13 Đời sống xã hội - Thứ Sáu 29-5-2026 doisongxahoi@phapluattp.vn PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan (ảnh), Giám đốc Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM, cho rằng thời kỳ tự cấp tự túc đã không còn nên bất kỳ sản phẩm nào đưa ra thị trường tiêu thụ cũng phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ như nhau. Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải đóng thuế khi có thu nhập, đồng thời thực hiện công bố hoặc tự công bố sản phẩm, đáp ứng các tiêu chí về vệ sinh ATTP, chỉ số an toàn và quy trình sản xuất theo quy định. Bà Lan nhấn mạnh việc kinh doanh qua online hay qua các kênh truyền thống như chợ, cửa hàng, siêu thị đều phải tuân thủ đầy đủ điều kiện của một sản phẩm lưu thông hợp pháp trên thị trường. Tuy nhiên, với các sản phẩm “nhà làm” và bán qua mạng, công tác phát hiện và xử lý vi phạm hiện gặp nhiều khó khăn, phức tạp hơn. Người tiêu dùng mua hàng online thường mang tâm lý “năm ăn năm thua”, nếu xảy ra sự cố cũng khó tìm nơi khiếu nại vì nhiều website, tài khoản bán hàng xuất hiện rồi nhanh chóng biến mất. Ngoài ra, rủi ro còn đến từ cả hai phía khi có tình trạng lừa đảo hoặc “bom hàng”. Theo bà Lan, Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại điện tử với nhiều quy định mới nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh online, song để luật đi vào thực tế vẫn cần thêm thời gian. Dù vậy, nguyên tắc chung là mọi sản phẩm thực phẩm đều phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định, không thể vì bán online hay mang danh “nhà làm” mà được miễn trừ. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng sẽ xử lý như các trường hợp thông thường, không có ngoại lệ. Bà Lan cũng cho biết thời gian tới sẽ không còn tình trạng người bán vô danh trên môi trường mạng. Người bán phải được định danh rõ ràng và chịu trách nhiệm đối với hoạt động kinh doanh của mình, tương tự quy định về tài khoản mạng xã hội chính danh. Bên cạnh đó, sản phẩm lưu hành trên thị trường phải khai báo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ. Đối với thực phẩm thông thường, cá nhân và doanh nghiệp vẫn được tự công bố sản phẩm, đồng thời các hồ sơ này sẽ được cơ quan chức năng công khai trên mạng để người dân nhận diện sản phẩm hợp pháp. Theo bà Lan, muốn mua bán thì trước hết sản phẩm phải hợp pháp và thông tin phải minh bạch, không thể chỉ gắn mác “nhà làm” hay bán trên mạng là đủ. Cuối cùng, bà cho rằng cơ quan quản lý cần tăng cường lực lượng hậu kiểm và thanh tra để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, góp phần minh bạch thị trường và bảo đảm công bằng với những hộ kinh doanh truyền thống vốn phải chịu nhiều chi phí mặt bằng, nhân công cũng như trách nhiệm pháp lý. Bà Lan cho rằng nguy cơ mất ATTP từ thương mại điện tử và các sản phẩm chỉ mang danh “nhà làm” hiện cao hơn so với hình thức mua bán truyền thống. tế sự chồng chéo vẫn chưa được khắc phục triệt để, đặc biệt ở những vụ việc phức tạp liên quan nhiều khâu và nhiều địa bàn. Luật sư Lê Kiên Lương, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng tình trạng vi phạm ATTP kéo dài và ngày càng tinh vi cho thấy hệ thống pháp luật hiện nay vẫn tồn tại nhiều điểm cần hoàn thiện, khắc phục trong lần sửa đổi Luật ATTP sắp tới. Theo ông Lương, bất cập lớn nhất là sự chồng chéo, phân mảnh trách nhiệm giữa các bộ, ngành. Hiện công tác quản lý được giao cho ba bộ gồm Bộ Y tế, Bộ NN&MT và Bộ Công Thương theo từng nhóm sản phẩm, từng công đoạn. Về lý thuyết, cách phân công này giúp chuyên môn hóa quản lý nhưng trên thực tế, một sản phẩm đi qua nhiều khâu từ sản xuất, chế biến đến lưu thông, bán lẻ khiến trách nhiệm bị “chia nhỏ”, khó xác định cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng khi xảy ra sự cố. Luật sư Lương cho biết Việt Nam đã có những mô hình đáng tham khảo như Ban quản lý ATTP tại Đà Nẵng hay Sở ATTP TP.HCM. Điều này cho thấy mô hình “một đầu mối” không còn là ý tưởng mà đã có thực tiễn để nghiên cứu, hoàn thiện và thể chế hóa. “Việc sửa Luật ATTP cần theo hướng thống nhất đầu mối quản lý, tăng cường hậu kiểm thực chất và nâng mạnh chế tài, xử lý, bao gồm thu hồi sản phẩm, đình chỉ hoạt động, công khai vi phạm và truy cứu trách nhiệm hình sự khi cần thiết, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng hiệu quả hơn” - luật sư Lương cho biết.