7 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Ba 2-12-2025 phapluat@phapluattp.vn Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền. Trong bối cảnh đó, việc thí điểm chế định luật sư (LS) công được đặt ra như một yêu cầu khách quan nhằm khắc phục những hạn chế lâu nay trong công tác bảo vệ lợi ích của Nhà nước và lợi ích công. Sự gia tăng của các vụ kiện hành chính, tranh chấp đầu tư quốc tế và các vụ việc pháp lý phức tạp đang tạo ra sức ép lớn đối với bộ máy công quyền, vốn chưa có một lực lượng LS chuyên trách để đảm nhiệm các nhiệm vụ pháp lý đặc thù. Nhận diện rõ thách thức đó, Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị đã chính thức đặt vấn đề nghiên cứu hình thành chế định LS công. Đây là sự tiếp nối của các định hướng lớn như Nghị quyết 27-NQ/ TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền và Nghị quyết 623/NQUBTVQH15, trong đó yêu cầu tăng cường vai trò của LS trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Chủ trương này cho thấy quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc thiết lập một “tấm khiên” pháp lý vững chắc với lực lượng nòng cốt là những người có trình độ chuyên môn và kỹ năng như đội ngũ LS hiện nay nhưng hoạt động vì mục tiêu bảo vệ lợi ích công. Thực tiễn quản lý nhà nước thời gian qua cho thấy nhiều cơ quan chưa có đội ngũ pháp lý chuyên sâu có thể theo đuổi các vụ kiện phức tạp kéo dài. Việc thuê LS tư thường gặp vướng mắc về kinh phí, thủ tục và không phải lúc nào cũng chọn được đúng chuyên gia phù hợp. Hệ quả là một số vụ việc quan trọng bị rơi vào thế bị động do thiếu chuẩn bị pháp lý bài bản từ sớm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, mà còn làm gia tăng rủi ro chính sách, tạo áp lực lớn đối với người đứng đầu cơ quan quản lý. Nhìn ra thế giới, nhiều quốc gia đã xây dựng lực lượng LS công để bảo vệ Nhà nước và phục vụ lợi ích cộng đồng. Mỹ có hệ thống Public Defenders được tổ chức chuyên nghiệp, Nhật Bản có đội ngũ LS THS LÊ BÁ ĐỨC, VIỆN PHÁT TRIỂN CHÍNH SÁCH ĐHQG-HCM: Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn Phát huy tối đa vai trò là người bảo vệ pháp chế Mới đây, Đoàn LS tỉnh Đồng Nai tổ chức hội thảo quốc tế “Mô hình LS công trên thế giới và định hướng cho Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập quốc tế”. Tại buổi hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp, cho biết hiện nay số lượng vụ kiện hành chính có xu hướng tăng mạnh theo từng năm nhưng tỉ lệ vụ án hành chính được giải quyết còn ở mức độ thấp. Nguyên nhân phổ biến là do khó khăn trong việc triệu tập người bị kiện (là chủ tịch UBND) tham gia tố tụng tại tòa án vì một số chủ tịch, phó chủ tịch UBND có tâm lý nếu phải đến tòa thì “vị thế sẽ bị thấp đi”... Ngoài ra, công việc của chủ tịch, phó chủ tịch UBND rất nhiều; việc dành thời gian để tham gia toàn bộ quá trình giải quyết vụ án hành chính cũng là vấn đề hết sức nan giải. Trong khi đó, hiện tại Việt Nam chưa có mô hình LS công, được tổ chức và định hướng rõ ràng nhằm thực hiện các nhiệm vụ tư vấn chuyên sâu, tranh tụng và đại diện pháp lý cho các bộ, ngành và địa phương trong các tranh chấp hành chính, dân sự hoặc quốc tế phức tạp. Chính vì vậy, việc nghiên cứu về định hướng hình thành đội ngũ LS công tại Việt Nam là cấp thiết, thực tiễn nhằm phát huy tối đa vai trò là người bảo vệ pháp chế, góp phần trực tiếp vào sự phát triển ổn định và bền vững của Nhà nước pháp quyền. Trước đó, Bộ Tư pháp Việt Nam cũng đã phối hợp với Bộ Tư pháp Liên bang Nga, Bộ Tư pháp Cộng hòa Belarus, Bộ Tư pháp Cộng hòa Kyrgyrstan và Bộ Tư pháp Cộng hòa Kazakhstan tổ chức tọa đàm trực tuyến “Chia sẻ kinh nghiệm trong việc hoàn thiện và thực thi pháp luật về chế định LS công”. Tọa đàm là nguồn tham khảo hữu ích cho Việt Nam về kinh nghiệm của các quốc gia trong việc xây dựng và phát triển chế định LS công; kinh nghiệm trong việc thu hút đội ngũ LS tham gia các hoạt động của các cơ quan nhà nước, bảo vệ quyền lợi của những người yếu thế trong xã hội. bảo vệ Bài toán lương và thu hút nhân tài . Một vấn đề khác cũng rất được quan tâm đó là lương của LS công. Liệu đây có phải rào cản lớn trong việc thu hút người giỏi? + Đây