7 vì chỉ nhận tiền, miễn là không trái pháp luật và được các bên thống nhất. Theo ThS Hiếu, trong lĩnh vực hình sự, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại được ghi nhận như một phần của trách nhiệm dân sự trong vụ án hình sự. Điều 48 BLHS quy định người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra. BLHSkhôngchỉ dừng lại ở việc dẫn chiếu sang BLDS mà còn trực tiếp khẳng định nghĩa vụ trả lại tài sản hoặc bồi thường bằng hiện vật, khi có thiệt hại cụ thể. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để khẳng định rằng nếu thiệt hại là vàng, người bị hại hoàn toàn có quyền yêu cầu bồi thường bằng vàng mà không bị giới hạn ở việc nhận tiền. Tòa có thể tuyên bồi thường bằng vàng để đảm bảo khôi phục nguyên trạng Bên cạnh đó, BLTTHS đã bảo đảm quyền của người bị hại trong quá trình yêu cầu bồi thường. Tại Điều 62 BLTTHS quy định người bị hại hoặc người đại diện của họ có quyền đề nghị hình phạt, mức bồi thường thiệt hại, biện pháp bảo đảm bồi thường. Quyền đề nghị mức bồi thường và biện pháp bảo đảm bồi thường cho phép người bị hại tham gia trực tiếp vào việc xác định cách thức khắc phục thiệt hại. Đây chính là cơ sở tố tụng để tòa án xem xét và quyết định hình thức, mức bồi thường phù hợp với tính chất của thiệt hại. ThS Hiếu còn cho biết một điểm cần lưu ý là việc xác định thời điểm bồi thường và loại tài sản bồi thường có ý nghĩa quyết định trong việc khôi phục đúng giá trị thiệt hại. Theo quy định chung của BLDS, thiệt hại được xác định tại thời điểm xảy ra hành vi xâm phạm hoặc tại thời điểm giải quyết bồi thường tùy từng trường hợp cụ thể. “Trong thực tiễn, khi thiệt hại liên quan đến tài sản có giá trị biến động mạnh như vàng, việc bồi thường bằng tiền tại thời điểm thiệt hại xảy ra có thể không phản ánh đúng giá trị thực tế tại thời điểm bồi thường. Do đó, để bảo đảm nguyên tắc khôi phục nguyên trạng, tòa án có thể xem xét buộc bồi thường bằng chính loại tài sản bị thiệt hại (vàng) thay vì chỉ quy đổi ra tiền” - ThS Hiếu nói. Bên cạnh đó, trường hợp bên có nghĩa vụ chậm thực hiện việc bồi thường, căn cứ Điều 357 BLDS thì phải chịu lãi suất chậm trả tính trên khoản tiền chậm bồi thường, tương ứng với thời gian chậm trả. Mức lãi suất này được xác định theo Điều 468 BLDS. Tuy nhiên, do quy định về lãi suất chỉ áp dụng đối với nghĩa vụ trả tiền, nên nếu tòa án tuyên bồi thường bằng hiện vật (ví dụ là vàng) cần đồng thời quy đổi giá trị vàng ra tiền tại thời điểm thi hành án để làm căn cứ tính lãi suất chậm trả. Cách xử lý này vừa bảo đảm phù hợp quy định pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi thực chất của người bị thiệt hại trong trường hợp bên có nghĩa vụ cố tình kéo dài việc bồi thường.• Pháp luật & cuộc sống - Thứ Hai 29-9-2025 SONG MAI TAND TP.HCM đang nghị án kéo dài phiên xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại Công ty CP Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC), dự kiến sẽ tuyên án vào ngày 30-9. Được triệu tập tới tòa với tư cách vừa là bị hại vừa là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Công ty SJC đã đề nghị tòa xem xét, tuyên buộc bị cáo Lê Thúy Hằng (cựu tổng giám đốc SJC) cùng đồng phạm bồi thường thiệt hại bằng vàng với số lượng hơn 95 lượng vàng từ hành vi nâng định mức hao hụt trong gia công vàng miếng SJC cho Ngân hàng Nhà nước... Từ đây, nhiều bạn đọc thắc mắc pháp luật quy định ra sao về việc đòi bồi thường bằng vàng? Thiệt hại là