11 Kinh tế - Thứ Bảy 9-5-2026 kinhtedothi@phapluattp.vn Tranh cãi việc giữ hay bỏ điều kiện kinh doanh ô tô Đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh ô tô đang gây lo ngại về chất lượng xe, quyền lợi người tiêu dùng và nguy cơ suy giảm ngành công nghiệp hỗ trợ. MINH TRÚC Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, trong đó đề xuất loại bỏ ngành nghề sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ngay sau thông tin này, các “ông lớn” trong lĩnh vực sản xuất ô tô trong nước đồng loạt gửi kiến nghị tới Thủ tướng, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng. Lo ngại cạnh tranh lệch pha, suy giảm nội địa hóa Tập đoàn Trường Hải (Thaco) cho rằng việc cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh với lĩnh vực ô tô chưa phù hợp. Bởi đây là ngành công nghiệp nền tảng, tác động đến nhiều ngành và ảnh hưởng tới trật tự an toàn xã hội, môi trường. Do vậy, sản phẩm có yêu cầu rất cao về chất lượng để đảm bảo an toàn. Ô tô cũng có thời gian sử dụng lâu dài nên người tiêu dùng cần được bảo đảm quyền tiếp cận các nhà sản xuất, phân phối đủ năng lực bảo hành, bảo dưỡng và triệu hồi sản phẩm lỗi. “Việc đáp ứng các điều kiện về nhà xưởng, dây chuyền, cơ sở bảo hành, bảo dưỡng không phải rào cản hành chính mà để đảm bảo chất lượng, trách nhiệm của nhà sản xuất suốt vòng đời sử dụng” - đại diện Thaco nêu. Cùng quan điểm, phía VinFast khẳng định các điều kiện về cơ sở vật chất, kỹ thuật thể hiện năng lực và cam kết đầu tư lâu dài của doanh nghiệp. Hãng kiến nghị giữ lại thủ tục hành chính trong nhập khẩu, sản xuất ô tô để tránh nguy cơ lọt doanh nghiệp không đáp ứng yêu cầu hoặc đơn vị nhập khẩu thiếu hệ thống hậu mãi. “Nguy cơ thiệt hại cho người tiêu dùng càng lớn hơn vì ô tô là loại hàng hóa có giá trị cao, kỹ thuật và công nghệ phức tạp” - đại diện VinFast lo ngại. Đại diện Thành Công (TC Group) cho biết việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh bắt buộc sẽ không công bằng giữa doanh nghiệp sản xuất lắp ráp và nhập khẩu ô tô. “Nếu các điều kiện kinh doanh với xe trong nước và nhập khẩu bị bãi bỏ hoàn toàn, doanh nghiệp nhập khẩu có thể tham gia thị trường với rào cản thấp hơn. Điều này dẫn tới bất lợi cho các doanh nghiệp đã đầu tư và có chiến lược dài hạn vào sản xuất trong nước” - đại diện TC Group nhận định. Trước đó, Bộ Công Thương từng cảnh báo nguy cơ doanh nghiệp chuyển sang nhập khẩu cụm linh kiện, thân xe gần hoàn chỉnh và chỉ lắp ráp đơn giản trong nước. Điều này có thể làm suy yếu mục tiêu nội địa hóa và kìm hãm công nghiệp hỗ trợ. Giấy phép kinh doanh có điều kiện là “tiền kiểm” chồng chéo? Ngược lại với lo ngại của doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đưa ra lập luận dựa trên nguyên lý thị trường. VCCI đánh giá hiện nay Việt Nam đã có hệ thống hậu kiểm đủ mạnh. Mọi chiếc xe muốn lăn bánh đều phải qua lưới lọc của hệ thống đăng kiểm và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Do đó, giấy phép kinh doanh có điều kiện thực chất là một lớp tiền kiểm chồng chéo, làm tăng chi phí mà không mang lại thêm giá trị bảo vệ thực tế. Theo VCCI, giá ô tô tại Việt Nam vẫn thuộc nhóm cao nhất khu vực ASEAN. Rào cản gia nhập thị trường quá cao đã giúp một số ít doanh nghiệp lớn chi phối thị trường, hạn chế cạnh tranh và tước đi cơ hội sở hữu xe của đa số người dân. “Việc dùng điều kiện kinh doanh như một hàng rào kỹ thuật trá hình không còn phù hợp với các cam kết quốc tế và không phải là công cụ hiệu quả để thúc đẩy nội địa hóa” - đại diện VCCI khẳng định. Trao đổi về vấn đề này, một chuyên gia kinh tế cho rằng Việt Nam đang đứng trước ngã ba đường giữa việc bảo hộ để nuôi dưỡng “sếu đầu đàn” và mở cửa kích thích cạnh tranh. Vị này đề xuất cần chuyển dịch từ quản lý bằng giấy phép sang tiêu chuẩn. Nghĩa là Nhà nước không cần xét doanh nghiệp có bao nhiêu mét vuông nhà xưởng nhưng sản phẩm ra đời phải đạt chuẩn Euro 5 và có cam kết triệu hồi, bảo hành đủ mạnh. Ông Võ Minh Lực, Giám đốc điều hành BYD Auto Việt Nam, khẳng định ô tô là tài sản lớn liên quan trực tiếp đến an toàn nên cần có điều kiện quản lý. Nếu không sẽ xảy ra tình trạng nhập khẩu ồ ạt, kinh doanh thiếu kiểm soát, xe không được ủy quyền chính hãng và thiếu hệ thống sửa chữa. Đồng quan điểm, đại diện Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng sản xuất ô tô là