11
Kinh tế -
ThứNăm17-6-2021
Chiêu mới phá bỏ lời nguyền
“được mùa, mất giá”
ANHIỀN
N
hiều chuyên gia, doanh
nghiệp (DN) đều thống
nhất cho rằng: Để giải
quyết bài toán về vấn đề tiêu
thụ cho nông sản cả nước,
Việt Nam (VN) cần xây
dựng bản đồ số để kết nối
các vùng nguyên liệu, kết
nối vùng nguyên liệu với
DN, DN với thị trường…
Canh cánhnỗi lo rớt giá
Vừa qua là những ngày đầy
khó khăn của nông dân trồng
khoai lang tím ở Vĩnh Long.
Khoai đã quá lứa thu hoạch
nhưng vẫn nằm imngoài đồng
vì không thể xuất khẩu do ảnh
hưởng dịch COVID-19. Giá
khoai xuống thấp, có thời điểm
xuống dưới 1.000 đồng/kg.
Nông dân mất trắng. Để giảm
bớt khó khăn cho bà con, lực
lượng chức năng địa phương
đã phối hợp với các đoàn thể
kêu gọi DN trong và ngoài tỉnh
hỗ trợ tiêu thụ khoai lang tím.
Ông Trương Thành Dãnh,
Giámđốc SởNN&PTNT tỉnh
Vĩnh Long, cho biết hiện tại
tình hình tiêu thụ khoai lang
tím trên địa bàn tỉnh đã tốt
hơn nhưng giá bán vẫn chỉ ở
mức hơn 3.000 đồng/kg. Với
mức giá này, người nông dân
vẫn chưa có lãi.
“Lâu nay, Sở NN&PTNT
và SởCôngThương tỉnhVĩnh
Long vẫn thường xuyên phối
hợp tìm hiểu thị trường, xúc
tiến tiêu thụ cho nông sản của
tỉnh nhưng lượng thông tin
còn rất hạn chế” - ông Dãnh
thừa nhận.
Còn tại Khánh Hòa, trong
tháng 4, tháng 5 vừa qua là
vụ thu hoạch xoài nhưng
giá rớt mạnh, còn khoảng
3.000 đồng/kg. Lý do chủ
yếu là ảnh hưởng của dịch
COVID-19 nên khó xuất khẩu
sang Trung Quốc.
Ông Lê Bá Ninh, PhóGiám
đốcSởNN&PTNTtỉnhKhánh
Hòa, thông tin: Tỉnh có quy
hoạch vùng trồng rất rõ ràng,
quy củ. Thế nhưng cũng chẳng
tránh được tình trạng khi xoài
được giá cao, người nông dân
phớt lờ khuyến cáo của cơ
quan chức năng mà trồng tự
phát, tự ý gia tăng diện tích
sản xuất. Mặt khác, do những
trường hợp bất khả kháng như
dịch COVID-19 xảy ra khiến
xoài rớt giá.
Không chỉ khoai lang hay
xoài mà thời gian qua, hàng
loạt mặt hàng nông sản khác
như thanh long, mít, chuối…
cũng thường xuyên rơi vào
tình cảnh được mùa, mất giá
và ngược lại.
Mơ một ngày các bộ
ngồi lại với nhau
Trao đổi với
Pháp Luật
TP.HCM
, chuyên gia nông
nghiệp Hoàng Trọng Thủy
đánh giá nông sản Việt nổi
tiếng thơm ngon, được xuất
khẩu ra hơn 160 quốc gia và
vùng lãnh thổ. Nhưng tiếc
thay, dù VN nằm trong tốp
đầu xuất khẩu nông sản trên
thế giới nhưng người nông
dân chỉ nhận được những
“đồng tiền lẻ” trong chuỗi giá
trị. Đến mùa thu hoạch, nỗi
lo rớt giá, giải cứu cứ canh
cánh trong lòng.
Chính vì thế, vị chuyên
gia gắn bó nhiều năm với
nông nghiệp, nông dân, nông
thôn mơ về một ngày các bộ
NN&PTNT, Công Thương,
TT&TT… cùng ngồi lại với
nhaucho rabằngđược “Bảnđồ
số về nông nghiệpVN”. Trong
bản đồ số này sẽ có thông tin
đầy đủ về vùng đất, diện tích,
sản lượng cây trồng, vật nuôi,
thời gian thu hoạch, năng lực
chế biến, khả năng tiêu thụ,
thị trường tiêu thụ... để người
nông dân, DN dễ dàng truy
cập, tìm hiểu thông tin. Đặc
biệt, bản đồ công khai và dễ
truy cập thông tin.