• thực phẩm bẩn Siết quản lý thực phẩm online Hạn chế lớn của Luật ATTP hiện hành là được xây dựng trong bối cảnh hoạt động kinh doanh thực phẩm chủ yếu diễn ra tại chợ, siêu thị và cửa hàng truyền thống, trong khi thực tế hiện nay đã chuyển mạnh sang môi trường số như Facebook, TikTok, livestream và sàn thương mại điện tử. Luật hiện nay mới chỉ quy định các nghĩa vụ chung của tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm như bảo đảm an toàn, kiểm soát nguồn gốc hay thu hồi sản phẩm vi phạm nhưng chưa có cơ chế chuyên biệt để quản lý kinh doanh thực phẩm trên không gian mạng. Việc dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định riêng cho hoạt động kinh doanh thực phẩm qua thương mại điện tử cho thấy cơ quan soạn thảo cũng đã nhìn nhận rõ khoảng trống pháp lý này. Các nền tảng hiện chưa bị buộc phải đối chiếu xem sản phẩm đã được công bố, đăng ký lưu hành hay chưa, giấy chứng nhận ATTP còn hiệu lực không hoặc người bán có đúng là chủ thể đứng tên hồ sơ sản phẩm hay không. Ngoài ra, nhiều thông tin quan trọng như số lô, hạn sử dụng, ngày sản xuất cũng chưa bắt buộc hiển thị đầy đủ trên môi trường online, gây khó khăn cho truy xuất và thu hồi khi xảy ra sự cố. Một vấn đề đáng lo ngại khác là tình trạng quảng cáo sai sự thật qua livestream của KOL, KOC, làm gia tăng nguy cơ tiêu thụ thực phẩm kém chất lượng. Dù Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã bước đầu quy định trách nhiệm của người có ảnh hưởng, việc truy cứu trách nhiệm trên thực tế vẫn khó khăn do chưa xác định rõ trách nhiệm giữa người bán, người quảng cáo và nền tảng. Trong khi đó, mức xử phạt hiện nay còn thấp so với doanh thu lớn từ livestream bán hàng nên chưa đủ sức răn đe. Luật sửa đổi cần tập trung vào bốn hướng gồm xác định rõ kinh doanh thực phẩm trên không gian mạng; bắt buộc công khai dữ liệu ATTP; ràng buộc trách nhiệm của người bán, nền tảng và người quảng cáo; đồng thời xây dựng cơ chế kết nối dữ liệu giữa thương mại điện tử với hệ thống công bố, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc. Ngay từ khâu chăn nuôi, các trang trại của C.P. đã tuân thủ chặt chẽ quy định an toàn dịch bệnh theo Luật Thú y. Toàn bộ đàn gà trước khi đưa vào giết mổ đều được cơ quan thú y có thẩm quyền kiểm tra, giám sát đối với cả sản phẩm tiêu thụ trong nước lẫn xuất khẩu. Nhà máy giết mổ vận hành theo tiêu chuẩn Halal với quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, tuyệt đối không đưa gà chết vào sản xuất và luôn có cán bộ Halal giám sát độc lập. Sau công đoạn moi lòng, toàn bộ thân thịt và nội tạng tiếp tục được kiểm tra kỹ dưới sự giám sát của cơ quan thú y để bảo đảm chỉ những sản phẩm đạt yêu cầu mới được chuyển sang các công đoạn tiếp theo. Một trong những công đoạn quan trọng trong kiểm soát chất lượng là hệ thống làm lạnh Combine Air Chill hiện đại, giúp nhanh chóng đưa nhiệt độ sản phẩm xuống dưới 4 độ C nhằm kiểm soát vi sinh và bảo đảm ATTP. Song song đó, hệ thống pha lóc tự động hóa giúp hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp bằng tay người, duy trì nhiệt độ tiêu chuẩn và giảm nguy cơ nhiễm vi sinh. Từ chế biến, đóng gói, nhập kho đến vận chuyển và phân phối, toàn bộ quy trình đều được kiểm soát theo nguyên tắc “ba an toàn”: An toàn cho người tiêu dùng, an toàn trong chuỗi sản xuất và an toàn từ nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp đạt chuẩn. Sự kết hợp đồng bộ giữa công nghệ hiện đại, hệ thống kiểm soát chặt chẽ và khả năng truy xuất minh bạch là nền tảng giúp sản phẩm CPV Food đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu, đồng thời mang lại sự an tâm và tin tưởng cho người tiêu dùng Việt Nam. Luật sư NGUYỄN TRẦN CẨM GIANG, Đoàn Luật sư TP.HCM: Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cần chú trọng môi trường số Công nhân Công ty C.P. Việt Nam đang chế biến thực phẩm tại nhà máy theo nguyên tắc “ba an toàn”. Ảnh: TL Hôm nay, báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức tọa đàm với chủ đề “Góp ý sửa đổi Luật ATTP: Chặn thực phẩm bẩn từ gốc”. Tọa đàm có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu Quốc hội, chuyên gia pháp lý, giới khoa học, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất - phân phối thực phẩm cùng các đơn vị trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng từ sản xuất, chăn nuôi, chế biến đến lưu thông. Trong bối cảnh vấn đề ATTP tiếp tục là mối quan tâm lớn của xã hội, khi các vụ việc liên quan đến thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng giả, thực phẩm kém chất lượng, vi phạm quy trình sản xuất - kinh doanh vẫn diễn biến phức tạp, báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức tọa đàm “Góp ý sửa đổi Luật ATTP: Chặn thực phẩm bẩn từ gốc” nhằm tạo diễn đàn trao đổi, phản biện và hiến kế chính sách cho quá trình sửa đổi Luật ATTP. Tọa đàm “Góp ý sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Chặn thực phẩm bẩn từ gốc”
RkJQdWJsaXNoZXIy Mjg2ODExMg==