ngành công nghệ cao, lan tỏa tới cơ khí, điện tử, nhựa… Bất kỳ biến động nào cũng ảnh hưởng trực tiếp tới cộng đồng doanh nghiệp hỗ trợ trong nước. “Việc duy trì điều kiện kinh doanh là cần thiết để doanh nghiệp, thị trường và người tiêu dùng có thời gian thích ứng, đồng thời củng cố năng lực sản xuất trong nước” - đại diện VASI nói. Một trong những lo ngại lớn nhất của VASI là nguy cơ thị trường chuyển dịch từ sản xuất sang nhập khẩu nguyên chiếc. Khi rào cản giảm, doanh nghiệp ưu tiên nhập khẩu thương mại thay vì đầu tư dài hạn vào nhà máy, chuỗi cung ứng. Điều này kéo theo sự suy giảm nhu cầu linh kiện nội địa, làm giảm động lực đổi mới công nghệ. Việc duy trì điều kiện kinh doanh còn đóng vai trò sàng lọc nhà đầu tư, kiểm soát xuất xứ hàng hóa, hạn chế rủi ro bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.• Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang đóng góp hơn 3% GDP và tạo việc làm cho khoảng 200.000 lao động trực tiếp. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu linh kiện ô tô đạt 10,6 tỉ USD. Đáng chú ý, mặt hàng dây dẫn điện chiếm tỉ trọng lớn, đưa Việt Nam thành một trong những quốc gia xuất khẩu sản phẩm này hàng đầu thế giới. Sầu riêng xuất ngoại: Bị ách vì... kiểm nghiệm quá tải Ngành rau quả đang đối mặt với tình trạng thiếu trung tâm kiểm nghiệm và nhiều rào cản kỹ thuật, gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp. Sáng 8-5, tại TP.HCM đã diễn ra Hội nghị “Thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”. Tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), cho biết trong bốn tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 2,06 tỉ USD, tăng 22% so với cùng kỳ. Thị trường Trung Quốc chiếm hơn 50% thị phần. Ngành đang chuyển dịch tích cực từ xuất khẩu tươi sang chế biến sâu, tự tin hướng tới mục tiêu 10 tỉ USD trong năm 2026. Dù vậy, ông Tùng chỉ ra nhiều lực cản như chi phí logistics tăng gấp 2-3 lần; hệ thống kho lạnh vừa thiếu vừa yếu. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm và gian lận mã số vùng trồng diễn biến phức tạp. Trong khi đó, hệ thống truy xuất nguồn gốc, trung tâm kiểm nghiệm còn thiếu và bất cập. Năng lực chế biến sâu vẫn mờ nhạt khi hơn 70% sản phẩm xuất khẩu dưới dạng tươi. Về ngành sầu riêng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện thừa nhận tỉnh đang đối mặt thử thách lớn khi Trung Quốc siết tiêu chuẩn dư lượng cadimi. Theo ông, tập quán canh tác lâu đời khiến đất tồn dư kim loại nặng. Mặt khác, ông Thiện phản ánh các doanh nghiệp gặp khó khi phòng kiểm nghiệm luôn quá tải, kéo dài thời gian chờ đợi. Việc “trộn” hàng từ nhiều vùng trồng vào cùng container cũng gây rủi ro bị bác bỏ cả lô hàng. Từ đó, tỉnh Đồng Tháp kiến nghị Chính phủ và Bộ NN&MT phê duyệt đề án thành lập trung tâm khuyến nông để kiểm mẫu đất định kỳ và cấp phác đồ cải tạo cho nông dân. Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số để quản lý mã số vùng trồng. Về giải pháp cấp bách, VINAFRUIT kiến nghị kiểm soát chặt, có biện pháp chế tài mạnh xử lý gian lận mã số vùng trồng. Về dài hạn, hiệp hội đề xuất có chính sách thu hút đầu tư nhà máy chế biến sâu, chuyển mình theo hướng nông nghiệp xanh và áp dụng tiêu chuẩn GlobalG.A.P. Đặc biệt, ông Tùng cho rằng cần định hướng xây dựng thương hiệu quốc gia cho từng loại nông sản chủ lực. Liên quan tới các kiến nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng cho biết bộ sẽ phối hợp tháo gỡ. Cục Chuyển đổi số đang xây dựng đề án quy hoạch vùng nguyên liệu an toàn. Về sầu riêng, bộ cam kết trang bị thêm máy móc hiện đại cho các địa phương để rút ngắn thời gian kiểm nghiệm. Ông Hưng thông tin bộ đã yêu cầu chủ tịch UBND các tỉnh vào cuộc quyết liệt, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng từ chối kiểm nghiệm. Hiện nay, thẩm quyền cấp phép dịch vụ kiểm nghiệm đã được phân cấp hoàn toàn về các tỉnh. THU HÀ Nhiều ý kiến lo ngại loại bỏ sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ khó bảo đảm chất lượng sản phẩm. Ảnh: VAMA Bài toán quản lý hiện nay là cân bằng giữa gỡ bỏ thủ tục để thúc đẩy cạnh tranh và lập hàng rào kỹ thuật nhằm bảo vệ người tiêu dùng, nuôi dưỡng sản xuất nội địa. Cần xử lý nghiêm việc vi phạm mã số vùng trồng để bảo vệ uy tín của ngành rau quả Việt Nam. Ảnh minh họa: THU HÀ
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==