3 3 N Ă M N G À Y T H À N H L Ậ P B Á O P H Á P
T
Hành trình nâng cao
giá trị hạt muối Ninh Thuận
Muối NinhThuận làmột câu chuyện trải dài gần trămnămvới nhiều thế hệ, mồ hôi và công sức.
NGUYỄNTIỆP
V
ào cuối thế kỷ 19, đầu
thế kỷ 20, Pháp kiếm
được nguồn lợi lớn
khi xuất khẩu muối từ Đông
Dương đi các nước khác. Để
nâng cao sản lượng muối,
Pháp đã tìm đến vùng đất
Cà Ná (Ninh Thuận) vì nơi
đây là vùng duyên hải có độ
mặn của nước biển cao nhất
Việt Nam.
Vào ngày 10-4-1929, Công
ty Muối Đông Dương được
thành lập do Jacques Barbarin
làm giám đốc, với nòng cốt
là những nhà máy sản xuất
muối tại Cà Ná. Công ty đặt
trụ sở tại Mũi Dinh, trung tâm
của vùng muối giữa TP Phan
Rang và TPPhan Thiết. Muối
Đông Dương đã xây dựng
những cánh đồng trên diện
tích khoảng 400 ha. Những
cánh đồng được trang bị hai
máy bơm, nhà máy điện và
thu hoạch mẻ muối đầu tiên
vào cuối năm 1928 với tham
vọng sau bốn năm sẽ có sản
lượng khoảng 60.000-70.000
tấn khi sản xuất hết công suất.
Đến năm 1937, sản lượng
thực tế của muối Cà Ná là
47.000 tấn. Những năm sau
đó, đồng muối Cà Ná cho sản
lượng khoảng hơn 40.000 tấn,
không đạt được như mục tiêu
ban đầu. Hoạt động khai thác
của Muối Đông Dương cũng
bị gián đoạn khi xảy ra cuộc
kháng chiến chống Pháp.
Trải qua những năm chiến
tranh, Ninh Thuận, đặc biệt là
Cà Ná vẫn làmột trong những
vựa muối lớn nhất cả nước.
Nhưng dù sản lượng cao hay
thấp, việc thiếumột quy hoạch
tổng thể bền vững đã khiến
cho nhiều diêm dân không
còn mặn mà với đồng muối.
Từ khoảng năm 2005 cho
đến nay, diện tích muối trên
cả nước luôn có sự tăng, giảm
thất thường. Nguyên nhân
chính dẫn đến tình trạng “đứng
núi này trông núi nọ” của bà
con diêm dân vẫn là giá muối
thường ở mức rất thấp, có khi
xuống đến 100-200 đồng/kg.
Năng suất muối qua các
năm cũng giảm. Năng suất
bình quân chung của các tỉnh
năm 2022 đạt khoảng 63 tấn/
ha, năm 2012 đạt 59,79 tấn/
ha, thấp hơn nhiều so với năm
2005 là 88,45 tấn/ha. Nhưng
xét theo số liệu thống kê thì
NinhThuận vẫn là địa phương
mặn mà nhất với nghề muối.
Diện tích, sản lượng và năng
suất muối Ninh Thuận vẫn
tăng hằng năm. Tuy nhiên,
thu nhập của hộ diêm dân dù
cao hơn nhưng vẫn chưa đủ
để giữ chân họ ở ruộng muối.
Sự ra đời của Tổ hợp kinh
tế xanh tại Quán Thẻ đã giúp
cho đời sống của diêm dân
Ninh Thuận phát triển bền
vững, có thể yên tâm sống
bằng nghề với những chính
sách tác động tích cực đến
phát triển sản xuất muối, khai
thác có hiệu quả tiềm năng,
lợi thế về tự nhiên, tăng thu
nhập cho người lao động.
Năm 2008, dự án Khu kinh
tế muối công nghiệp và xuất
khẩu Quán Thẻ được giao
cho Tập đoàn BIM Group
tiếp quản.
