5 Thời sự - Thứ Tư 27-5-2026 thoisu@phapluattp.vn • Nghị quyết 09 đặt ra yêu cầu then chốt là xây dựng cho TP.HCM một thể chế đột phá, vượt trội, tương xứng với vị thế đô thị đặc biệt. Với TP.HCM hôm nay, thể chế đã trở thành động lực trực tiếp mở đường cho tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sống của người dân. Một đô thị có quy mô kinh tế lớn, dân số đông, tốc độ vận động nhanh và mức độ hội nhập sâu rộng khó có thể phát triển hiệu quả nếu cơ chế quản trị vẫn chậm hơn nhịp đi của thực tiễn. Tinh thần nổi bật của nghị quyết là yêu cầu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, nhằm tạo lập một khung pháp lý đồng bộ, phù hợp và vượt trội cho TP.HCM. Đây chính là “đột phá của đột phá”, bởi mọi mục tiêu lớn của TP, từ hạ tầng, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đến quản trị đô thị hiện đại, đều cần nền tảng pháp lý đủ mạnh để vận hành. Khi thiếu một đạo luật đủ tầm, nhiều chủ trương đúng vẫn có thể chậm đi vào cuộc sống, nhiều nguồn lực xã hội bị kìm hãm bởi thủ tục, tầng nấc và giới hạn thẩm quyền. Trong tổng thể đó, phân cấp, phân quyền là nhiệm vụ có tính quyết định. Với một đô thị đặc biệt, quyền quyết định cần được đặt gần hơn với nơi phát sinh vấn đề, nơi hiểu rõ nhất nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và đời sống đô thị. Phân cấp, phân quyền ở đây là sự thay đổi phương thức quản trị, để quyền hạn đi liền với trách nhiệm, nguồn lực đi liền với nhiệm vụ, quyết định đi liền với kết quả cuối cùng. TP.HCM càng gần thực tiễn thì càng cần được quyền xử lý nhanh hơn, sát hơn và chịu trách nhiệm rõ hơn. Việc tăng thẩm quyền cho HĐND, UBND và chủ tịch UBND TP trong hầu hết các lĩnh vực, trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo, phản ánh đúng yêu cầu quản trị một đô thị lớn. Điểm cốt lõi của phân cấp, phân quyền là tạo ra năng lực hành động cho bộ máy địa phương. Khi được giao quyền rõ hơn, chính quyền đô thị có thể rút ngắn độ trễ chính sách, giảm chi phí cơ hội, tháo gỡ nhanh hơn những điểm nghẽn về đầu tư, hạ tầng, dịch vụ công và môi trường kinh doanh. Điều này đặc biệt quan trọng với TP.HCM, nơi nhiều vấn đề phát sinh nhanh hơn khả năng điều chỉnh của quy định chung. Điểm mới có ý nghĩa mở đường là TP được định hướng chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội. TP được quy định khác với Chính phủ, bộ, ngành trong một số lĩnh vực được phân quyền hoặc xử lý những vấn đề thực tiễn phát sinh nhưng chưa có quy định điều chỉnh. Đây là bước chuyển từ tâm thế chờ hướng dẫn sang chủ động kiến tạo. Khi được trao không gian pháp lý phù hợp, TP.HCM có thể biến những vướng mắc thành sáng kiến chính sách thay vì để kéo dài thành điểm nghẽn. Từ nghị quyết mới, TP.HCM đứng trước thời cơ lớn để làm mới chính mình bằng thể chế. Khi thể chế được mở đúng tầm, sức dân, sức doanh nghiệp và sức sáng tạo của TP sẽ được khơi thông mạnh mẽ. Đó là con đường để TP.HCM tiếp tục xứng đáng với vai trò đầu tàu, trung tâm lớn của đất nước và đô thị mang tên Bác trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. THANH TUYỀN - LÊ THOA ghi Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới có ý nghĩa như một “tấm vé thông hành” về chính trị đặc biệt quan trọng. Lần đầu tiên, chủ trương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM được xác lập một cách mạnh mẽ ở tầm định hướng chiến lược của Bộ Chính trị. Đây không chỉ là sự ghi nhận vị thế đặc thù của TP.HCM mà còn là cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc để tháo gỡ tận gốc tình trạng chiếc áo pháp lý chật vốn đang kìm