7 Pháp luật & cuộc sống - Thứ Hai 22-12-2025 phapluat@phapluattp.vn Luật và đời Thời gian qua, nhiều vụ nhận tiền chuyển nhầm nhưng không hoàn trả đã bị xử lý hình sự, trở thành bài học pháp lý đắt giá cho người liên quan. Ngày 6-1-2025, TAND tỉnh Long An xét xử phúc thẩm vụ án hình sự Phạm Duy Anh nhận nhầm 450 triệu đồng do người khác chuyển khoản nhưng không trả lại. Dù biết tiền không phải của mình, bị cáo vẫn sử dụng để trả nợ. Tòa phúc thẩm tuyên phạt Duy Anh 2 năm tù cho hưởng án treo về tội sử dụng trái phép tài sản. Tại TP.HCM, ngày 28-2-2024, Công an quận Tân Phú cũ khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Tâm Duy sau khi người này được ngân hàng chuyển nhầm 1,5 tỉ đồng thay vì 1,5 triệu đồng. Dù biết rõ sai sót, Duy không trả lại mà chiếm giữ 50 triệu đồng, không hợp tác với ngân hàng để hoàn trả tiền chuyển nhầm… Ngày 20-12-2022, Công an huyện Thanh Trì cũ, Hà Nội tiếp nhận trình báo của chị NTH về việc chuyển nhầm 170,7 triệu đồng qua Internet Banking vào tài khoản ngân hàng mang tên Phạm Khắc Dũng. Dũng cam kết trả dần vì đã xài hết; tuy nhiên sau đó Dũng không thực hiện. Hơn một năm sau, Dũng đã bị xử lý về tội chiếm giữ trái phép tài sản. Trách nhiệm xử lý về quy trình vận hành của hệ thống ngân hàng và pháp luật. Suy cho cùng làm người tử tế trong thời nay không chỉ là không tham, không gian dối, mà còn là biết tự bảo vệ mình bằng tri thức, sự hiểu biết. Hiểu quy trình, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, hiểu rằng mọi việc liên quan đến tài sản đều phải đi qua kênh chính thức. Khi nhận tiền chuyển nhầm, tuyệt đối không chuyển trả theo yêu cầu của cá nhân qua điện thoại. Hãy liên hệ ngân hàng hoặc ra cơ quan công an để lập biên bản làm việc. Ngân hàng có quy trình tra soát và hoàn trả. Việc của bạn là xác nhận và phối hợp, không phải là tự mình thực hiện giao dịch chuyển tiền cho người lạ. Mọi yêu cầu “gấp”, “khẩn” hay “đe dọa” từ người lạ đều là dấu hiệu của sự bất thường. Khi hiểu biết đủ, bạn không chỉ tránh được việc mất tiền oan, mà còn tránh được cảm giác ấm ức kéo dài. Trong một xã hội ngày càng phức tạp, người tử tế cần thêm một hành trang nữa là biết luật, hiểu luật và làm đúng luật. Có như vậy, lòng tốt mới không trở thành điểm yếu và người ngay thẳng mới không phải nuốt cục tức vào lòng. HUỲNH THƠ Xài tiền do người khác chuyển nhầm: Đừng để tù tội vì thiếu hiểu biết! (Tiếp theo trang 1) Lâu nay, không hiếm người khi nhận được tiền chuyển nhầm từ người khác thì im lặng, ôm giữ và sau đó rút ra xài, dù khổ chủ hoặc/và cơ quan chức năng đã liên hệ, yêu cầu trả lại. Đến khi bị còng tay, bị xử tù, họ mới ớ người ra, rằng không biết làm vậy là bị tội. Nhiều người còn hồn nhiên lập luận: Tiền tự nhiên rơi vào túi tôi thì tôi xài như trúng số chứ tôi đâu có đi trộm cắp của ai. Rõ ràng những suy nghĩ và hành xử trên là sai pháp luật. Bởi lẽ pháp luật tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu tài sản của các chủ thể. Điều 579 và 580 BLDS quy định: Người chiếm hữu tài sản không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả cho chủ sở hữu; nếu không tìm được chủ sở hữu thì phải giao nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu được hưởng lợi từ tài sản chiếm hữu không có căn cứ pháp