13 Đời sống xã hội - Thứ Tư 29-10-2025 doisongxahoi@phapluattp.vn Khi đã là người của công chúng, nghệ sĩ phải ý thức được trách nhiệm của mình đối với xã hội. Mỗi sản phẩm nghệ thuật, dù là âm nhạc hay các loại hình khác, đều phải hướng tới cái đẹp, cái thiện. Chúng ta không thể coi việc gây sự chú ý bằng những ca từ lạ lẫm, thậm chí tục tĩu là nghệ thuật thực sự. Nghệ thuật chân chính là phải làm rung động lòng người, không phải bằng cách thu hút sự chú ý thông qua những điều gây sốc. Đó mới là sự thành công thực sự của nghệ sĩ. Vì vậy, việc chấn chỉnh và giữ gìn sự trong sáng trong nghệ thuật là vô cùng cần thiết. Ông VƯƠNG DUY BIÊN, nguyên Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Họ đã nói VĂN HÀ Liên quan đến “đề nghị định hướng, chấn chỉnh hoạt động âm nhạc có biểu hiện lệch chuẩn văn hóa” của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, nhiều chuyên gia văn hóa bày tỏ sự đồng tình ủng hộ. Tự do sáng tạo nhưng phải có trách nhiệm Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng cho biết trong bối cảnh âm nhạc lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, cần có định hướng và điều chỉnh để phát triển bền vững. Điều này giúp nghệ sĩ tự do sáng tạo nhưng vẫn có trách nhiệm với công chúng và nghệ thuật. “Tôi tin rằng nếu quản lý chặt chẽ, cùng với sự hợp tác của nghệ sĩ và công chúng, âm nhạc Việt sẽ phát triển phong phú, giữ được giá trị và phẩm chất nghệ thuật. Âm nhạc tự do cần có văn hóa, vì lời ca hôm nay ảnh hưởng đến tâm hồn người nghe mai sau” - nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng nói. Nhạc sĩ Nguyễn Đức Trung cũng cho rằng việc hạn chế những nghệ sĩ có biểu hiện lệch chuẩn văn hóa tham gia các chương trình của TP là hoàn toàn cần thiết và chính đáng. “Tôi nghĩ rằng khi đời sống văn hóa ngày càng mở rộng, xuất hiện nhiều nghệ sĩ trẻ hoạt động tự do ngoài các hội, tổ chức khiến công tác quản lý gặp khó khăn. Các cơ quan chức năng về văn hóa cần nhìn nhận thực tế này để có cách quản lý và định hướng phù hợp, thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra. Hãy nhìn lại từ gốc: Quy trình cấp phép, giám sát và định hướng nghệ sĩ. Nếu chỉ cấp phép rồi buông lỏng giám sát, để đến khi dư luận phản ứng mới vào cuộc thì đó là xử lý phần ngọn, chưa chạm đến gốc vấn đề” - nhạc sĩ Nguyễn Đức Trung nhìn nhận. Còn nhạc sĩ Huy Tuấn cho rằng các nghệ sĩ trẻ luôn mang trong mình rất nhiều năng lượng và khát vọng thể hiện bản thân. “Nhưng đôi khi, ánh hào quang đến quá sớm khiến bước chân showbiz vượt trước sự trưởng thành trong tư duy và cảm xúc. Những vấp ngã là điều khó tránh trên hành trình đó. Tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta nên răn đe nhưng vẫn tạo cơ hội để các bạn soi lại chính mình, điều chỉnh và trau dồi sâu hơn trong từng câu chữ, trong cách gửi gắm thông điệp và giá trị qua âm nhạc” - nam nhạc sĩ bày tỏ. Nghệ thuật chân chính không nằm ở ca từ gây sốc Chia sẻ với Pháp Luật TP.HCM về câu chuyện đang được quan tâm, ông Vương Từ trái sang: Pháo, Jack và BRay là những nghệ sĩ nằm trong danh sách có ca từ mang biểu hiện lệch chuẩn. Ảnh: FBNV Luật liên bang Mỹ nghiêm cấm phát sóng nội dung khiêu dâm, dung tục hoặc thô tục trên radio và truyền hình. Nghe có vẻ đơn giản nhưng việc xác định thế nào là “khiêu dâm”, “dung tục” hay “thô tục” lại không hề dễ và thường phụ thuộc vào cách nhìn của từng người, theo trang web Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC). Theo luật, mỗi loại nội dung bị cấm có định nghĩa riêng: • “Đồi trụy” (Obscene) là loại nội dung không được Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ về quyền tự do ngôn luận bảo vệ. Để bị coi là đồi trụy, nội dung đó phải thỏa mãn ba tiêu chí do Tòa án Tối cao đặt ra: Đánh vào ham muốn tình dục thấp kém của người xem thông thường; mô tả hoặc miêu tả hành vi tình dục theo cách “rõ ràng xúc phạm” và xét tổng thể, không có giá trị về văn học, nghệ thuật, chính trị hay khoa học. • Trong khi đó, “dung tục/phản cảm” (Indecent) là nội dung mô tả cơ quan sinh dục hoặc hành vi bài tiết một cách phản cảm nhưng chưa đủ yếu tố để bị xếp vào dạng khiêu dâm. • Còn “thô tục” (Profane) là ngôn từ “cực kỳ xúc phạm” gây phiền toái cho cộng đồng. Khi xem xét một trường hợp vi phạm, FCC cân nhắc bản chất cụ thể của nội dung, thời điểm phát sóng và bối cảnh phát sinh. Việc phát sóng nội dung khiêu dâm/đồi trụy bị cấm tuyệt đối mọi thời điểm trong ngày. Các nội dung dung tục hoặc thô