hãm năng lực phát triển của siêu đô thị lớn nhất nước. Ý nghĩa lớn nhất của chủ trương này là bước chuyển mang tính lịch sử về cách tiếp cận chính sách, từ việc phải “xin cơ chế riêng lẻ” sang thiết kế một “khung pháp luật đặc biệt, đồng bộ và ổn định”. Việc xây dựng một đạo luật dành riêng cho TP.HCM là đòi hỏi khách quan và mang tính cấp thiết. Nếu các nghị quyết thí điểm trước đây chủ yếu xử lý từng nhóm vấn đề cụ thể thì Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo nền tảng pháp lý có tính hệ thống hơn về phân cấp, phân quyền, tài chính đô thị, đất đai, quy hoạch, đầu tư, hạ tầng, đổi mới sáng tạo và quản trị siêu đô thị. Đây sẽ là nền tảng pháp lý có tính hệ thống cao hơn, phân quyền triệt để hơn, giúp chính quyền TP.HCM tự chủ thực sự trong quản lý đất đai, tài chính đô thị, quy hoạch và đổi mới sáng tạo mà không phải e dè những rủi ro pháp lý trên hầu hết các lĩnh vực (trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo). Có thể nói Nghị quyết 09 là “kim chỉ nam” để luật hóa yêu cầu phát triển vượt trội của TP.HCM bằng một thể chế vượt trội tương ứng. Quá trình luật hóa này là hiện thực hóa phương châm “TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM”. Khi được luật hóa trọn vẹn, TP có điều kiện chủ động hơn trong huy động mọi nguồn lực, từ phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình cho đến khai thác hiệu quả các quỹ đất. Bên cạnh đó, không gian phát triển cũng được mở rộng thông qua quy hoạch đa cực, đa trung tâm và kết nối các đô thị vệ tinh. Việc khai thác những dư địa mới này sẽ tạo bệ phóng vững chắc để TP thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số, hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP tối thiểu 10%/năm và đạt bình quân đầu người 14.000 USD vào năm 2030. Đặc biệt, hướng đến các mục tiêu xa hơn trong các giai đoạn tiếp theo và 100 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vào năm 2075. Tôi kỳ vọng rằng từ một thể chế được khơi thông, TP.HCM sẽ thực hiện xuất sắc vai trò đầu tàu phát triển, cực tăng trưởng dẫn dắt quốc gia bước vào kỷ nguyên mới. Nghị quyết 09 nhấn mạnh TP.HCM phải tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị hiện đại. Việc phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại. TP cũng cần khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế, tài chính, văn hóa giàu bản sắc, nhân văn và có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Đặc biệt, TP phải nâng cao chất lượng cuộc sống người dân thông qua giải quyết các vấn đề về nhà ở, môi trường, ngập nước, y tế, giáo dục, hay chỉ số phát triển con người (HDI) với mục tiêu đạt 0,9%. Để người dân cảm nhận được những thành quả đó, TP cần một cơ chế đột phá, ưu tiên bố trí nguồn lực ngân sách để thực hiện các dự án trọng điểm. Trong quy hoạch phát triển, tôi cho rằng TP cần chú trọng cải tạo quỹ đất, tài chính, đô thị, phát triển giao thông, chính sách nhà ở, quản lý tài nguyên nước… TP.HCM cũng cần khai thác, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển nhanh, mạnh và bền vững. Các dự án chậm triển khai cần sớm được tháo gỡ để khơi thông nguồn lực, tránh lãng phí. PGS-TS TRẦN HOÀNG NGÂN TP.HCM tiên phong mô hình phát triển và quản trị hiện đại thể chế vượt trội và đưa nghị quyết này vào cuộc sống. . Nghị quyết mở đường cho việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt đã có. Vậy ông có lưu ý gì trong quá trình xây dựng dự án luật này? + Hiện nay, cơ sở chính trị đã có, cơ sở thực tiễn đúc kết qua quá trình thực hiện Nghị quyết 31 và Nghị quyết 98 cũng đã rõ ràng. Trên nền tảng vững chắc đó, chúng ta phải thiết kế Luật Đô thị đặc biệt sao cho khi đạo luật được ban hành, TP sẽ không còn phải “đổ thừa” do thể chế. Luật phải kiến tạo được thể chế vượt trội để giải phóng tiềm năng phát triển hiện tại của TP mà còn phải mang tầm nhìn chiến lược dài hạn, đi trước đón đầu theo đúng tinh thần của Nghị quyết 09. Đó là đưa TP.HCM đến năm 2045 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo, trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của châu Á. Tầm nhìn đến năm 2075, TP.HCM sẽ vươn lên thành đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện ngang tầm với các đô thị phát triển trên thế giới, tăng trưởng xanh, bền vững, chất lượng cuộc sống cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP tối thiểu phải đạt 10%... Đặc biệt, về kỹ thuật lập pháp, tôi cho rằng Luật Đô thị đặc biệt chỉ nên quy định những khung pháp lý căn cơ, cốt lõi. Còn những vấn đề chi tiết, cụ thể thì phân cấp mạnh mẽ cho HĐND TP ban hành. Điều này nhằm tạo sự linh hoạt, chủ động cho TP, tránh tình trạng phải chờ đợi điều chỉnh, sửa đổi luật gây mất nhiều thời gian và làm lỡ nhịp phát triển. Bệ phóng vững chắc cho TP . Với tầm vóc của nghị quyết lần này, ông kỳ vọng gì về một sức bật mới đưa TP.HCM không chỉ giữ vững vai trò dẫn dắt trong nước mà còn vươn lên xác lập vị thế cạnh tranh ngang tầm các siêu đô thị lớn trong khu vực? + Lâu nay, TP.HCM luôn giữ vững vai trò là trung tâm lớn và đầu tàu của cả nước. Tuy nhiên, qua đánh giá và tổng kết trong hầu hết các nghị quyết trước đây của Bộ Chính trị đều nhìn nhận một Ý kiến PGS-TS ĐỖ PHÚ TRẦN TÌNH, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM, Trường ĐH Kinh tế - Luật: Nghị quyết 09 là “tấm vé thông hành” quan trọng ThS NGUYỄN TUẤN ANH, Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn: “Thể chế đặc biệt” cho TP.HCM trong kỷ nguyên mới thực tế TP vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc thể chế chưa tương thích và kết cấu hạ tầng thiếu đồng bộ. Nghị quyết 09 đã tháo gỡ được điểm nghẽn về thể chế, mang lại cho TP một thể chế tương thích hơn với quy mô hiện tại, đây chính là chìa khóa để kiến tạo nguồn lực. Từ đó, TP.HCM sẽ huy động được tối đa mọi nguồn lực để triển khai nhanh chóng các dự án đầu tư kết cấu hạ tầng chiến lược như mạng lưới đường sắt đô thị, các tuyến quốc lộ, đường cao tốc, đường vành đai. Song song đó, TP cũng sẽ có nguồn lực đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, công nghệ thông tin, hạ tầng dữ liệu; cũng như nâng cấp toàn diện hạ tầng y tế, giáo dục và văn hóa… Một thể chế tương thích không chỉ giúp TP nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hướng tới mô hình quản trị một TP xanh - sạch - thông minh - hiện đại, mà nó còn là bệ phóng vững chắc giúp TP huy động được sức mạnh của các nguồn lực toàn xã hội. . Xin cảm ơn ông.• Các chỉ tiêu quan trọng về xây dựng, phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới tại Nghị quyết 09 2026 – 2030 2031 – 2035 2036 – 2045 2046 – 2075 Tăng trưởng GRDP Tối thiểu 10%/năm Tối thiểu 10%/ năm Tối thiểu 10%/ năm Tối thiểu 6%/ năm Đến năm 2030 Đến năm 2035 Đến năm 2045 Đến năm 2075 GRDP bình quân đầu người Tối thiểu 14.000 USD Tối thiểu 25.000 USD Đạt tối thiểu 75.000 USD Tối thiểu 100.000 USD Kinh tế số Khoảng 40% GRDP Khoảng 60% GRDP Đường sắt đô thị Hoàn thành khoảng 200 km Hoàn thành kết nối hệ thống Chỉ số phát triển con người (HDI) Đạt khoảng 0,9 Tối thiểu 0,9 Tối thiểu 0,9 Đạt trên 0,9 Mục tiêu Giai đoạn
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==