4 thoisu@phapluattp.vn Thời sự - Thứ Hai 27-4-2026 Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội (QH) khóa XVI sau 12 ngày làm việc khẩn trương, tích cực đã chính thức khép lại hôm 24-4 với hàng loạt quyết sách được thông qua góp phần quan trọng trong việc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước. Đáng chú ý, từ Hội nghị quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV đến kỳ họp này, yêu cầu xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ra đó là pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, khắc phục tư duy “nặng quản lý, nhẹ kiến tạo”; không chỉ điều chỉnh cái đã có mà phải mở đường cho cái mới… Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, đại biểu (ĐB) Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH, chia sẻ đây chính là “kim chỉ nam” cho QH khóa XVI - một nhiệm kỳ được kỳ vọng sẽ thay đổi căn bản cách tiếp cận, để pháp luật thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, thay vì chỉ là công cụ quản lý. Hoàn thiện thể chế cho mục tiêu tăng trưởng . Phóng viên: Thưa ông, khác với thông lệ, ngay từ kỳ họp thứ nhất, QH khóa XVI đã tiến hành công tác lập pháp song song với công tác nhân sự. Điều này thể hiện tinh thần của một nhiệm kỳ QH hành động như thế nào? + ĐB Hoàng Minh Hiếu (ảnh): Kỳ họp thứ nhất của QH khóa XVI diễn ra trong một bối cảnh rất đặc biệt. Chỉ hơn hai tháng sau Đại hội XIV, QH đã bắt đầu kỳ họp đầu tiên và triển khai ngay nhiệm vụ thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng. Điểm đặc biệt tiếp theo là kỳ họp này diễn ra trong bối cảnh tình hình kinh tế - chính trị quốc tế có nhiều biến động phức tạp, đặt ra yêu cầu phải có những quyết sách kịp thời để ổn định và phục hồi nền kinh tế. Trong khi đó, đây là kỳ họp đầu tiên của một nhiệm kỳ có sứ mệnh rất lớn, đặt nền tảng hoàn thiện thể chế cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước. Chính trong bối cảnh đó, việc QH đã bắt tay ngay vào Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham dự phiên bế mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào ngày 24-4. Ảnh: PHẠM THẮNG công tác lập pháp tại kỳ họp thứ nhất với việc thông qua chín luật và 31 nghị quyết. Điều này đã phản ánh nhận thức rằng chúng ta phải có những hành động kịp thời, không thể chờ; nhiều vấn đề về thể chế kinh tế, tổ chức bộ máy, cũng như bảo đảm quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp đang cần được tháo gỡ ngay. Mỗi sự chậm trễ đều có thể làm suy giảm động lực phát triển. Ở góc độ sâu hơn, đây chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần QH hành động. Hành động ở đây không chỉ là tăng về khối lượng công việc, mà là sự chuyển biến về phương thức, theo đó hoạt động lập pháp được thực hiện một cách chủ động hơn, không để bị động trước áp lực thời gian hay hoàn cảnh. . Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu đổi mới căn bản tư duy pháp luật theo hướng “kiến tạo phát triển”. Vậy QH khóa XVI sẽ thay đổi triết lý làm luật ra sao trong từng dự án luật? + Theo tôi, trong nhiệm kỳ này, QH phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”. Ngay từ khâu xây dựng chương trình lập pháp, mỗi dự án luật đều phải được cân nhắc rất kỹ về sự cần thiết. Không phải cứ có vấn đề là ban hành luật mà phải tính đến chi phí tuân thủ, tác động tới môi trường đầu tư, kinh doanh. Tránh gia tăng số lượng văn bản nhưng lại vô tình tạo thêm rào cản cho phát triển. Quy trình lập pháp cũng phải thực sự khoa học, dân chủ và minh bạch hơn. Một đạo luật tốt không chỉ đúng về mặt quản lý nhà nước mà còn phải đi được vào cuộc sống. Vì vậy, việc đánh giá tác động chính sách sẽ phải thực chất, trả lời được những câu hỏi rất cụ thể như quy định này có khơi thông nguồn lực hay không, có tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân hay không, có làm giảm chi phí tuân thủ hay không. Đối với những vấn đề mới như kinh tế số, kinh tế xanh hay các mô hình kinh doanh mới, cần một cách tiếp cận linh hoạt và cởi mở hơn. QH sẽ chú trọng các cơ chế thí điểm có kiểm soát, các