7
(Tiếp theo trang 1)
Pháp luật
&
cuộc sống -
Thứ Tư19-7-2023
Phòng,
chống
tham
nhũng
nhìn từđại án
chuyếnbaygiải cứu
Thứ nhất, mặc dù đại án này thường được
báo chí, truyền thông gọi bằng tên chuyến
bay giải cứu nhưng thực chất các cơ quan
pháp luật đang xử lý các hành vi tham
nhũng phát sinh từ chính sách chuyến bay
combo.
Cần phân định rõ giữa chuyến bay giải
cứu và chuyến bay combo. Chuyến bay giải
cứu là chính sách nhân đạo của Nhà nước,
để ưu tiên giải cứu các công dân Việt Nam
ở nước ngoài, đưa về nước cách ly miễn phí
tại các cơ sở do quân đội quản lý; người
dân chỉ phải trả tiền vé máy bay.
Tuy nhiên, do nhu cầu về nước của người
dân rất lớn, năng lực của Nhà nước vào
thời điểm đang căng mình chống dịch khó
đáp ứng nên từ cuối năm 2020, Chính phủ
đã cho phép thí điểm chuyến bay combo.
Theo đó, người dân tự nguyện chi trả toàn
bộ chi phí vé máy bay và chi phí cách ly.
Doanh nghiệp chủ động liên hệ với các
cơ quan chức năng (Tổ công tác năm bộ,
Văn phòng Chính phủ) để xin cấp phép, tự
liên hệ với địa phương để thu xếp các cơ
sở cách ly dân sự. Tổng cộng, Việt Nam đã
tổ chức 400 chuyến bay giải cứu và 372
chuyến bay combo; tình trạng tham nhũng,
hối lộ đã xảy ra trong giai đoạn tổ chức
chuyến bay combo này.
Thứ hai, các chuyến bay combo có bản
chất là một sự hợp tác công - tư (public
- private partnership). Để thực hiện mục
tiêu phục vụ lợi ích công là giải cứu công
dân, Nhà nước cho phép tư nhân tham gia
tổ chức các chuyến bay combo. Khác với
chuyến bay giải cứu, chuyến bay combo
phần nào có yếu tố thị trường, chi phí người
dân phải chi trả dựa trên sự thỏa thuận
với doanh nghiệp, còn quyền cấp phép phê
duyệt thuộc về Nhà nước. Cơ chế này khi
thiếu vắng sự kiểm soát cần thiết thì dễ trở
thành cánh đồng màu mỡ cho tham nhũng
nảy sinh.
Thứ ba, theo thống kê, mức độ tham
nhũng, đưa hối lộ tăng vọt khi thẩm quyền
phê duyệt chuyến bay combo được chuyển
từ Văn phòng Chính phủ sang Tổ công tác
năm bộ. Từ chỗ chỉ giữ vai trò tham mưu,
đồng thuận, Tổ công tác năm bộ trở thành
đầu mối quyết định, phê duyệt các chuyến
bay combo. Hệ quả sau đó là các doanh
nghiệp muốn được phê duyệt chuyến bay
combo sẽ phải “rải” tiền hối lộ qua đủ các
đầu mối của các bộ.
Đây là bài học đắt giá cho công tác
phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam: Việc
tăng cường phân công, phân quyền của cấp
trên cho cấp dưới mà thiếu vắng cơ chế
kiểm soát quyền lực và phòng ngừa tham
nhũng cần thiết thì sẽ dễ gây ra hậu quả
khủng khiếp, khi tiền hối lộ có thể “chọc
thủng” những mắt xích là cán bộ biến chất
ở các cơ quan công quyền.
Chính vì vậy, chúng ta cần quan tâm hơn
nữa đến công tác nghiên cứu, hoàn thiện lý
luận về phòng, chống tham nhũng. Đi đôi
với chống tham nhũng, Nhà nước cần nhấn
mạnh công tác hoàn thiện thể chế, nâng cao
hiệu quả quản trị nhà nước để phòng ngừa
tham nhũng từ “trứng nước”.
LƯƠNG LÊ MINH
(Học viên cao học chuyên ngành quản
trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng,
Trường ĐH Luật, ĐH Quốc gia Hà Nội)
BÙI TRANG
N
gày 18-7, phiên tòa xét xử vụ án
chuyến bay giải cứu bước vào ngày
làm việc thứ sáu, HĐXX, VKS đã
nghe các luật sư (LS), bị cáo bào chữa.
LS: Phạm Trung Kiên
phạm tội khác
Với cáo buộc đã nhận hối lộ 253 lần,
tổng số tiền hơn 42 tỉ đồng trong quá trình
cấp phép các chuyến bay giải cứu, cựu thư
ký thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Trung Kiên bị
VKS đề nghị mức án tử hình.
Bào chữa cho Phạm Trung Kiên, LS Hà
Mạnh Huy nói “bất ngờ khi nghe VKS đề
nghị mức án tử hình”.
