11 Kinh tế - Thứ Hai 11-8-2025 kinhtedothi@phapluattp.vn Để xăng E10 không giống “số phận” xăng E5 Chủ trương xanh hóa là hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên các bộ, ngành khi đưa ra chính sách cần có lộ trình để người dân chuyển đổi từ từ, đảm bảo cuộc sống ổn định. TÚ UYÊN Theo lộ trình, từ năm 2018, xăng sinh học E5 đã chính thức thay thế hoàn toàn xăng khoáng RON 92 trên toàn quốc. Tuy nhiên, đến nay loại xăng này đang dần biến mất trên thị trường. Gần đây, xăng sinh học E10 đã được thí điểm bán tại một số TP lớn, chuẩn bị cho lộ trình dự kiến từ ngày 1-1-2026 sẽ dần thay thế xăng khoáng. Điều này đang đặt ra một câu hỏi lớn: Cần những giải pháp đột phá nào để xăng E10 không lặp lại “số phận” của xăng E5? Bài học từ xăng E5 Trao đổi với PV, ông Tấn Văn Phụng, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Đồng Nai, cho biết xăng sinh học E5 sau khoảng bảy năm có mặt trên thị trường, đến nay gần như không được người tiêu dùng đón nhận. Lý giải về sự quay lưng này, ông Phụng chỉ ra hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, giá xăng E5 không đủ sức hấp dẫn so với xăng khoáng RON 95. Thứ hai, nhiều người phản ánh xăng E5 không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật khiến xe chạy không bốc. “Doanh nghiệp tôi cung cấp xăng E5 cho 14 cửa hàng. Dù nhân viên hướng dẫn người dân đổ xăng E5 cho rẻ, họ vẫn lắc đầu và nói thẳng là xe chạy yếu lắm, leo dốc không nổi” - ông Phụng nói. Cũng theo ông Phụng, về phía nhà bán lẻ, họ cũng không mặn mà nhập hàng. Do đặc thù pha trộn cồn, xăng E5 có tỉ lệ hao hụt cao hơn. Nếu bán chậm, hàng tồn kho nhiều, cửa hàng sẽ thua lỗ. Vì vậy, nhiều cửa hàng tại Đồng Nai đã ngưng bán E5 từ hai, ba năm nay. Theo đại diện một doanh nghiệp xăng dầu, do thói quen và tâm lý e ngại về hiệu suất trên các động cơ đời cũ, xăng E5 không phải là lựa chọn ưu tiên. Hơn nữa, sản lượng E5 cũng không đủ để có thể thay thế hoàn toàn xăng khoáng ngay lập tức. Ở góc độ người sử dụng, ông Lê Thanh Hưng (phường Tân Bình, TP.HCM) cho biết trước đây, ông có dùng xăng sinh học E5 vì được quảng bá thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng cho xe hiệu Nouvo, ông Hưng cảm nhận động cơ xe không còn bốc như trước, đồng thời xuất hiện tình trạng bugi bị ảnh hưởng khiến xe khó khởi động. Lo ngại xe có thể hư hỏng nặng hơn, ông quyết định chuyển về sử dụng xăng RON 95. Tâm lý người sử dụng còn e ngại về chất lượng Theo số liệu từ Sở Công Thương TP.HCM, nếu năm 2018 có 282/532 cửa hàng tại TP.HCM bán xăng E5 thì đến tháng 3-2025, con số này chỉ còn 105/548 cửa hàng. Theo Sở Công Thương, nguyên nhân của tình trạng này do công tác tuyên truyền chưa đủ sâu rộng để thay đổi thói quen của người dân, tâm lý người dân còn e ngại về chất lượng. Mặt khác, trên thị trường chỉ có xăng E5 RON 92, trong khi các xe đời mới, có tỉ số nén cao đòi hỏi phải dùng xăng có trị số octan 95 nhưng thị trường lại chưa có xăng E5 RON 95. Tuy nhiên, theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, không nên vội vàng kết luận xăng E5 đã thất bại. Diễn biến của loại xăng này trên thị trường hoàn toàn tuân theo một quy luật lựa chọn rất tự nhiên của người sử dụng Việt Nam. “Đúng ra chúng ta phải có một lộ trình dứt khoát để xăng E5 thay thế hoàn toàn xăng khoáng thay vì bán song song” - ông Bảo nói. Nguyên nhân sâu xa, theo ông Bảo, nằm ở tâm lý người sử dụng luôn hướng đến sản phẩm có chất lượng cao hơn. Xăng E5 được pha chế từ xăng nền là RON 92, vốn có chỉ số octan và chất lượng thấp hơn RON 95. Theo thời gian, khi nhận thức tăng lên, người sử dụng sẵn sàng trả giá cao hơn để lựa chọn RON 95 vì tin rằng nó tốt hơn cho động cơ. “Chính sự dịch chuyển tự nhiên của thị trường về phía sản phẩm cao cấp hơn đã khiến nhu cầu đối với xăng E5 RON 92 sụt giảm. Đó là quy luật cạnh tranh” - ông Bảo lý giải. Dù Bộ Công Thương cho biết chưa ghi nhận trường hợp tiêu cực nào về kỹ thuật do sử dụng xăng E5 nhưng thực tế cho thấy tình trạng tiêu thụ có xu hướng giảm. Trước thực trạng này, Bộ Công Thương đã được Chính phủ đồng ý cho chủ trương xây dựng một quyết định mới thay thế Quyết định 53. Mới đây, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng đã đề nghị các đơn vị liên quan khẩn trương tham mưu để ban hành lộ trình sử dụng xăng E10, dự kiến từ ngày 