3
Nhà báo
LÊ QUỐC
MINH
,
Ủy viên Trung
ương Đảng, Tổng biên
tập báo
Nhân Dân
, Phó
Trưởng ban Tuyên giáo
Trung ương, Chủ tịch
Hội Nhà báo Việt Nam
:
Báo chí chính
thống không thể đứng yên
Theo nghiên cứu mới, tỉ lệ người dùng
lên mạng xã hội (MXH) tìm kiếm thông tin
cao hơn tìm kiếm trên báo chí chính thống,
đặc biệt là các bạn trẻ. Báo chí chính thống
như báo in, truyền hình, phát thanh dường
như chỉ thu hút người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, tình trạng tin giả, tin xấu,
độc tràn lan trên MXH ngày càng phổ
biến với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Chúng tôi lo rằng sự phát tán của tin giả
sẽ còn diễn ra ở quy mô lớn hơn rất nhiều
nên khi người dùng lên MXH nhiều hơn
với mong muốn tìm kiếm thông tin, khả
năng rất cao họ sẽ phải trả giá khi vấp phải
những tin giả, tin xấu, độc như vậy. Sẽ
có người do vô tình hoặc cố ý lan truyền,
share, comment những nội dung này và
hậu quả là vô cùng nghiêm trọng.
Báo chí chính thống vì thế không thể đứng
yên, một mặt cần giành lại niềm tin của độc
giả bằng cách đưa thông tin chính thống,
chính thức hơn, mặt khác báo chí cũng
cần tăng sự hiện diện chính thống đó trên
MXH nhiều hơn, không chỉ trên Facebook,
YouTube mà cả Zalo, Twitter, TikTok...
TS
TRƯƠNG MINH
HUY VŨ
,
Phó Viện
trưởng Viện Nghiên cứu
phát triển TP.HCM
:
Định vị rõ ràng
“báo chí là báo
chí,MXHlàMXH”
Tôi nghĩ các cơ quan báo chí nói chung,
trong đó có báo
Pháp Luật TP.HCM,
cần
đầu tư vào việc định vị các thể loại sản
phẩm báo chí phù hợp với thị hiếu bạn đọc
hiện nay. Nói cách khác, báo chí không
phải là “áp đặt” thông tin một chiều, mà
còn là quá trình tìm hiểu nhu cầu của bạn
đọc để đáp ứng (như cách vận hành của
thị trường). Cách “kể chuyện” trên báo chí
cần sinh động, hấp dẫn về ngôn từ, hình
ảnh - mà ở góc độ nào đó, chúng ta có thể
nhìn từ các sản phẩm thông tin, truyền
thông trên các nền tảng MXH. Nói cách
khác, báo chí chính thống cũng cần học
hỏi cách “kể chuyện” từ MXH.
Tuy nhiên, cần phân định rõ rằng báo
chí không phải là MXH. Đặc biệt là những
cơ quan báo chí có tôn chỉ, mục đích rất rõ
ràng, là “trợ thủ pháp lý đắc lực của người
dân và doanh nghiệp” như báo
Pháp Luật
TP.HCM
. Chúng ta không chạy theo cách
làm đơn giản, dễ dãi, chủ quan như MXH
mà tập trung vào các sản phẩm báo chí “đặc
sản”, tạo nét riêng, ví dụ như các chương
trình đối thoại với lãnh đạo TP, với chính
quyền địa phương; hoặc các bài xã luận,
góc nhìn, chính luận đòi hỏi tính hệ thống,
tư duy sắc bén, nắm chắc vấn đề, đầy đủ dữ
liệu… Đó là điều mà báo chí có thể “cạnh
tranh” sòng phẳng với MXH, định vị rõ
ràng “báo chí là báo chí, MXH là MXH”.
Nhà báo
HOÀNG
MINH TRÍ
(Facebooker “Cu Trí”)
:
Nhà báo,
Facebooker
đều phải có
trách nhiệm với
cộng đồng
MXH đã giúp cơ quan báo chí lan tỏa
thông tin nhanh chóng hơn, tiếp cận số
lượng độc giả lớn hơn. Đây là điều thuận lợi
đối với mỗi tòa soạn, mỗi nhà báo. Nhưng
họ cũng là những người giám sát chặt chẽ
nhất nên tạo ra sức ép vô hình với cơ quan
báo chí trong việc sản xuất nội dung.