vàng, có thể yêu cầu bồi thường vàng Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, ThS Nguyễn Đức Hiếu, ĐH Quốc tế, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết Điều 585 BLDS quy định thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Nguyên tắc này thể hiện mục tiêu của chế định bồi thường là khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại ở mức gần nhất với tình trạng ban đầu trước khi thiệt hại xảy ra. Đồng thời, khoản 1 Điều 585 BLDS cũng ghi nhận sự linh hoạt khi cho phép các bên thỏa thuận về hình thức bồi thường, có thể bằng tiền, bằng hiện vật hoặc bằng việc thực hiện một công việc nhất định, cũng như phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần. Điều này mở ra khả năng trong trường hợp thiệt hại liên quan đến một loại tài sản cụ thể (ví dụ vàng), người bị thiệt hại có thể yêu cầu bồi thường bằng chính loại tài sản đó thay Các bị cáo trong phiên xét xử sai phạm xảy ra tại Công ty SJC. Ảnh: TRẦN MINH “Để bảo đảm nguyên tắc khôi phục nguyên trạng, tòa án có thể xem xét buộc bồi thường bằng chính loại tài sản bị thiệt hại (vàng) thay vì chỉ quy đổi ra tiền.” ThS Nguyễn Đức Hiếu phapluat@phapluattp.vn Vụ SJC đòi bồi thường thiệt hại bằng vàng: Luật quy định ra sao? Chuyên gia cho rằng bị hại có quyền yêu cầu đề nghị hình thức bồi thường, tòa án xem xét và quyết định hình thức, mức bồi thường phù hợp với tính chất của thiệt hại. Luật và đời Xây nhầm nhà trên đất người khác: Chuyện bi hài nhiều tập Chuyện xây nhầm nhà trên đất người khác tưởng chỉ là hy hữu, ai ngờ trên thực tế xảy ra rải rác ở nơi này, nơi nọ - không chỉ là vụ đình đám ở Hải Phòng mà cả những “ca lạ” xuất hiện ở TP.HCM mới đây. Hóa ra thực tiễn không chỉ có chuyện vô ý xây lấn ranh, chồng ranh giữa các thửa đất mà có trường hợp việc xây nhầm không hẳn chỉ do vô tình... Không ít người đặt ngay câu hỏi: “Có thật xây nhầm không chứ sao nghe vô lý quá?”. Thực tế thì vẫn có nhiều trường hợp xây nhầm hoặc xây lấn ranh do chủ quan trong khâu cắm mốc, đo đạc, đối chiếu giữa diện tích thửa đất trên sổ sách và diện tích thửa đất thực tế. Trường hợp này xảy ra khá phổ biến đối với các thửa đất được cấp sổ đã lâu, việc đo đạc ban đầu thường chỉ dừng ở khâu “nội nghiệp” mà chưa thực hiện kiểm tra “ngoại nghiệp” (các hoạt động đo đạc, khảo sát và thu thập dữ liệu trực tiếp từ thực địa). Thêm vào đó, có những trường hợp việc xây dựng không bắt buộc phải xin giấy phép như xây nhà ở cấp 4 tại khu vực nông thôn nên vẫn có những sai số xảy ra trên thực tế. Có anh bạn kể rằng khi xưa vì tiết kiệm chi phí nên thuê thợ “vườn”, cắm mốc ranh bằng mắt thường và kinh nghiệm, thế là vô tình “ăn gian” một phấn đất của nhà hàng xóm. Khi hàng xóm đem máy móc tới đo vẽ, mọi thứ mới vỡ lẽ. Cái kết rất đắng là phải khôi phục nguyên trạng để trả phần đất đã lấn cho hàng xóm, khi chuyện xây dựng đã tiến hành vài công đoạn... Dù vậy, chuyện xây sai với lỗi cố ý vẫn xảy ra trên thực tế như trường hợp lấn ranh sang các thửa đất liền kề để được “nở hậu” theo quan niệm dân gian. Nói đâu xa, vụ việc ở Hải Phòng ban đầu thì có thể là nhầm, còn sau đó thì không chắc là lỗi vô ý, bởi chủ đất đã phát hiện sự việc từ lúc còn đổ móng và yêu cầu dừng thi công nhưng rồi bất chấp cái sự nhầm, ngôi nhà vẫn cứ được xây hoàn thiện. Dưới góc độ pháp lý, lấn chiếm đất bị nghiêm cấm và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 123/2024. Mức phạt tiền cụ thể sẽ phụ thuộc vào