“Khi gặp khó khăn, chúng
ta hay đổ lỗi cho cơ sở,
người nông dân mà không
thấy trách nhiệm của các
bộ, ngành. Rõ ràng liên kết
giữa các bộ, ngành rất kém.
Nhà nước tốn rất nhiều tiền
cho xây dựng cơ sở dữ liệu
nhưng nó chỉ là những điểm
nhỏ không được cộng lại
với nhau nên không thành
cơ sở mang tính quốc gia.
Một số cục, vụ của ngành
nông nghiệp cũng có số liệu
nhưng ngay cả tôi là chuyên
gia nông nghiệp nhiều khi
vẫn phải bỏ tiền túi đi mua
số liệu từ các bộ. Đó là chưa
kể số liệu hiện giờ vẫn chưa
chính xác” - chuyên gia
Hoàng Trọng Thủy chia sẻ.
Do vậy, chuyên gia Hoàng
Trọng Thủy cho rằng việc
xây dựng bản đồ số của nông
nghiệp là việc cần thiết phải
làm. “Nếu Chính phủ, các
bộ, ngành không vào cuộc
thì người nông dân vẫn sẽ
phải vật lộn trên cánh đồng.
Chuyển đổi số, cách mạng
4.0, tổ chức lại sản xuất,
vấn đề thị trường... chính
là ở đây” - ông Thủy nhấn
mạnh.
Trong dự thảo báo cáo về tình hình doanh nghiệp (DN)
năm 2020 và năm tháng đầu năm 2021 vừa công bố,
Bộ KH&ĐT làm rõ những ảnh hưởng tiêu cực của dịch
COVID-19 đến DN.
Cụ thể, du lịch, nhà hàng, khách sạn bị thiệt hại nặng nề
nhất. Hiện có đến 90% DN không hoạt động, khoảng 10%
hoạt động cầm chừng. Các đơn vị siêu nhỏ và nhỏ làm
dịch vụ đại lý tour, đại lý vé phần lớn cho nghỉ việc 100%
lao động.
“Quy định tiền ký quỹ 500 triệu đồng/DN lữ hành quốc
tế khiến họ bị đọng vốn. Do khó khăn nên khoảng 600
DN tạm rút giấy phép để lấy lại ký quỹ, cân đối tài chính.
Mặt khác, giá điện của các DN kinh doanh dịch vụ lưu trú
vẫn bị áp giá điện dịch vụ, chưa được tính theo giá điện
sản xuất, dẫn đến chi phí duy trì cao... Trong khi đó, các
DN chưa nhận được hỗ trợ từ Nhà nước” - Bộ KH&ĐT
cho biết.
Ngoài hàng không, du lịch, dệt may là những ngành bị
ảnh hưởng nặng nề thì bán lẻ và nông nghiệp cũng bị ảnh
hưởng nặng không kém. Đáng chú ý, chi phí lưu thông
tăng cao khiến nhiều DN phải phá sản. “Đối với các DN
xuất khẩu các mặt hàng nông sản cao cấp, vận chuyển
bằng đường hàng không, chi phí vận chuyển tăng quá cao
khiến DN không thể xuất được hàng” - dự thảo báo cáo
cho biết.
Ngoài ra, dù khó khăn về tài chính nhưng DN vẫn phải
đóng 2% kinh phí công đoàn. Một số quy định mới về
môi trường, nước thải sắp được ban hành quá khắt khe
cũng là nguy cơ khiến DN có thể mất thị trường. Đặc biệt,
việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi do các điều kiện khắt khe,
không hợp lý, quy định hướng dẫn còn chung chung và
nhiều điểm chưa rõ ràng, bất cập.
CHÂN LUẬN
Cần làm ngay, vướng
đến đâu gỡ đến đó
Từ phía địa phương, ông Lê
Bá Ninh, Phó Giám đốc Sở
NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa,
chia sẻ: Nếu xây dựng được
Bản đồ số của nông nghiệp
VN thì... quá hay.