1-1-2026. Cần một lộ trình hợp lý TS Huỳnh Quyền, Hiệu trưởng Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM (chuyên gia về xăng sinh học), cho biết Nhà nước đã ban hành tiêu chuẩn quốc gia đối với xăng E10. Tuy nhiên, khi đưa ra thị trường, các cơ quan chức năng và nhà sản xuất xe cũng cần có khuyến cáo rõ ràng loại động cơ nào nên sử dụng, loại nào không. Bên cạnh đó, cơ quan quản Để xăng E10 chinh phục khách hàng Việc thí điểm phân phối xăng E10 tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng từ đầu năm 2025 là bước chuẩn bị cho lộ trình quan trọng là từ năm 2026 loại bỏ hoàn toàn xăng khoáng truyền thống, kể cả RON 95. Tuy nhiên, để xăng E10 không lặp lại “bài học” của xăng E5, điều quan trọng không nằm ở bản thân loại nhiên liệu này, mà ở cách Nhà nước, đặc biệt là Bộ Công Thương, thiết kế và dẫn dắt chính sách một cách minh bạch, khoa học và đồng bộ. Ví dụ Bộ Công Thương cần công bố lộ trình rõ ràng và cam kết chính sách ổn định. Người dân và doanh nghiệp không thể bị “đặt trước một sự đã rồi”. Xây dựng chính sách giá hợp lý và minh bạch thuế phí. Qua đó tạo động lực tiêu dùng, E10 cần có mức giá thấp hơn RON 95 ít nhất 2.000 đồng/lít. Điều này không thể chỉ trông chờ vào thị trường mà phải có can thiệp chính sách: Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, giảm thuế bảo vệ môi trường cho ethanol sinh học, đồng thời công khai cơ cấu giá thành để tạo lòng tin. Chứng minh an toàn kỹ thuật của E10, đồng thời phổ biến rộng rãi lợi ích môi trường - kinh tế khi sử dụng xăng sinh học. Đảm bảo hạ tầng phân phối và nguồn cung ethanol nội địa. Một khi loại bỏ hoàn toàn RON 95, áp lực cung ứng sẽ dồn lên xăng E10… Chuyên gia kinh tế - PGS-TS NGÔ TRÍ LONG lý nhà nước cần làm rõ ý nghĩa của việc sử dụng E10. “Đó là vì Việt Nam đang hướng đến nền kinh tế xanh và thực hiện cam kết đạt Net Zero vào năm 2050. Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học là hoàn toàn hợp lý” - TS Quyền nói. Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng việc sử dụng xăng E10 được đánh giá có thể giảm 25%-30% khí thải hydrocarbon độc hại. Đây là mục đích chính mà các nước như Mỹ, EU đã chuyển đổi sang xăng sinh học từ lâu. “Xăng E10 được đánh giá là phù hợp với các xe sản xuất sau năm 2000. Tuy nhiên, người dân cần chú ý đến các khuyến cáo của nhà sản xuất xe để chọn loại xăng có chỉ số RON phù hợp” - ông Bảo lưu ý. Cũng theo ông Bảo, việc Petrolimex và PV Oil thí điểm bán xăng sinh học E10 hiện nay là bước thăm dò thị trường, đồng thời chuẩn bị công tác hậu cần, logistics vốn rất phức tạp cho việc phân phối toàn quốc dự kiến từ năm 2026. Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Đồng Nai Tấn Văn Phụng cho rằng còn quá sớm để đánh giá về E10 và cần ít nhất sáu tháng để xem phản ứng thị trường. “Để một chính sách đi vào cuộc sống, cần có sự đồng thuận của người sử dụng và một lộ trình hợp lý. Có thể triển khai E10 ở các TP lớn trước, sau đó mới về nông thôn. Đặc biệt, phải có sự chung tay của người dân và sự ủng hộ của các nhà bán lẻ, nếu không thì chính sách sẽ rất khó thành công” - ông Phụng nhấn mạnh. Đồng tình, TS Quyền cho rằng: “Cần có những khảo sát cụ thể trước khi áp dụng đại trà. Chủ trương xanh hóa là hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên các bộ, ngành khi đưa ra chính sách cần có lộ trình để người dân chuyển đổi từ từ, đảm bảo cuộc sống ổn định”. TS Quyền cũng chỉ ra một vấn đề cốt lõi: “Thời gian qua, do tiêu thụ xăng E5 không nhiều nên các nhà máy sản xuất ethanol trong nước chưa hoạt động hết công suất, một số thậm chí phải ngừng hoạt động. Do đó, Bộ Công Thương cần có chính sách đảm bảo nguồn cung ethanol ổn định, dần chủ động được nguồn cung trong nước để đáp ứng nhu cầu pha chế xăng E10”.• Xăng sinh học E5 tại trụ bơm cửa hàng xăng dầu PV Oil TP.HCM. Ảnh: TÚ UYÊN Xăng E10 được đánh giá là phù hợp với các xe sản xuất sau năm 2000. Tuy nhiên, người dân cần chú ý đến các khuyến cáo của nhà sản xuất xe để chọn loại xăng có chỉ số RON phù hợp. Tiêu điểm Theo thống kê của Bộ Công Thương, đến cuối năm 2024, sản lượng tiêu thụ xăng sinh học E5 chỉ chiếm khoảng 35%-38% tổng lượng xăng, trong khi mục tiêu ban đầu là 70%. Nhiều cây xăng dần ngừng kinh doanh xăng E5 vì sức mua quá thấp.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==