Tuy nhiên, việc kiểm chứng thông tin trên
MXH là một công việc khó, đòi hỏi nhà báo
cần có kinh nghiệm về MXH, Internet, cũng
như kiến thức về đời sống dày dặn. Ngoài
ra còn phải để cảm xúc không được tham
gia công việc này. Những kẻ tạo tin giả rất
giỏi tạo ra những nội dung xúc động để trục
lợi bằng các hình thức khác nhau. Cũng rất
may, các công cụ tìm kiếm trên mạng ngày
càng hoàn thiện nên việc kiểm chứng, đối
soát thông tin thuận tiện hơn rất nhiều. Điều
này nhà báo cần học hỏi, đọc các tài liệu thủ
thuật sử dụng chúng sẽ hữu ích rất nhiều.
Không riêng gì với nhà báo, mỗi công
dân sử dụng MXH đều cần thiết phải có
một trách nhiệm nhất định với cộng đồng.
Đối với một nhà báo, mọi thông tin anh ta
viết ra trên mạng đều mang đến một sự ảnh
hưởng nhất định đến cộng đồng. Lan tỏa
những điều tốt hay truyền bá những thông
tin gây xao xuyến lòng người đều cần phải
cân nhắc kỹ lưỡng. Cái cảm giác được tung
hô trên mạng nó gây nghiện, nếu bản thân
không nhận thức sòng phẳng với bản thân
vấn đề này có thể gây ra những hậu quả
xấu. Người nổi tiếng trên MXH giống cây
cao trong rừng, được hưởng nhiều nắng thì
cũng phải chịu nhiều gió. Cộng đồng mạng
sẵn sàng tẩy chay, lên án gay gắt nếu họ làm
điều sai trái dù nhỏ nhất.
VIẾT THỊNH - ĐỖ THIỆN
ghi
Ý kiến
-
ThứTư21-6-2023
Thứ nhất, MXHđang làmcông việc của báo
chínhưngkhácởchỗbáochíluônchịusựkiểm
duyệt,cònMXHthìkhông.NgườidùngMXHcó
thể nhanh chóng chuyển tải hình ảnh về một
vụ việc và bình theo ýmình, kéo theo nguy cơ
người theo dõi có thể bị“ngộ độc”thông tin.
Thứ hai, MXH không phải chịu trách nhiệm
về nội dung, nếu chẳngmay thông tin sai thì
có thể xóa đi nhanh chóng. Tình trạng thông
tin không được quản lý này kéo theo tin giả,
tin sai có thể gây tác hại rất lớn cho người
tiếp nhận và người quản lý.
Thứ ba, mục đích của MXH là gắn kết con
ngườivớinhau,xóanhòaranhgiớiđịalýnhưng
nhìn từ một góc độ nào đó lại đang chia rẽ
con người. Bởi vì ai cũng có thể nói mà phải
chịu rất ít chế tài nếu nói sai. Vô hình trung
đây là không gian để công kích cá nhân, đưa
những thông tin giả để hại nhau, khó ngăn
cản. Chẳng hạn, có những người bị gán cho
một câu nói nào đó không phải domình phát
ngônvà sốngười xemthông tinnày cònnhiều
hơn số người biết đến nhân vật bị hại, rất
khó giải quyết. MXH trao quyền cho cá nhân
nhưngkhônggiúpđược cánhânbảovệmình.
Trên MXH xuất hiện những đối tượng“côn
đồ văn hóa” trấn áp, làm rối loạn xã hội. Một
phần đáng kể những người sử dụng MXH
không có học vấn cao, dễ bị lợi dụng. Xã hội
như cơ thể con người, khi có nọc độc xâm
nhập thì tạo nên khối u, khiếm khuyết.
Nhà báo
NGUYỄN HỒNG LAM
MXH trao quyền nhưng không giúp cá nhân bảo vệ mình
hông làm
Người làmbáo đứng trước áp lực phải nâng caomình về tính chính xác và thông tin nhanh nhạy
hơn nữa. Ảnh: HOÀNGGIANG
giả định vị tờ báo khác biệt với MXH.
Nói nôm na, tờ báo này chuyên phân tích
pháp lý, hỗ trợ giải quyết oan sai; tờ báo
kia có những bài điều tra rất hấp dẫn; tờ
báo nọ chuyên hỗ trợ bạn đọc gỡ vướng
các vấn đề khó khăn trong làm ăn, vay
vốn… Không có “đặc sản”, báo chí sẽ bị
hòa tan vào dòng chảy thông tin đầy xô
bồ của MXH.
Tư duy tiếp theo là về vấn đề đa dạng
hóa sản phẩm. Với sự can thiệp của
công nghệ và áp lực cạnh tranh theo
cơ chế thị trường, mỗi nền tảng số sẽ
có những đặc thù riêng để phục vụ cho
những nhóm bạn đọc - nghe - xem khác
nhau. Ví dụ, sản phẩm báo chí trên nền
tảng web hay ứng dụng đọc báo sẽ khác
với sản phẩm trên TikTok, YouTube hay
Facebook; có sản phẩm chỉ dưới 60 giây
nhưng cũng có những sản phẩm cần tối
thiểu 8 phút để được tối ưu hóa; nền
tảng mạnh về văn bản (text), hình ảnh
và cũng nhiều nền tảng chỉ phục vụ cho
người thích xem video, livestream… Thế
nên, với cùng một nội dung thông tin,
cùng một câu chuyện cần được kể thì
người làm báo phải tư duy để có được
nhiều sản phẩm phục vụ cho nhiều nhóm
bạn đọc - nghe - xem. Nói báo chí đa
phương tiện, đa nền tảng là vì vậy.
