Các không gian sáng tạo đang phát triển không chỉ là sự hoành tráng, hiện đại mà có khi chỉ là một quán cà phê nhỏ, một căn hộ chung cư, một đoạn đường nhỏ xinh, nghệ thuật đường phố… trình công cộng đến các công trình tôn giáo - tín ngưỡng, từ những con phố xưa xen giữa nhiều tòa cao ốc, chợ truyền thống vẫn sôi động bên cạnh trung tâm thương mại, sân khấu ca nhạc, triển lãm nghệ thuật, lễ hội truyền thống được duy trì bên cạnh việc sáng tạo ra lễ hội hiện đại. Trong bản giao hưởng đó, ký ức và đời sống đương đại cùng tồn tại, hòa quyện với nhau. Chính sự dung hòa, đan xen giữa cũ và mới này là mảnh đất màu mỡ cho các ngành CNVH phát triển. TP.HCM là TP sản sinh và lan tỏa văn hóa đại chúng. Hình ảnh TP trong điện ảnh từ những thước phim xưa đến các tác phẩm đương đại; âm nhạc từ bolero, cải lương đến nhạc trẻ; những nhà thiết kế trẻ, họa sĩ đương đại, startup công nghệ sáng tạo đang góp phần định hình diện mạo mới của TP. Các không gian sáng tạo đang phát triển không chỉ là sự hoành tráng, hiện đại mà có khi chỉ là một quán cà phê nhỏ, một căn hộ chung cư, một đoạn đường nhỏ xinh, nghệ thuật đường phố… Đó là những nơi thí nghiệm và trải nghiệm năng lượng sáng tạo đô thị - nơi nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng cùng kiến tạo giá trị văn hóa mới. Điều đặc biệt của TP.HCM là khả năng sáng tạo từ ký ức Sài Gòn - những con hẻm, khu chung cư cũ, rạp hát, chợ xưa… không chỉ là di sản vật thể, mà còn là chất liệu cảm xúc cho các nhà sáng tạo trẻ. Nhiều dự án nghệ thuật và du lịch đang tìm cách đánh thức ký ức đô thị, tái hiện Sài Gòn xưa qua các triển lãm, tour “đi bộ qua di sản các thời đại” hay những bộ sưu tập thời trang, tranh vẽ, podcast. Một khu lò gốm cổ ở Lái Thiêu là nơi các bạn trẻ tìm về và phục hồi một dòng gốm cổ với những nét hoa văn và mẫu mã hiện đại. Những công trình tuyệt đẹp ven biển Vũng Tàu, ngôi làng xưa với đình chùa, miếu cổ ở Bình Dương hay Bà Rịa đều có thể trở thành chất liệu cho nhiều loại hình CNVH. Trong dòng chảy đó, CNVH không làm mất đi bản sắc, mà ngược lại giúp tái sinh nó trong hình thức mới. Khi một bộ phim, bức tranh hay thương hiệu ẩm thực mang trong mình tinh thần Sài Gòn thì bản sắc ấy sẽ được lan tỏa không chỉ trong nước mà cả ra thế giới. CNVH không chỉ là ngành kinh tế mà là tinh thần sáng tạo của TP. Thách thức và tầm nhìn của CNVH TP Hiện nay, CNVH của TP.HCM vẫn đang đối diện với nhiều thách thức lớn. Đó là sự mai một của di sản đô thị, thiếu chính sách đầu tư cho ngành sáng tạo, nhất là lĩnh vực kinh tế tư nhân. Một thời gian dài sân khấu cải lương không được quan tâm đúng mức, gây ra những tổn thương mà phải mất nhiều thời gian mới phục hồi được. Nhiều yếu tố văn hóa truyền thống có nguy cơ đánh mất hoặc phai nhạt tính bản địa giữa bối cảnh toàn cầu hóa. Việc phát triển các khu đô thị sáng tạo như Thủ Đức hay quyết định mới đây của lãnh đạo TP “ưu tiên phát triển không gian công cộng và văn hóa, tạo nên Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ven sông Sài Gòn - biểu tượng kết nối giữa đô thị hiện đại và giá trị lịch sử của TP” cần gắn với việc bảo tồn ký ức và bản sắc đô thị. Điều này nhằm không biến sáng tạo thành sao chép hay làm nhạt nhòa bản sắc. TP cần một chiến lược văn hóa đô thị dựa trên các đặc trưng và giá trị truyền thống: TP sông nước và hướng biển, trung tâm kinh tế - sáng tạo, văn hóa đa dạng - truyền thống và hiện đại. Tất cả cần được gìn giữ và phát triển, làm nguồn vốn văn hóa cho các nghệ sĩ, doanh nghiệp sáng tạo và được chính quyền hỗ trợ tất cả điều kiện cần thiết. Từ đó, văn hóa trở thành trục trung tâm của phát triển bền vững. Đó cũng là cách để TP.HCM vừa hiện đại vừa không đánh mất mình. TP.HCM có nhiều tiềm năng trong lĩnh vực sáng tạo khoa học kỹ thuật, đặc biệt với lực lượng trí thức trẻ đông đảo. Thông qua các hội thi hoặc tuần lễ thiết kế sáng tạo hay những nơi xuất hiện sản phẩm của CNVH như hội thảo, triển lãm, trải nghiệm điện ảnh, trải nghiệm “ký ức, hồn đô thị” và những hình thức khác. Tinh thần tự do, tính cách dám nghĩ, dám làm của người TP là động lực quan trọng nhất của các hoạt động văn hóa và sự phát triển CNVH. Cộng đồng tạo ra và nuôi dưỡng bản sắc văn hóa TP thì cộng đồng cũng là chủ thể phát triển CNVH để phản ánh, quảng bá và lưu truyền những bản sắc ấy. Giữ gìn giá trị vùng đất linh thiêng TP.HCM đã từ chối phát triển những dự án nhà ở, trung tâm thương mại ở một số vị trí vàng để ưu tiên cho không gian xanh, sinh hoạt cộng đồng. Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang từng khẳng định: “TP.HCM không đánh đổi phát triển kinh tế bằng mọi giá mà ưu tiên giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa - lịch sử của vùng đất linh thiêng”. TP đã xác định việc giữ lõi khu vực trung tâm cho văn hóa và cộng đồng là bước đi chiến lược. Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ven sông Sài Gòn bắt đầu từ bến Nhà Rồng đến cầu Tân Thuận, người dân có thể đi bộ, đạp xe ven sông, tham quan bảo tàng, nhà triển lãm, trung tâm sinh hoạt cộng đồng - một không gian mở, xanh và đậm bản sắc TP.HCM. Hát bội giữa lòng phố – Tinh hoa truyền thống trong lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước. Ảnh: NGUYỄN MINH TÂN 31 Xuân 2026 BÍNH NGỌ NHỊP SỐNG MUÔN MÀU
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==