Quyết tâm đóng góp cho
mục tiêu nâng cao giá trị hạt
muối Việt, BIMFoods (thành
viêncủaTậpđoànBIMGroup)
đã thúc đẩy cơ giới hóa và áp
dụng công nghệmới trong quy
trình khai thác và sản xuất Khu
kinh tế muối công nghiệp và
xuất khẩu Quán Thẻ. Đây là
khu vực sản xuất muối lớn
nhất Đông Nam Á, có diện
tích hơn 2.500 ha. Nhà máy
chế biếnmuối của BIMFoods
sử dụng dây chuyền thiết bị và
công nghệ sản xuất muối tiên
tiến từTâyBanNha, đồng thời
chủ động thử nghiệm và đưa
vào ứng dụng thành công công
nghệ phủ bạt HDPE, nâng cao
hiệu quả và chất lượng khai
thác muối. Công nghệ này
sau đó được chia sẻ vô điều
kiện với người làm muối tại
địa phương.
BIMFoods đang cho ra thị
trường các sản phẩmmuối tự
nhiên, an toàn, đáp ứng tiêu
chuẩn cao, đạt sản lượng trên
350.000 tấn muối mỗi năm.
Tính cả đồng muối Cà Ná và
Tri Hải, doanh nghiệp đóng
góp khoảng 60%-70% sản
lượng muối của Việt Nam.
Từ khi dự án Khu kinh tế
muối côngnghiệpvàxuất khẩu
QuánThẻ đi vào hoạt động, đã
có hơn 1.000 diêmdân chuyển
từ làm muối thủ công truyền
thống sang thành công nhân
khai thácmuối chuyên nghiệp.
Tỉ lệ hộ nghèo ở Ninh Thuận
đã giảm từ 23.767 hộ (năm
2016) xuống còn 8.280 hộ
vào năm 2021. Mức thu nhập
của diêm dân cũng khá hơn
nhiều khi chuyển sang khai
thác muối chuyên nghiệp, với
mức lương khoảng 7-8 triệu
đồng/tháng so với khi làm
thủ công thường chỉ được
3-4 triệu đồng/tháng.
Tận dụng, khai thác lợi thế
tự nhiên của Ninh Thuận,
ngay trên vùng đất đang sản
xuất muối công nghiệp, BIM
Group đã triển khai các dự
án điện mặt trời và đặc biệt
là xây dựng các cột điện gió
công suất lớn. Các tấm quang
năng đã được lắp đặt trên
các cánh đồng muối, hình
thành tổ hợp sản xuất muối
sạch - năng lượng xanh lớn
nhất Việt Nam, hạn chế ảnh
hưởng trực tiếp đến môi sinh.
Đầu tháng 10-2021, Nhà máy
điện gió BIM tại huyệnThuận
Nam (NinhThuận) đi vào vận
hành thương mại, đánh dấu
cột mốc BIM Group hoàn
thành chiến lược phát triển
muối sạch kết hợp với năng
lượng sạch trên diện tích đất
2.500 ha, với tổng mức đầu
tư 12.000 tỉ đồng.
Điện sạch và muối sạch tại
Tổ hợp kinh tế xanh Quán
Thẻ sẽ là nguyên liệu đầu
vào cho những ngành công
nghiệp xanh, bền vững, mở
ra hướng đi mới về phát triển
kinh tế cho toàn tỉnh.•
BIMGroup đã hoàn thành chiến lược phát triểnmuối sạch trên diện tích đất 2.500 ha với tổngmức đầu tư là 12.000 tỉ đồng.
Cụmnhàmáy điệnmặt trời tại Quán Thẻ, Ninh Thuận đạt tổng công suất 405MWP. Ảnh: BIMGROUP
BIMFoods đã chủ động thử nghiệmvà đưa vào ứng dụng thành công công nghệ phủ bạt HDPE, nângcao hiệu quả và chất lượng
khai thácmuối. Công nghệ này sau đó được chia sẻ vô điều kiện với người làmmuối địa phương.
Theo báo cáo tài chính của
Công ty Tài chính Pháp &
Thuộc địa vào những năm 1920
thì khi đó: “Vịnh Cà Ná là một
vùng trũng rộng lớn được che
chở bởi những ngọn núi, được
bao phủ bởi rừng ngập mặn và
là nơi ngụ cư của một ngôi làng
bản địa sống bằng nghề đánh
cá và khai thác san hô để sản
xuất vôi”.
