BAO-XUAN-2026

PGS-TS NGÔ HỮU PHƯỚC, Phó Trưởng khoa phụ trách khoa Luật kinh tế, Trường ĐH Kinh tế - Luật Tội phạm mạng, đặc biệt là tội phạm có tổ chức và xuyên quốc gia, đang trở thành mối đe dọa nguy hiểm đối với an ninh con người và an ninh quốc gia. Tính ẩn danh, xuyên biên giới và công nghệ cao khiến việc truy vết, thu thập chứng cứ điện tử và xử lý theo pháp luật quốc gia gặp nhiều rào cản về thẩm quyền, cơ sở pháp lý và kỹ thuật. Trong bối cảnh đó, Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) ra đời là một dấu mốc lịch sử, thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn cầu thống nhất, nhằm tăng cường hợp tác quốc tế, thu hẹp khoảng trống pháp lý và tạo “lá chắn” hiệu quả để các quốc gia chủ động phòng ngừa, đấu tranh và xử lý tội phạm mạng một cách toàn diện. Khung pháp lý quố c tế toàn diện Công ước Hà Nội gồm 9 Chương, 68 Điều, thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh các hành vi tội phạm mạng như truy cập trái phép, can thiệp bất hợp pháp vào hệ thống, xâm phạm tính toàn vẹn dữ liệu… nhằm tăng cường hiệu lực của các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh đối với tội phạm mạng. Điều 21 của công ước yêu cầu các quốc gia thành viên thiết lập khung pháp luật quốc gia để điều tra, truy tố, xét xử và áp dụng chế tài hiệu quả, tương xứng đối với các hành vi phạm tội. Đồng thời, bảo đảm đầy đủ quyền tố tụng, cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em; tuân thủ pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế, đặc biệt là pháp luật quốc tế về quyền con người. Quy định này thể hiện rõ tinh thần thống nhất hóa chuẩn mực pháp luật hình sự quố c tế về tộ i phạ m mạ ng, khắ c phục “khoảng trống pháp lý” giữa các quốc gia, vốn là “kẽ hở ” để tội phạm có tổ chức xuyên biên giớ i lợ i dụ ng. Quyền lợ i, trá ch nhiệm và cơ hộ i Công ước có hiệu lực sau 90 ngày kể từ khi văn kiện phê chuẩn thứ 40 được nộp cho Tổng thư ký Liên hợp quốc. Với Việt Nam, theo Hiến pháp 2013 và Luật Điều ước quốc tế 2016, công ước sẽ có hiệu lực khi được Chủ tịch nước phê chuẩn. Khi đó, Việt Nam sẽ có quyền yêu cầu các quốc gia thành viên của công ước cung cấp thông tin, chứng cứ, phối hợp điều tra, hợp tác tương trợ tư pháp về hình sự, dẫn độ, thu hồi tài sản…; tham gia đàm phán, biểu quyết và định hình cơ chế vận hành của công ước. Đồng thời,Việt Nam có nghĩa vụ nội luật hóa các hành vi phạm tội theo quy định của công ước; bảo đảm các cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để phòng ngừa, điều tra và xử lý tội phạm; hợp tác trong việc chia sẻ thông tin, chứng cứ điện tử, hợp tác tương trợ tư pháp về hình sự, dẫn độ, thu hồi tài sản… với các quốc gia thành viên của công ước khi được yêu cầu. Việt Nam - từ chủ nhà đến quố c gia thự c thi gư ơ ng mẫu Là quốc gia đăng cai lễ mở ký và là một trong 72 nước ký công ước tại Hà Nội từ ngày 25 đến 26-10-2025, Việt Nam đã chứng minh năng lực dẫn dắt và hội nhập pháp lý quốc tế sâu rộng trong lĩnh vự c an ninh mạng. Quố