khung pháp lý thử nghiệm, vừa quản lý được rủi ro, vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo… Nâng cao vai trò thẩm tra của các ủy ban . Để kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, giải phóng các nguồn lực xã hội, công tác thẩm tra các dự án luật tại nghị trường QH khóa mới cần những thay đổi đột phá nào? + Đây là câu hỏi chạm đúng vào một trong những điểm nghẽn lâu năm của hệ thống pháp luật nước ta. Để xóa bỏ tư duy này, cách tiếp cận thẩm tra sẽ phải thay đổi về bản chất, không chỉ dừng ở việc xem xét tính hợp hiến, hợp pháp hay tính thống nhất của dự thảo luật, mà phải đi sâu đánh giá triết lý điều chỉnh của từng chính sách. Lâu nay, trọng tâm thẩm tra thường xoay quanh tính khả thi trong quản lý nhà nước. Nay tư duy này cần thay đổi bằng những câu hỏi gai góc hơn: Quy định này có đang cấm hoặc hạn chế những gì đáng ra nên được phép không? Chi phí của sự cấm đoán này là bao nhiêu?... Song song đó, để nâng cao thực chất vai trò phản biện độc lập trong quy trình thẩm tra, các ủy ban của QH cũng chủ động tổ chức lấy ý kiến trực tiếp từ doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, người dân chịu tác động. Những tiếng nói từ thực tiễn này sẽ là một kênh phản biện rất quan trọng để phát hiện và loại bỏ các quy Quốc hội khóa XVI: Đưa pháp luật cạnh tranh quốc gia Những luật được thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã phản ánh sâu sắc các vấn đề dân sinh cấp bách, những điểm nghẽn đang cần tháo gỡ nhanh chóng, tạo đà cho đất nước phát triển. LÊ THOA thực hiện Ông VŨ ĐĂNG KHUÊ, Chủ tịch Tập đoàn BGroup kiêm Chủ tịch Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Bình Dương (TP.HCM): “Đường cao tốc” cho doanh nghiệp bứt tốc Việc từ bỏ tư duy “nặng về quản lý, nhẹ về kiến tạo” là một cuộc cách mạng về lập pháp. Trước đây, tư duy “không quản được thì cấm” vô tình biến pháp luật thành những rào chắn. Nay triết lý “luật mở đường” đưa pháp luật thành hệ thống đường cao tốc cho doanh nghiệp vận hành, là lời giải cho bài toán khơi thông nguồn lực. Sự thay đổi này giúp xử lý ba rào cản lớn để tháo gỡ tâm lý và chi phí tuân thủ vô hình. Thứ nhất, xóa bỏ tâm lý “sợ sai” của cả hai phía. Luật rõ ràng, cán bộ thực thi không còn e dè khi ký duyệt và doanh nhân không còn phải lo ngại các quy định chồng chéo. Thứ hai, luật kiến tạo sẽ giúp cắt giảm các thủ tục “xin-cho” không cần thiết, bảo vệ tính thời điểm của cơ hội kinh doanh. Thứ ba là giảm chi phí “bôi trơn”. Khi thể chế minh bạch, các kẽ hở tạo ra cơ chế cửa sau bị triệt tiêu, giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào đổi mới sáng tạo. Tôi cho rằng việc chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo là bước chuyển bản lề. Khi luật pháp mở đường, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể những chi phí tuân thủ vô hình. Một môi trường pháp lý minh bạch giúp doanh nghiệp tự tin mở rộng sản xuất, đầu tư dài hạn và chuyển từ phòng thủ sang tăng trưởng chủ động. Trong kỷ nguyên mới, “tốc độ thể chế” mới là vũ khí cạnh tranh. Quốc gia nào ban hành được khung pháp lý an toàn, thuận lợi và nhanh chóng nhất sẽ thu hút được những “sếu đầu đàn”. Đặc biệt, ở góc độ nhà đầu tư, cải cách thể chế không chỉ giảm chi phí mà còn tăng tốc độ phát triển. Nếu luật đi trước, rõ ràng và ổn định, dòng vốn sẽ được giải phóng nhanh hơn, dự án triển khai đúng nhịp thị trường, tạo ra hiệu quả lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế. Luật sư ĐỖ NGỌC ANH, Giám đốc Công ty Luật Bến Thành, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý và phát triển doanh nghiệp (ILC): Sẽ không còn tình trạng “luật chờ nghị định” Sự thay đổi sang tư duy lập pháp kiến tạo là cuộc cách mạng nhằm tháo gỡ rủi ro pháp lý tiềm ẩn, đồng thời thiết lập vành đai an toàn để cộng đồng doanh nghiệp tự tin dồn lực đầu tư. Lập pháp kiến tạo giúp tháo gỡ ba rủi ro đang kìm hãm doanh nghiệp. Trước hết là ngăn chặn tư duy “không quản được thì cấm”, tạo điều kiện cho thử nghiệm đổi Ý kiến
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==