luật thì phải hoàn trả khoản lợi đó cho người bị thiệt hại. Từ nguyên tắc này, nếu người nào nhận được tiền mà biết rõ là chuyển nhầm nhưng không trả lại sau khi được yêu cầu sẽ bị xem là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy giá trị tài sản, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản theo Điều 176 BLHS, mức phạt cao nhất là 5 năm tù. Nếu số tiền dưới ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự (dưới 10 triệu đồng) thì người vi phạm có thể bị phạt 3-5 triệu đồng theo điểm đ khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025; đồng thời buộc trả lại tiền và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Để tránh rủi ro pháp lý nêu trên, khi nhận được số tiền lạ chuyển vào tài khoản, người nhận tuyệt đối không sử dụng, tiêu xài vì có thể phạm tội chiếm giữ hoặc sử dụng trái phép tài sản. Người nhận tiền chuyển nhầm, cẩn trọng kiểm tra tài khoản của mình và liên hệ ngay với ngân hàng để báo cáo, đề nghị họ kiểm tra giao dịch và hỗ trợ liên hệ người chuyển để phối hợp trả lại. Nhiều ngân hàng hiện nay cũng có hướng dẫn chi tiết trên website về quy trình xử lý trường hợp nhận tiền chuyển nhầm, người nhận có thể tham khảo hoặc liên hệ trực tiếp ngân hàng để kiểm tra. Nếu đã xác thực đây là giao dịch chuyển nhầm và được chủ số tiền hoặc ngân hàng, cơ quan chức năng yêu cầu trả lại, người nhận được tiền chuyển nhầm cần chủ động trả toàn bộ số tiền mà không trì hoãn, không né tránh. Việc trả lại tiền không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là sự sẻ chia với nỗi lo lắng của người chuyển nhầm. Trường hợp không rõ thông tin hoặc không tìm được chủ nhân của số tiền thì người nhận tiền chuyển nhầm có thể đề nghị được hỗ trợ hoặc giao nộp cho cơ quan công an để giải quyết theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, việc né tránh liên hệ, cố tình không trả lại tiền chuyển nhầm sau khi đã được vận động nhưng chưa sử dụng, tiêu xài thì vẫn có thể bị xem là tình tiết tăng nặng do cố tình thực hiện tội phạm đến cùng (điểm e khoản 1 Điều 52 của BLHS). Trường hợp sau khi nhận được tiền dù đã được yêu cầu trả nhưng lại chuyển tiền sang một tài khoản khác để dễ chiếm giữ thì thể hiện rõ hơn việc cố tình thực hiện tội phạm đến cùng và đây là tình tiết tăng nặng. Nhiều người lầm tưởng chỉ cần “khi nào có tiền thì trả” là xong. Tuy nhiên, nếu người nhận có hành vi sử dụng, tiêu xài số tiền chuyển nhầm thì có thể bị xem là đã thực hiện thêm một hành vi phạm tội là sử dụng trái phép tài sản (Điều 177 BLHS). Theo hướng dẫn nghiệp vụ của TAND Tối cao (Công văn 233/2019), trường hợp người nhận thực hiện chuỗi hành vi liên tục (chiếm giữ rồi sử dụng); nếu đủ yếu tố cấu thành, cơ quan tố tụng có thể truy cứu trách nhiệm hình sự về cả hai tội danh. Lúc này, trách nhiệm hình sự sẽ nặng hơn rất nhiều. Để bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý và cả những chiêu trò lừa đảo tinh vi, người dân cần tuân thủ quy trình xử lý khi nhận được “tiền lạ”. Thứ nhất: Giữ nguyên số tiền trong tài khoản, không tiêu xài dù chỉ một đồng. Thứ hai: Báo cáo sự việc và đề nghị ngân hàng kiểm tra, hỗ trợ liên hệ với người chuyển nhầm. Thứ ba: Cần cảnh giác với các cuộc gọi lạ xưng là người chuyển nhầm. Việc tự ý chuyển khoản