c hộ i đã thô ng qua Luậ t An ninh mạng 2025 trên cơ sở hợp nhất Luật An toàn thông tin mạng 2015 và Luật An ninh mạng 2018 theo hướng thống nhất, toàn diện và tương thích với các chuẩn mực của Công ước Hà Nội. Đây là bước đi thể hiện tư duy chiến lược trong hoàn thiện thể chế, giúp Việt Nam vừa bảo đảm an ninh quốc gia không gian mạng, vừa đáp ứng các cam kết quốc tế về quyền con người, quyền riêng tư và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Đồng thời, việc thực thi công ước cũng tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơ n và o mạ ng lưới hợ p tá c quố c tế , nâng cao năng lực truy vế t, điề u tra và xử lý tộ i phạ m mạ ng xuyê n biê n giớ i, vố n là thá ch thứ c lớ n củ a thờ i đạ i cô ng nghệ . Lợ i ích thiế t thự c vớ i ngư ờ i dâ n, doanh nghiệ p Khi Công ước Hà Nội có hiệu lự c, các nền tảng xuyên biên giới buộc phải tuân thủ quy chuẩ n bả o mậ t quố c tế , hạ n chế rò rỉ dữ liệ u cá nhâ n và giả m thiể u hà nh vi lừ a đả o trự c tuyế n. Vớingườidân,côngướcgóp phần bảo vệ quyền riêng tư và an toàn dữ liệu cá nhân, tài sản số , giả m cá c hà nh vi lừ a đả o, tấ n cô ng mạ ng... Với doanh nghiệp, môi trường mạng an toàn, ổn định, minh bạch hơn giúp củng cố niềm tin của khách hàng, giảm rủ i ro phá p lý, tạ o điề u kiệ n phá t triể n kinh tế số bề n vữ ng. Công ước Hà Nội không chỉ là một văn kiện pháp lý toàn cầu mà còn là cam kết mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế trong việc xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh. Lá chắn chống TỘI PHẠM MẠNG Công ước Hà Nội: TRƯỚC KHI CÓ CÔNG ƯỚC Giả định cô ng an Việ t Nam phá t hiệ n mộ t vụ lừađảo qua website như ng má y chủ lạ i ở nư ớ c ngoà i. Nế u là trư ớ c đâ y, Việ t Nam phả i gử i “yê u cầ u tư ơ ng trợ tư phá p về hình sự” thô ng qua đư ờ ng ngoạ i giao. Quá trình nà y thư ờ ng rấ t chậ m, có thể mấ t nhiề u thá ng đế n và i nă m nê n khi nhậ n đư ợ c dữ liệ u thì rấ t có thể nhó m tộ i phạ m đã kịp thờ i xó a sạ ch dấ u vế t và biế n mấ t. SAU KHI CÓ CÔNG ƯỚC Khi Cô ng ư ớ c Hà Nộ i có hiệ u lự c, Việ t Nam có quyề n yê u cầ u trự c tiế p các quốc gia thành viên của cô ng ư ớ c cung cấ p ngay lậ p tứ c cá c thô ng tin như log truy cậ p, thô ng tin đă ng ký tà i khoả n, lịch sử giao dịch trê n server. Nư ớ c bạ n có nghĩa vụ hợ p tá c, tươ ng trợ tư pháp về hình sự theo quy định của cô ng ư ớ c. Nhờ vậ y, việ c truy vế t, xá c định danh tính đố i tư ợ ng và thu thậ p chứ ng cứ diễ n ra nhanh chó ng, kịp thờ i hơ n rấ t nhiề u. Chủ tịch nước Lương Cường, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres và các đại biểu tại lễ mở ký Công ước Hà Nội. Ảnh: VGP Chiều 24-12-2024 (giờ New York), Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua bằng đồng thuận Công ước Liên hợp quốc về tội phạm mạng. Đại diện phái đoàn Việt Nam phát biểu tại sự kiện thông qua Công ước Hà Nội. Ảnh: TTXVN 27 Xuân 2026 BÍNH NGỌ PHÁP LUẬT

Made with FlippingBook

RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==