Báo chí trên hành trình tìm lại thời
“hoàng kim” trong lòng bạn đọc - nghe -
xem như những năm trước đây không hề
dễ dàng. Nhưng nếu không làm thì báo
chí sẽ không thể tồn tại!
ĐỖ THIỆN
thậm chí còn lớn hơn các nhà
báo, trong khi những thông
tin ở đây chưa hẳn đã mang
tính tích cực. Làm thế nào để
nhà báo phát huy được vai
trò định hướng trên MXH?
+ Lượng follow trên trang
MXH của cá nhân thể hiện
lượng tương tác chứ không
phải sức ảnh hưởng. Khi cung
cấp thông tin trênMXH, theo
tôi, nhà báo không nên chú
trọng lượng tương tác mà
hãy chú trọng sức ảnh hưởng,
độ lan tỏa. Nếu một bài viết
sâu về văn học được chia sẻ
bởi một nhà văn lớn thì có
giá trị hơn gấp nhiều lần so
với những tương tác thông
thường. Cá nhân tôi không
hướng đến việc “câu” view,
“câu” like mà hướng đến
việc thuyết phục được ngay
cả những người có trình độ
cao hơn mình. Không nên có
mâu thuẫn gì giữa các sản
phẩm báo chí và nội dung
trên MXH.
Đỉnh điểm của pháp luật
là đạo đức. Nhà báo cần xem
xét lợi - hại với mỗi thông
tin mình đưa ra. Cái gì có hại
cho xã hội thì không làm. Kể
cả những thông tin tưởng là
đúng nhưng góp phần khiến
xã hội phức tạp thêm thì nhất
quyết không đăng tải.
Báo chí không nên
theo đuổi MXH
. Trong nhiều tình huống,
thông tin trên MXH còn
nhanh và lan tỏa mạnh mẽ
hơn so với báo chí. Vậy các
cơ quan báo chí cần định
vị lại vai trò của mình như
thế nào?
+ Báo chí chính thống
cần định hướng MXH chứ
không theo đuổi MXH. Để
có thể định hướng, báo chí
phải tăng sức cạnh tranh
với MXH bằng cách nhanh
hơn, đúng đắn hơn. Người
làm báo đứng trước áp lực
phải nâng cao mình về tính
chính xác và nhanh hơn nữa.
. Nhắc đến cạnh tranh có
nghĩa là xemMXH là đối thủ
của báo chí. Vậy cần nhìn
nhận thế nào về MXH ở góc
độ đối tác của báo chí?
+ Báo chí cần coi MXH
là tập hợp con của mình.
Hiện nay, có một số hãng
thông tấn lớn trên thế giới
mua lại thông tin của những
người sản xuất nội dung
trên MXH. Trong trường
hợp này, cả người mua lẫn
người bán đều phải có trách
nhiệm của người làm báo.
Bên cạnh đó, khi xử lý
những thông tin đó để đưa
vào sản phẩm báo chí, người
làm báo cần căn cứ vào đặc
tính của mỗi loại hình để tận
dụng thế mạnh của MXH,
đồng thời phát huy vai trò
của báo chí. MXH hướng tới
các lập luận giải thích (mô
tả hiện tượng ngẫu nhiên),
còn báo chí hướng tới các lập
luận giải pháp (đi vào bản
chất sự việc, đưa ra hướng
giải quyết).
. Nhằm nâng cao tốc độ
thông tin của báo chí, nên
chăng thúc đẩy thực hiện
các giải pháp đồng bộ để
báo chí tránh thận trọng quá
mức, tạo không gian nhiều
hơn cho báo chí?
+ Bản thân MXH cũng
đang giúp báo chí đến với
công chúng nhanh hơn, đa
dạng hơn về hình thức thể
hiện và nền tảng. Chưa kể
với những thông tin do người
dân đăng tải trên MXH hoặc
gửi đến cơ quan báo chí, chỉ
cần xác minh được tính đúng
đắn là đăng tải được ngay.
Điều quan trọng là người
làm báo cần tiếp tục nâng cao
nghiệp vụ, đạo đức và bản
lĩnh nghề nghiệp của mình.
. Xin cám ơn ông.•
chí cách mạng Việt Nam