thực sự là bài toán nan giải. Tại một số hội thảo, đại diện của Bộ Tài chính cũng bày tỏ sự quan ngại khi chưa nghe về chế định chi trả lương cho những đối tượng LS công, quỹ tiền lương thì đã có kế hoạch từ trước, tiền từ ngân sách phải báo cáo Chính phủ, Quốc hội. Trong khi đó, công việc của LS công còn chưa rõ, chưa hoạch định được cần bao nhiêu tiền để trả thù lao cho LS. Tất nhiên, khi có nghị quyết thì các bộ, ngành sẽ chung tay phối hợp, dẫu vậy việc này cũng không dễ dàng. Tại dự thảo, lương của LS công được quy định tại Điều 17. Cụ thể, LS công được hưởng hỗ trợ hằng tháng bằng 100% theo hệ số lương hiện hưởng. Được hưởng thù lao, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác theo kết quả, sản phẩm công việc theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, LS công sẽ được hưởng tiền làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, công tác phí và các chế độ khác theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức. LS tư có trên 10 năm kinh nghiệm hành nghề LS được tuyển dụng làm LS công được hưởng lương và hỗ trợ hằng tháng bằng 100% theo hệ số lương bậc 1 của chuyên viên cao cấp hoặc tương đương theo vị trí việc làm. Dù chưa chi trả nhưng có nhà nước từ năm 1947, Trung Quốc duy trì hệ thống LS tư vấn phục vụ Chính phủ trong các tranh chấp thương mại và đầu tư quốc tế. Những mô hình này đều có điểm chung là Nhà nước chịu trách nhiệm đào tạo, tuyển dụng và bảo đảm điều kiện hành nghề cho LS công, giúp pháp luật được thực thi thống nhất và hiệu quả. Từ góc độ hoạch định chính sách, việc thí điểm mô hình LS công là bước đi cần thiết để đánh giá thực tiễn trước khi nhân rộng. Giai đoạn thí điểm giúp cơ quan có thẩm quyền xác định được nhu cầu sử dụng LS công ở từng lĩnh vực, đo lường chi phí, xác định phương thức phối hợp với LS tư và giải quyết các vướng mắc về chế độ, tổ chức, đào tạo. Đây là cách tiếp cận thận trọng, dựa trên căn cứ thực tiễn, tránh ban hành quy định khi chưa có đủ dữ liệu. LS công được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa khu vực công và khu vực tư, đặc biệt trong các vụ việc cần sự phối hợp của cả hai lực lượng. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan nhà nước vẫn có thể ký hợp đồng thuê LS tư. Sự kết hợp này giúp tận dụng được nguồn lực xã hội, đồng thời phát huy vai trò chủ đạo của Nhà nước trong các vấn đề pháp lý trọng yếu. Việc thí điểm mô hình LS công tại tám bộ, ngành và 10 địa phương lớn sẽ tạo điều kiện để đánh giá toàn diện, từ tổ chức bộ máy, yêu cầu phối hợp liên ngành đến chất lượng nhân sự. Nếu được triển khai đúng hướng, LS công sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong việc bảo vệ lợi ích công, hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện chính sách trước khi xem xét luật hóa trong tương lai. Với sự chuẩn bị nghiêm túc và quyết tâm của Đảng, Nhà nước cùng sự ủng hộ của giới chuyên môn, chế định LS công hứa hẹn đóng góp mạnh mẽ vào công cuộc cải cách tư pháp, củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật và xây dựng một nền tư pháp phụng sự nhân dân. HỮU ĐĂNG ghi Việc thí điểm mô hình luật sư công tại tám bộ, ngành và 10 địa phương lớn sẽ tạo điều kiện để đánh giá toàn diện, từ tổ chức bộ máy, yêu cầu phối hợp liên ngành đến chất lượng nhân sự. thể thấy so với mặt bằng của LS tư hiện nay có độ vênh tương đối cao. Để thu hút các LS công giỏi như các LS tư trong khi mức lương nhà nước trả rất chênh lệch thì sẽ khó thu hút được LS công. Đề xuất trả lương và thù lao của dự thảo là những khái niệm bước đầu và cần Chính phủ quy định chi tiết một cách hợp lý thì mới có thể thu hút được người tài. . Xin cảm ơn ông.• Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo kiến nghị giải pháp thu hút luật sư tham gia việc bảo vệ lợi ích công hồi tháng 4-2025. Ảnh: YẾN CHÂU Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Đặng Kim Hoa phát biểu tại buổi hội thảo. Ảnh: VŨ HỘI Luật sư công được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa khu vực công và khu vực tư; trong trường hợp cần thiết, cơ quan nhà nước vẫn có thể ký hợp đồng thuê luật sư tư.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==