lập thu nhập bình quân tháng với các cá nhân có thu nhập không ổn định trong năm, để người nộp thuế tự kê khai và chịu trách nhiệm. Ví dụ, trong trường hợp người phụ thuộc là con trên 18 tuổi theo học ĐH, tháng 6-2026 đi làm tại công ty và có thu nhập từ tháng 9 đến hết tháng 12-2026 là 250 triệu đồng, nếu tính thu nhập bình quân tháng trong năm là 20 triệu đồng/tháng. Như vậy, từ tháng 1 đến tháng 5-2026, trong khi người phụ thuộc chưa có thu nhập nhưng người nộp thuế lại không được tính giảm trừ gia cảnh cho trường hợp trên. Từ đó, Cục Thuế đề xuất thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn được tính theo số tháng phát sinh thu nhập. Cần bổ sung hướng dẫn cách xác lập thu nhập bình quân tháng MINH TRÚC Chuyên gia đề xuất lấy mức lương tối thiểu vùng làm tiêu chí xác định ngưỡng thu nhập người phụ thuộc để phù hợp và linh hoạt. Ảnh: MT Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng thu nhập người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng sau hơn một thập niên giữ mức 1 triệu đồng. Song nhiều ý kiến cho rằng vẫn thấp, chưa sát với mặt bằng đời sống.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==