10 Kinh tế - Thứ Bảy 25-4-2026 MINH PHƯƠNG - MINH HOÀNG Những bước đi đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tạo động lực nội sinh mạnh mẽ giúp TP bứt phá, chinh phục những cột mốc tăng trưởng kỷ lục trong tương lai. Để hiểu rõ hơn về lộ trình chuyển dịch từ gia công sang làm chủ hệ sinh thái tri thức AI, cũng như những cơ chế sandbox (khung thể chế thử nghiệm) đặc thù nhằm tháo gỡ nút thắt thể chế, TS Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, đã có cuộc trao đổi với Pháp Luật TP.HCM về tầm nhìn và các bước triển khai cụ thể của TP trong giai đoạn tới. Kỷ nguyên của mô hình gia công truyền thống đang dần khép lại . Phóng viên: Ông đánh giá thế nào về việc TP.HCM cùng các đối tác đang chuẩn bị triển khai mô hình AI Factory (nhà máy AI)? Phải chăng đây không chỉ đơn thuần là xây dựng hạ tầng, mà còn là bước đi nhằm tái định vị và vẽ lại bản đồ công nghệ của cả khu vực? + TS Nguyễn Thanh Hòa (ảnh): Việc thu hút và triển khai các siêu dự án hạ tầng dữ liệu trí tuệ nhân tạo, tiêu biểu là dự án liên doanh trị giá 2,1 tỉ USD giữa Accelerated Infrastructure Capital, Tổng Công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc và các đối tác quốc tế tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung, không chỉ là một dự án đầu tư bất động sản công nghiệp quy mô lớn, mà là một bước chuyển chiến lược nhằm định hình lại cấu trúc kinh tế của toàn vùng phía Nam. Với quy mô thiết kế hướng tới việc vận hành hàng chục ngàn GPU hiệu năng cao, nhà máy AI tại TP.HCM sẽ đóng vai trò như một thỏi nam châm khổng lồ thu hút các tập đoàn thiết kế vi mạch, các phòng thí nghiệm nghiên cứu mô hình nền tảng và các công ty an ninh mạng toàn cầu. Khu vực Bình Dương cũ được định hướng chuyển mình từ thủ phủ gia công công nghiệp truyền thống sang trung tâm sản xuất thông minh và công nghệ cao. Lực lượng lao động và các cụm nhà máy tại đây, như dự án nhà máy xanh của Tập đoàn LEGO, sẽ trực tiếp khai thác năng lực từ các nhà máy AI lân cận để triển khai tự động hóa công nghiệp. Khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, với lợi thế tuyệt đối về hạ tầng cảng sâu Cái Mép - Thị Vải và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, sẽ tận dụng AI để nâng cấp thành các trung tâm logistics, năng lượng sạch và kinh tế biển thông minh. Các thuật toán học máy từ nhà máy AI sẽ giúp thiết lập hệ thống chuỗi cung ứng thông minh, dự báo dòng chảy hàng hóa toàn cầu, và tối ưu hóa hệ thống kho bãi tự động. . Nếu trước đây chúng ta chủ yếu xây nhà thuê cho các tập đoàn công nghệ thì nay TP.HCM đang tự kiến tạo nhà máy trí tuệ nhân tạo của riêng mình. Sự chuyển dịch từ gia công sang tự sản xuất tri thức AI sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt nào để TP không chỉ bắt kịp mà còn bứt phá trong chuỗi giá trị toàn cầu? + Trong ba thập niên qua, ngành công nghệ thông tin của Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng đã gặt hái thành công lớn từ mô hình gia công phần mềm, dựa trên lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, chi phí cạnh tranh và khả năng thích ứng cao. Tuy nhiên, trước sự tiến bộ nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh, kỷ nguyên của mô hình gia công truyền thống đang dần khép lại. Các công đoạn viết mã cơ bản, lập trình front-end và kiểm thử phần mềm đang nhanh chóng bị tự động hóa bởi các hệ thống AI. Việc duy trì mô hình gia công giá rẻ không còn là bệ phóng an toàn, mà đã trở thành rủi ro cấu trúc đối với nền kinh tế số của TP. Sự chuyển dịch TP.HCM triển khai thử nghiệm hệ thống robot thông minh phục vụ tiếp công dân tại địa điểm UBND các phường Sài Gòn, An Lạc, Phú Nhuận, Thủ Dầu Một , Phú Mỹ... Ảnh: MINH HOÀNG Tăng tốc tăng trưởng bằng chiến lược từ gia công sang tự sản xuất tri thức AI và làm chủ hệ sinh thái sản phẩm là con đường để TP.HCM vượt qua bẫy thu nhập trung bình trong lĩnh vực công nghệ cao. Việc làm chủ và tự sản xuất tri thức AI mang lại nhiều lợi thế vượt trội so với mô hình gia công. Đầu tiên, nó chuyển dịch chuỗi giá trị từ việc tính phí theo giờ công lao động sang việc thu lời từ tài sản trí tuệ và bản quyền phần mềm, mang lại biên lợi nhuận cao hơn và khả