9 kinhtedothi@phapluattp.vn Xả lũ vượt kiểm tra với những hồ, đập kiểu cũ Ngày trước, ta chưa có điều kiện nên thông số lũ kiểm tra có thể thấp, dẫn tới hệ số an toàn hồ đập thấp. Để khắc phục, quy chuẩn quốc gia mới về công trình thủy lợi đã bổ sung thêm yêu cầu xả lũ vượt kiểm tra. Tức là đưa ra các mô hình tính toán với yêu cầu xả lũ cao hơn mức lũ kiểm tra của công trình ấy. Các công trình thủy lợi cũ đến kỳ kiểm định sẽ đưa vào chạy mô hình theo yêu cầu cao hơn. Nếu không đạt sẽ phải gia cố, cải tạo… Về an toàn hồ đập thì giờ còn có những yêu cầu cao hơn, chẳng hạn phải thiết lập hệ thống quan trắc đường áp lực trong thân đập. Qua đó giám sát trạng thái sức khỏe thực, an toàn trực tiếp của đập. Giới vận hành chuyên môn luôn phải theo dõi dữ liệu từ hệ thống quan trắc này. như thủy điện Bản Vẽ, lũ kiểm tra là 10.500 m³/giây, xác suất 0,02%, tương đương lũ tần suất 5.000 năm. Yêu cầu đặt ra với công trình là khi xuất hiện lũ kiểm tra thì đập không bị vỡ. Có thể phải dừng phát điện, gián đoạn một số hoạt động, xảy ra sạt lở chỗ này, chỗ kia nhưng không được vỡ đập. . Theo thông báo của Genco1, đơn vị quản lý thủy điện Bản Vẽ, vào lúc 2 giờ ngày 23-7, lũ về hồ đạt đỉnh với lưu lượng 12.800 m3/giây. Con số này cao hơn lũ kiểm tra? + Để thiết kế công trình thủy lợi thì phải chọn mô hình lũ bất lợi. Còn lũ xảy ra trên thực tế có thể lưu lượng rất lớn nhưng chưa chắc đã bất lợi. Chẳng hạn, lũ về hồ Bản Vẽ lúc ấy đạt đỉnh cao hơn lũ kiểm tra nhưng chỉ trong thời gian ngắn rồi giảm; tại thời điểm đó mực nước trong hồ còn thấp, vẫn còn dung tích chống lũ hoặc trạng thái hồ vẫn tốt, chưa mở hết cửa xả... Trong gi ới chuyên môn chúng tôi hay nói là lũ gầy. Tức đỉnh lũ lên rất cao, nhọn nhưng xuống ngay thì không lo bằng lũ béo. Lũ béo là lưu lượng lớn, thời gian dài, tạo ra tổng lượng lũ lớn mới thách thức. . Với thủy điện Bản Vẽ, theo thông tin được công bố thì mực nước lũ thiết kế là 202,133 m… + Con số này chưa chính xác và đầy đủ đâu. Thông số kỹ thuật được phê duyệt thì mực nước lũ thiết kế của hồ Bản Vẽ là 202,23 m, tương ứng với lưu lượng lũ thiết kế là 7.770 m3/giây. Tức là trong điều kiện đó, đập xả lũ vẫn hoạt động bình thường, vẫn phát điện bình thường, an toàn. . Khi lấy phương án lũ thiết kế, lũ kiểm tra như vậy để làm cơ sở triển khai các dự án thủy điện thì có đồng thời tính toán các chỉ số về an toàn, thoát lũ hạ du, phía sau đập không? + Đương nhiên. Phải tính toán lưu vực, khu vực có khả năng ngập nước và chính quyền địa phương dưới hạ du phải phối hợp để cảnh báo, tuyên truyền phòng ngừa rủi ro cho người dân chứ. Tuy nhiên, cần hiểu đúng đắn là thủy điện không gây ra lũ. Mưa lũ là hiện tượng thiên nhiên. Hồ thủy lợi nói chung, trong đó có thủy điện không làm cho lũ nghiêm trọng hơn. Và trên thực tế, với những thủy điện lớn, có hồ chứa lớn thì còn có dung tích cắt lũ. Như tình huống của Bản Vẽ, tại thời điểm xuất hiện đỉnh lũ với lưu lượng đầu nguồn về tới 12.800 m3/ giây thì cả máy phát, cả cửa xả chỉ xả 3.285 m3/giây, tức cắt giảm đến 74% lưu lượng đỉnh lũ. Mực nước dâng bình thường là gì? . Đã tính toán lũ thiết kế nhưng công trình thủy điện Bản Vẽ còn có quy định mực nước dâng bình thường là 200 m, thấp hơn mực nước lũ thiết kế. Và trên thực tế, đã có lúc như 16 giờ 15 ngày 23-7, mực nước thượng lưu vượt qua ngưỡng này, đạt 200,45 m, so với 199,48 m lúc 7 giờ sáng. Vậy có thể hiểu thế nào? + Như tôi nói ở trên, công trình được xây dựng với yêu cầu khi xuất hiện lũ thiết kế đi cùng với đó là mực nước thiết kế thì vẫn hoạt động bình thường. Nhưng người ta vẫn đưa ra mực nước tối ưu cho các mục tiêu, gọi là mực nước dâng bình thường, thấp hơn mực nước thiết kế. Đây là mực nước trong lòng hồ mà ở trạng thái đó thì tối ưu, kinh tế nhất, hiệu quả NGHĨA NHÂN Trong cơn lũ lịch sử xảy ra tại thủy điện Bản Vẽ vừa qua, có lúc lưu lượng nước về hồ cao hơn lưu lượng đỉnh lũ kiểm tra, vốn xác suất xảy ra là 0,02%, tương đương tần suất 5.000 năm. Vậy