lại có thể khiến bạn rơi vào bẫy lừa đảo hoặc vô tình tham gia vào đường dây rửa tiền. Hãy thực hiện việc hoàn trả thông qua sự hướng dẫn và chứng kiến của ngân hàng hoặc cơ quan chức năng. Thứ tư: Khi đã xác minh đúng là giao dịch nhầm lẫn, bạn cần hoàn trả ngay lập tức, không trì hoãn. Trường hợp không tìm được chủ sở hữu, hãy giao nộp cho cơ quan công an. Trong bối cảnh giao dịch số, bạn cần giữ lại mọi chứng từ giao dịch để làm bằng chứng như chụp lại màn hình giao dịch thành công, lưu trữ tin nhắn biến động số dư và sao kê ngân hàng ngay tại thời điểm phát sinh sự việc. Những tài liệu này là bằng chứng số quan trọng để làm việc với ngân hàng hoặc cơ quan công an khi cần chứng minh tinh thần tự giác, tránh bị cáo buộc chiếm giữ hay sử dụng trái phép tài sản. Việc chủ động thực hiện đúng quy trình pháp lý và minh bạch về chứng từ không chỉ giúp đẩy nhanh quá trình tra soát mà còn là giải pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ danh dự và lợi ích của chính mình trước các tranh chấp phát sinh. Luật sư HOÀNG THỊ HỒNG LĨNH, Đoàn Luật sư TP.HCM Tù tội vì nhận tiền chuyển nhầm nhưng không hoàn trả thụ hưởng. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến tiền rơi vào tài khoản của người lạ. Đối với người chuyển nhầm, cần liên hệ ngay với ngân hàng, không nên gọi cho người nhận. Không làm theo bất kỳ hướng dẫn nào yêu cầu chuyển lại tiền, bởi đây là thủ đoạn phổ biến của các đối tượng lừa đảo. Người chuyển nhầm cần lưu giữ chứng cứ như lịch sử giao dịch, biên lai, ảnh chụp màn hình, tin nhắn trao đổi… Đây là những tài liệu quan trọng giúp ngân hàng và cơ quan công an xác minh, rút ngắn thời gian xử lý; đồng thời bảo vệ được quyền lợi chính đáng cho người chuyển nhầm. Đối với người nhận, khi tài khoản bất ngờ có tiền vào, cũng cần thông báo cho ngân hàng để làm rõ nguồn gốc. Trung tá Cẩm nhấn mạnh nếu người nhận cố tình chiếm giữ, không hoàn trả dù đã được ngân hàng và chủ tài khoản liên hệ, xác định là tiền chuyển nhầm thì hành vi này có thể bị xem là vi phạm pháp luật. Trường hợp công an vào cuộc, người nhận tiền chuyển nhầm sẽ được mời làm việc. Nếu vẫn né tránh hoàn trả thì tùy tính chất vụ việc, cơ quan chức năng có thể xem xét khởi tố vụ án. Theo Trung tá Cẩm, một trong những khó khăn hiện nay là người nhận tiền chuyển nhầm có thể ở xa khiến việc phối hợp xác minh, triệu tập và làm việc mất nhiều thời gian. Ngoài quá trình tra soát giữa các ngân hàng, việc vận động hoàn trả cũng thường kéo dài do yếu tố khoảng cách. Thời gian qua, Công an phường Thủ Đức cũng đẩy mạnh tuyên truyền phòng ngừa thông qua Zalo, fanpage, các nhóm dân cư và hệ thống cảnh sát khu vực đến từng hộ dân để hướng dẫn cách xử lý khi chuyển nhầm tiền; đồng thời cảnh báo các chiêu trò lợi dụng chuyển nhầm để lừa đảo, giúp người dân chủ động nhận biết và phòng tránh.• Nếu người nhận cố tình chiếm giữ, không hoàn trả dù đã được ngân hàng và chủ tài khoản liên hệ, xác định là tiền chuyển nhầm thì hành vi này có thể bị xem là vi phạm pháp luật. Cần liên hệ ngay với ngân hàng dù là người chuyển nhầm tiền hay nhận tiền chuyển nhầm. Ảnh: THUẬN VĂN Trung tá Huỳnh Thị Cẩm, Phó Trưởng Công an phường Thủ Đức (TP.HCM). Ảnh: N.NHI
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==