từng loại đất (mục đích sử dụng đất), diện tích đất lấn chiếm, cũng như chủ thể quản lý, sử dụng đất. Đặc biệt, trường hợp hành vi lấn chiếm đất đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà người vi phạm lại tiếp tục thực hiện hành vi thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai theo Điều 228 BLHS 2015 với hình phạt chính cao nhất lên đến 7 năm tù. Trên thực tế, nhiều vụ tranh chấp đất đai vì lấn ranh hoặc xây hoàn toàn trên đất của người khác đã kéo dài nhiều năm chỉ vì ban đầu các bên không xác định ranh giới rõ ràng. Để phòng tránh, chủ đất dù chưa có nhu cầu xây dựng vẫn cần thường xuyên kiểm tra tình trạng đất, cắm mốc, đo đạc và có biện pháp “đóng khung” thửa đất - chẳng hạn dựng tường rào, tường gạch, hàng rào bê tông hoặc các vật liệu khác - để ngăn ngừa ý định lấn chiếm từ hàng xóm. Còn với những người tiến hành xây dựng công trình trên đất thì phải luôn lưu ý là không chỉ cần giấy tờ hợp pháp, mà việc đo đạc, xác định ranh giới, cắm mốc thửa đất cũng phải chuẩn xác. Chi phí bỏ ra để thực hiện những công việc này tuy phát sinh nhưng là cần thiết, vì nó giúp tránh được rủi ro pháp lý sau này. Ngược lại, nếu vì tiết kiệm mà bỏ qua khâu đo đạc, kiểm tra, hậu quả có thể còn nặng nề hơn nhiều, thậm chí dẫn đến tranh chấp kéo dài hoặc bị xử phạt, buộc tháo dỡ công trình đã xây dựng. Đặc biệt, khi xảy ra sự cố thì các bên nên ngồi lại với nhau để có một phương án giải quyết hợp tình hợp lý, thay vì đẩy mâu thuẫn lên cao. Bên nào sai thì cần thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm, tránh biến sự việc từ tranh chấp dân sự thành vụ án hình sự. Việc khôi phục hiện trạng đất, di dời hoặc tháo dỡ công trình tuy khó khăn nhưng vẫn còn “dễ thở” hơn so với những hệ lụy pháp lý, tài chính, đặc biệt là chuyện tội tù. Ngoài ra, giữ được tình làng nghĩa xóm, giữ được sự tôn trọng lẫn nhau cũng có giá trị không kém việc giữ cái lằn ranh giữa hai miếng đất. Trở lại với thực trạng xây dựng lấn ranh, chồng ranh - đây không không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là vấn đề xã hội. Nó phản ánh ý thức tôn trọng quyền sở hữu của người khác, tinh thần thượng tôn pháp luật và ý thức xây dựng đời sống cộng đồng hòa thuận, văn minh. Vì vậy, việc xác định ranh giới đất đai rõ ràng, tuân thủ pháp luật trong xây dựng không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội của mỗi cá nhân. Nếu người dân nâng cao ý thức ngay từ khâu mua bán đất, đo đạc, cắm mốc cho đến việc thường xuyên kiểm tra, giám sát thì các tranh chấp đất đai sẽ giảm thiểu đáng kể. Đây là tiền đề quan trọng để hình thành một xã hội kỷ cương, văn minh, nơi quyền lợi cá nhân và lợi ích cộng đồng được bảo vệ hài hòa. Song hành với trách nhiệm của mỗi công dân, các cơ quan nhà nước cũng cần tăng cường công tác quản lý đất đai. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng ở địa phương - nơi gần dân nhất - phải chủ động và quyết liệt hơn trong việc kiểm tra, xử lý kịp thời các hành vi lấn chiếm đất đai, nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và răn đe các hành vi vi phạm. Chỉ khi sự phối hợp giữa ý thức tự giác của người dân và quản lý chặt chẽ của Nhà nước được thực thi đồng bộ thì trật tự quản lý đất đai mới được củng cố, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, văn minh và ổn định. Luật sư TRƯƠNG NGỌC LIÊU, Đoàn Luật sư TP Hà Nội (Tiếp theo trang 1)
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==