hiểu thế nào về tình huống này của thủy điện Bản Vẽ, cũng như các vấn đề an toàn hồ đập trên cả nước? Báo Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Tài Sơn, nguyên Tổng Giám đốc Công ty CP Tư vấn Xây dựng Điện 1 (PECC1) - đơn vị thiết kế công trình thủy điện Bản Vẽ. Lũ gầy, lũ béo . Phóng viên: Ông giải thích cụ thể hơn về khái niệm lũ kiểm tra? + Ông Nguyễn Tài Sơn (ảnh): Đây là thuật ngữ sử dụng trong các công trình hồ chứa, bao gồm hồ thủy điện nhưng trước khi nói tới lũ kiểm tra thì phải hiểu về lũ thiết kế. Chẳng hạn, một công trình thủy điện được thiết kế để có thể vận hành trong điều kiện lũ tần suất 1.000 năm thì lũ ấy gọi là lũ thiết kế. Nghĩa là công trình vẫn hoạt động bình thường trong trường hợp xuất hiện lũ thiết kế. Đồng thời, để đánh giá hệ số an toàn thì khi lập dự án đầu tư phải tính toán lũ kiểm tra, với tần suất cao hơn lũ thiết kế. Chẳng hạn, Thủy điện Bản Vẽ đã mở toàn bộ sáu cửa xả tràn để kiểm soát tốc độ dâng nước trong lòng hồ khi lũ đầu nguồn đổ về với lưu lượng vượt tần suất 5.000 năm. Ảnh: TTXVN nhất cho tất cả mục tiêu, cả phát điện, cả thủy lợi chống hạn và chống lũ. Trong điều kiện thuận lợi nhất, các hồ thủy điện sẽ tích nước và hoạt động ở mực nước dâng bình thường. Và thông thường, đấy cũng là cao độ của cánh cửa van xả tràn của hồ - tức là nước nhiều hơn thì sẽ tự động tràn qua đó. Còn khi chuẩn bị đón lũ thì tùy dự báo mà đơn vị vận hành có thể chủ động giảm mực nước trong hồ sâu hơn theo quy trình đã được cơ quan quản lý phê duyệt. Chúng ta khi nghe thông báo thủy điện Hòa Bình xả lũ thì đó chính là mở cửa xả để chủ động giảm mực nước trong hồ để đón lũ. Như hồ Hòa Bình, cho đến giờ chức năng số một vẫn là chống lũ cho hạ du, số hai là chống hạn, còn chức năng phát điện chỉ đứng thứ ba. Với tính chất như vậy, mực nước thượng lưu trên thực tế có thể thấp hơn hoặc cao hơn mực nước dâng bình thường, vốn là mốc cố định. . Xin cảm ơn ông.• Như tình huống của Bản Vẽ, tại thời điểm xuất hiện đỉnh lũ với lưu lượng đầu nguồn về tới 12.800 m3/giây thì cả máy phát, cả cửa xả chỉ xả 3.285 m3/giây, tức cắt giảm đến 74% lưu lượng đỉnh lũ. Sở Xây dựng vừa có văn bản gửi Phòng CSGT - Công an TP.HCM, UBND các phường, xã; công an các phường, xã về việc đề nghị tổ chức ra quân chấn chỉnh, xử lý nghiêm tình trạng xe 3-4 bánh tự chế chạy gây mất an toàn và ùn tắc giao thông. Theo báo cáo từ Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ, qua tổng hợp, nhận thấy tình trạng xe 3-4 bánh tự chế lưu thông tại nhiều tuyến đường dân cư hẹp, đông người tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông và ùn tắc giao thông. Để kịp thời chấn chỉnh, xử lý và ngăn ngừa tai nạn, Sở Xây dựng (Cơ quan Thường trực Ban An toàn giao thông TP) đề nghị Phòng CSGT - Công an TP chỉ đạo lực lượng CSGT phối hợp với công an địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát chuyên đề trên các tuyến đường. Tổ chức xử lý nghiêm các xe 3-4 bánh tự chế, xe cơ giới không đảm bảo điều kiện lưu hành theo đúng thẩm quyền và quy định pháp luật. Đối với UBND các phường, xã, chỉ đạo lực lượng chức năng phối hợp tổ chức ra quân xử lý nghiêm các xe 3-4 bánh tự chế lưu thông không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và vi phạm quy định pháp luật giao thông. Đồng thời, xác định các tuyến đường dân cư hẹp, khu vực thường xuyên có loại xe nêu trên lưu thông để có biện pháp xử lý, ngăn chặn kịp thời. Đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng, sản xuất, hoán cải xe 3-4 bánh tự chế; hướng dẫn người dân chuyển đổi phương tiện đúng quy định. NHƯ NGỌC Lũ gầy, lũ béo và câu chuyện thủy điện Bản Vẽ ở Nghệ An Thủy điện Bản Vẽ, phía tây Nghệ An vừa trải qua cơn lũ lịch sử và đã phải xin chế độ vận hành bất thường. Xe 3-4 bánh tự chế gây lo lắng cho người đi đường, TP.HCM mạnh tay xử lý Xe 3-4 bánh tự chế tiềm ẩn nguy cơ gây nguy hiểm khi tham gia giao thông. Ảnh: PV
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==