năng mở rộng quy mô không giới hạn. Doanh nghiệp không còn bán sức lao động của kỹ sư, mà bán năng lực xử lý và giải pháp đóng gói từ các đại lý AI. Nghiên cứu cho thấy với mỗi đô la đầu tư vào AI tạo sinh, các doanh nghiệp có thể thu về lợi nhuận gấp 3,7 lần. Thứ hai, việc phát triển AI nội địa tạo ra một lợi thế kinh tế vô cùng vững chắc dựa trên sự am hiểu sâu sắc về đặc thù văn hóa, hành vi người tiêu dùng và hệ thống pháp lý khu vực. Hiện tại, các mô hình ngôn ngữ lớn của phương Tây hoặc Trung Quốc thường gặp giới hạn nghiêm trọng trong việc xử lý ngôn ngữ tiếng Việt do thiếu hụt tập dữ liệu huấn luyện bản địa chất lượng cao. Điều này dẫn đến các rủi ro về thiên kiến hoặc ảo giác khi áp dụng AI vào các tác vụ phức tạp đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối như pháp lý, y tế hay hành chính nhà nước tại Việt Nam. Bằng việc tự xây dựng và tinh chỉnh các mô hình nền tảng, điển hình như những nỗ lực đang được thực hiện bởi FPT Smart Cloud, Zalo, hay VNPT với sự hỗ trợ của hạ tầng điện toán NVIDIA, TP.HCM có thể cung cấp các giải pháp AI ưu việt hơn hẳn cho thị trường nội địa. Khả năng này không chỉ định vị TP như một thị trường tiêu thụ công nghệ ngoại nhập, mà là một trung tâm sản xuất tri thức AI có tính đặc thù cao. Tư duy đồng hành cùng AI . Thưa ông, để AI thực sự trở thành động lực tăng trưởng, hạ tầng phần cứng là chưa đủ. TP dự kiến sẽ ban hành những cơ chế đặc thù hay các sandbox (khung thể chế thử nghiệm) nào để khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp và startup khai thác tối đa nguồn lực điện toán khổng lồ này vào các lĩnh vực đặc thù như y tế hay quy hoạch đô thị? + Một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của công nghệ mới là khung pháp lý. Sự phát triển của AI thường đi trước các quy định TP.HCM vươn mình trong kỷ nguyên AI - Bài cuối Thay vì cạnh tranh trực tiếp về quy mô với các mô hình ngôn ngữ khổng lồ của các nước tiên tiến, TP cần xây dựng một “ngăn xếp công nghệ cốt lõi” độc lập, bao gồm các mô hình ngôn ngữ, hạ tầng đám mây và dữ liệu huấn luyện mang tính bản địa. Đội ngũ kỹ sư Việt Nam có lợi thế cạnh tranh nhờ sự am hiểu sâu sắc về văn hóa, hành vi người tiêu dùng và hệ thống pháp lý, quy định của chính quyền. Việc phát triển các giải pháp AI đặc thù cho y tế, giáo dục, luật pháp và dịch vụ công của Việt Nam sẽ tạo ra một lợi thế vững chắc mà các đội ngũ gia công quốc tế không thể dễ dàng sao chép. TP cần dồn lực phát triển đô thị khoa học công nghệ phía Bắc với trọng tâm là các ngành chiến lược như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn và thiết bị bay không người lái. Đặc biệt, cần tận dụng tối đa Nghị quyết 260/2025/QH15 để thiết lập các khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát tại khu vực này, giúp các doanh nghiệp, startup và tập đoàn công nghệ lớn an tâm thử nghiệm các sản phẩm AI đột phá trước khi tung ra thị trường. Ngành công nghệ của TP cần nâng cấp từ mô hình gia công phần mềm giá rẻ sang việc tự làm chủ và sản xuất các sản phẩm, giải pháp AI. Để hỗ trợ quá trình này, chính quyền cần đóng vai trò là khách hàng lớn đầu tiên bằng cách áp dụng rộng rãi mô hình hợp tác công - tư, đặt hàng các dự án lớn về hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và an ninh mạng đối với các doanh nghiệp công nghệ nội địa. Để giải quyết bài toán nhân lực, cần tăng cường sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, đại học và viện nghiên cứu, tập trung đào tạo các khối ngành STEM, bán dẫn và AI. Đồng thời, TP nên áp dụng các chính sách ưu đãi vượt trội như siêu khấu trừ chi phí nghiên cứu và phát triển để thu hút và giữ chân các doanh nghiệp công nghệ mũi nhọn TS NGUYỄN THANH HÒA Chủ động tạo ra sự khác biệt trong chuỗi giá trị AI KỶ NIỆM 51 NĂM NGÀY THỐNG NHẤT Sự chuyển dịch chiến lược từ gia công sang tự sản xuất tri thức AI và làm chủ hệ sinh thái sản phẩm là con đường để TP.HCM vượt qua bẫy thu nhập trung bình trong lĩnh vực công nghệ cao. TP.HCM cần tận dụng tối đa Nghị quyết 260/2025/ QH15 để thiết lập các khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát tại khu vực AI.
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==