tục bị cấm phát sóng trên truyền hình và radio từ 6 giờ sáng đến 10 giờ tối, thời gian được xem là có khả năng cao có trẻ em theo dõi. Đối với truyền hình và radio vệ tinh hoặc dịch vụ truyền hình trả phí, quy định có phần khác biệt. Vì nội dung khiêu dâm không được Tu chính án thứ nhất bảo vệ nên nó vẫn bị cấm trên mọi nền tảng. Tuy nhiên, các quy định về dung tục và thô tục không áp dụng cho dịch vụ thuê bao như truyền hình cáp hay radio vệ tinh, bởi đây là các nền tảng trả tiền, người dùng chủ động lựa chọn. Theo đài KBS News, các cơ quan kiểm duyệt ở Hàn Quốc từ năm 2008 đã hoạt động hết công suất, liên tục dán nhãn “chỉ dành cho người lớn” lên các bài hát mới của ca sĩ Rain, nhóm nhạc nam TVXQ và ca sĩ Seung-ri (thành viên nhóm thần tượng Big Bang). Theo tài liệu của Cục Bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên thuộc Bộ Y tế, Phúc lợi và Gia đình hồi năm 2008, 110 ca khúc đã bị liệt vào danh sách “gây hại cho thanh thiếu niên” vào cuối tháng 12, đồng thời bị cấm phát sóng trên truyền hình. Ngọn nguồn của cuộc tranh cãi bắt đầu từ ca khúc “Rainism” của ca sĩ Rain, khi Ủy ban Bảo vệ thanh thiếu niên đánh giá là “có hại” vì lời bài hát có câu từ “ẩn dụ đến bộ phận sinh dục nam”. Nhóm TVXQ buộc phải chỉnh sửa phần lời trong bài “Mirotic”, vì bị cho là ám chỉ hành vi tình dục. Trong khi đó, Seung-ri - với ca khúc solo “Strong Baby” - đã đổi từ “crack” (ẩn dụ chất gây nghiện) thành “clap” (vỗ tay) để tránh vi phạm. Tại Nga, năm 2014, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký ban hành luật quy định xử phạt hành chính đối với việc sử dụng lời lẽ thô tục/chửi tục trên truyền hình, trong điện ảnh, văn học và các phương tiện truyền thông, theo hãng thông tấn Interfax. Người vi phạm có thể bị phạt khoảng 25-30 USD; cán bộ, công chức vi phạm bị phạt 50-60 USD; còn tổ chức, pháp nhân vi phạm bị phạt khoảng 500-600 USD. Luật cũng cấm bán sách, đĩa âm thanh, hình ảnh có chứa ngôn từ dung tục nếu không có bao bì cảnh báo rõ ràng cho người mua. Mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định này tương tự như mức phạt khi sử dụng lời lẽ dung tục trong các buổi trình diễn nghệ thuật. Cùng mức phạt cũng được áp dụng cho các trường hợp sử dụng ngôn từ dung tục trong phương tiện truyền thông đại chúng. Ngoài ra, luật cho phép cơ quan quản lý từ chối cấp giấy phép phổ biến phim nếu trong tác phẩm có sử dụng lời chửi tục. DƯƠNG KHANG NGHỆ SĨ “LỆCH CHUẨN VĂN HÓA”: Không chấp nhận những sản phẩm phản cảm, phi văn hóa Nhiều nghệ sĩ trẻ bị phản ứng vì ca từ phản cảm, lệch chuẩn văn hóa; chuyên gia văn hóa đề nghị chấn chỉnh, tự do sáng tạo nhưng phải có trách nhiệm. Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL, nay là Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, bày tỏ sự ủng hộ, đồng tình với đề nghị định hướng, chấn chỉnh hoạt động âm nhạc có biểu hiện lệch chuẩn văn hóa. Ông Vương Duy Biên cho rằng đề nghị này hoàn toàn hợp lý, bởi lẽ các cơ quan quản lý nhà nước cần phải giám sát và điều chỉnh những hành vi lệch lạc, đặc biệt là đối với các nghệ sĩ trẻ. Những nghệ sĩ này còn thiếu sự định hướng vững vàng, rất dễ bị cuốn vào những cảm xúc mà không kiểm soát được, dẫn đến những hành động lệch chuẩn. Ngoài ra, đối tượng chịu ảnh hưởng chủ yếu là những người trẻ tuổi, dễ tiếp nhận những thông điệp không lành mạnh, gây hại cho xã hội. Về vấn đề cấp phép hiện nay, ông Vương Duy Biên cho rằng dù nghị định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nghệ sĩ nhưng đi kèm với đó là trách nhiệm của các nhà tổ chức, công ty biểu diễn và chính bản thân nghệ sĩ. “Phải có nhận thức chung trong xã hội về việc tôn trọng các giá trị văn hóa và nghệ thuật, không thể lợi dụng sự tự do để tạo ra những sản phẩm phản cảm. Các nghệ sĩ cần hiểu rằng họ không chỉ chịu trách nhiệm về tác phẩm của mình mà còn với cộng đồng và pháp luật. Cuối cùng, việc quản lý nghệ thuật phải đi đôi với nâng cao nhận thức của tất cả các bên, từ cơ quan quản lý, tuyên truyền giáo dục đến chính các nghệ sĩ và nhà sáng tác. Điều này sẽ giúp duy trì một môi trường nghệ thuật lành mạnh và trong sáng” - ông Biên chia sẻ. • Nhóm nhạc TVXQ của Hàn Quốc. Ảnh: SM ENT Quy định về nghệ sĩ “lệch chuẩn văn hóa” trên thế giới Nhiều quốc gia như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc... đã ban hành quy định nghiêm ngặt để xử lý nghệ sĩ và tác phẩm bị cho là dung tục, phản cảm.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==