“Nội dung này có thời gian
chúngtôicũngtừngsuynghĩtới
nhưng chưa hình thành được.
Đây thực sự là mô hình hay.
Trong thời đại số như hiện nay,
chúng ta nên có những chương
trình, đề án để kết nối nông
sản, giúp cho việc trồng trọt
và tiêu thụ nông sản khớp hơn.
Tỉnh Khánh Hòa đã có đầy đủ
dữ liệu về vùng trồng, DN...
nên nếu mô hình này được
triển khai, tỉnh sẽ phối hợp
được ngay thôi, chắc không
có gì khó khăn” - ông Ninh
nhấn mạnh.
Trong thời gian chờ đợi Bản
đồ số của nông nghiệp VN ra
đời, cách đây một tháng, tỉnh
KhánhHòa đã xây dựng được
trang web về nông sản với tên
miền “nongsankhanhhoa.vn”.
Trên trang web này có danh
sách các mặt hàng từ thủy
sản, chăn nuôi, trồng trọt, chế
biến đến địa chỉ các DN, tổ
chức, cá nhân sản xuất, kinh
doanh…để giới thiệu, kết nối.
Tổng thư ký Hiệp hội Rau
quả VN Đặng Phúc Nguyên
cũng đánh giá bản đồ này sẽ
phục vụ rất tốt cho vấn đề
sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu
hàng hóa nông sản sau này.
Bởi khi có bản đồ số, nông
dân, địa phương sẽ nắm bắt
được quy hoạch sản lượng,
cây trồng để có hướng sản
xuất thích hợp. Các cơ quan
nhà nước, DN, người tiêu thụ
trong và ngoài nước cũng nắm
được thông tin để có đầu tư
làm ăn bài bản, hiệu quả hơn.
“Trước mắt mình cứ làm,
sau đó hoàn thiện dần, vướng
đến đâu gỡ đến đó” - ông
Nguyên nói.•
Kết nối tốt cung - cầu sẽ giảmđược tình trạng nông sản rớt giá, giải cứu. Trong ảnh: Sơ chế vải thiều
ở Bắc Giang trước khi xuất khẩu sangNhật Bản. Ảnh: NGỌCQUANG
Dù Việt Namnằm trong tốp đầu xuất khẩu nông sản trên thế giới nhưng người nông dân chỉ nhận được
những “đồng tiền lẻ” trong chuỗi giá trị.
“Khi gặp khó khăn,
chúng ta hay đổ
lỗi cho cơ sở, người
nông dân mà không
thấy trách nhiệm
của các bộ, ngành.”
Chuyên gia
Hoàng Trọng Thủy
Trao đổi với báo chí mới đây, Bộ trưởng Bộ
NN&PTNT Lê Minh Hoan cho biết bộ sẽ xây
dựng kho dữ liệu cung - cầu nông sản.
Bộ trưởng chia sẻ:“Tôi được biết có những
lúc vì không khớp về thông tin, như tình
trạng hành tímVĩnh Châu ở Sóc Trăng bị rớt
giá còn 5.000-6.000 đồng/kg thì trên mạng,
người ta thông tin rằng tại sao ở Đắk Lắk họ
vẫnmua với giá 45.000 đồng/kg. Như vậy, rõ
ràng câu chuyện kết nối thị trường nội địa
có vấn đề. Những thông tin bất cân xứng,
tạo ra dư thừa một cách cục bộ, chỗ cần thì
không có, không vận chuyển được vì không
có thông tin”.
Do đó, Bộ trưởng Lê Minh Hoan cho biết
Bộ NN&PTNT sẽ xây dựng kho dữ liệu và sẽ
cập nhật thường xuyên cho các hệ thống
phân phối biết rằng ở tỉnh nào đang chuẩn bị
thu hoạch nông sản gì, sản lượng bao nhiêu.
Các hệ thống phân phối chủ động chuẩn bị
phương tiện vận chuyển, kho bãi, giải pháp
bảo quản và ký kết hợp đồng với đối tác. Từ
đó sẽ hạn chế được tình trạng chỗ cần thì
không có như hiện nay.
Sẽ xây dựng kho dữ liệu cung - cầu nông sản
Quá khó khăn nhưng doanh nghiệp chưa được hỗ trợ