Theo LS, cần làm rõ rằng hành vi của
bị cáo Kiên chỉ xảy ra trong giai đoạn cấp
phép chuyến bay có trả phí, chuyến bay
khách lẻ, tức là chuyến bay có tính chất
lợi nhuận, không phải là các chuyến bay
mà Chính phủ giải cứu công dân.
Về tội danh, bị cáo Kiên không phải là
người có chức vụ, thẩm quyền tham mưu,
đề xuất, thẩm định, trình, duyệt cấp phép
chuyến bay. Bị cáo Kiên chỉ là chuyên
viên Vụ Trang thiết bị y tế, được biệt phái
sang giúp việc cho Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ
Xuân Tuyên.
Bị cáo Kiên không có văn bản phân công,
bổ nhiệm, không có phân công công việc cụ
thể, trong tổ chức của Bộ Y tế cũng không
có chức danh thư ký thứ trưởng. Khi ông
Tuyên được phân công tham gia Tổ công
tác năm bộ cũng không có văn bản phân
công cho bị cáo Kiên làm gì trong khi giúp
việc cho ông Tuyên. Khi chấm dứt công
việc giúp việc, bị cáo không có văn bản,
quyết định, chỉ nhận được thông báo miệng
“không làm nữa”. Suốt quá trình này, bị
cáo Kiên vẫn hưởng lương chuyên viên.
LS dẫn chứng thêm, ở Bộ Y tế, việc xử
lý các văn bản đến qua nhiều khâu, bị cáo
Kiên chỉ nhận văn bản và chuyển đến ông
Tuyên. Dự thảo văn bản trả lời bị cáo Kiên
không tham gia. Trên thực tế, các văn bản
đề nghị cấp phép mà Bộ Ngoại giao chuyển
sang, 100% Bộ Y tế đều đồng ý, không có
văn bản nào từ chối và trả lời trong thời
hạn 3-4 ngày.
Từ đó, LS kết luận bị cáo Kiên không phải
là người quyết định việc trả lời văn bản, vì
còn phụ thuộc vào nhiều khâu.
Với lập luận này, LS cho rằng hành vi
của bị cáo Kiên không cấu thành tội nhận
hối lộ mà chỉ là phạm tội lợi dụng ảnh
hưởng của người có chức vụ, quyền hạn
để trục lợi quy định tại Điều 366 BLHS.
LS đề nghị HĐXX chuyển tội danh cho
thân chủ của mình.
Lời xin lỗi muộn màng…
Trong phần tự bào chữa ngày 18-7, nhiều
bị cáo đã thể hiện sự ăn năn hối cải.
Bị cáo Nguyễn Thị Hương Lan, cựu cục
trưởng Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), “xin
nhận lỗi với nhân dân, vì nhận thức của bị
cáo chưa được đầy đủ về việc nhận quà,
XÉT XỬ VỤ CHUYẾN BAY GIẢI CỨU
Luật sư đề nghị chuyển tội
danh với PhạmTrung Kiên
Luật sư của cựu thư ký thứ trưởng BộY tế PhạmTrungKiênnói bất ngờ khi
ngheVKS đề nghị án tửhình và cho rằng thân chủ củamình phạmvào tội khác.
Bị cáobuộcđãnhận
hối lộ 5 tỉ đồng trong
quátrìnhrachủtrương
cáchlytrênđịaphương,
VKSđềnghị xửphạt bị
cáo TrầnVăn Tân (cựu
phó chủ tịch UBND
tỉnh Quảng Nam) 8-9
năm tù.
Tự bào chữa, bị cáo
Trần Văn Tân nói: “Tôi
đã nhận thức hành vi
của bản thân là hoàn
toàn sai, tôi thừa nhận
trách nhiệm và đã
khắc phục được 3/4
hậu quả”.
“Bị cáo nghĩ rằng
việc làm của bị cáo hoàn toàn sai và
“Trót
vì tay đã nhúng chàm,
dại rồi còn biết khôn
làm sao đây?”
”- bị cáo
Tân nói.
Cựu phó chủ tịch
UBNDtỉnhQuảngNam
cũng trình bày: “Lần
đầu nhận tiền, bị cáo
đã biết mình sai rồi.
Những lần sau thì chị
Hằng nói là tặng sinh
nhật, lễ, tết… nên bị
cáo nhận”. Bị cáo Tân
mong HĐXX xem xét
các tình tiết giảmnhẹ,
ăn năn hối cải, thành
khẩn khai báo ngay
từ đầu để bị cáo được
hưởng khoan hồng của pháp luật.
LS cho rằng hành vi của bị
cáo Kiên không cấu thành tội
nhận hối lộ mà chỉ là phạm
tội lợi dụng ảnh hưởng của
người có chức vụ, quyền hạn
để trục lợi.
bị cáo đã nhận của một số đại diện doanh
nghiệp. Mong nhân dân tha thứ lỗi này
cho bị cáo”.
Trong khi đó, đứng trước đề nghị tử hình
của VKS, cựu thư ký thứ trưởng Bộ Y tế
Phạm Trung Kiên thừa nhận hành vi của
bản thân và “xin lỗi lãnh đạo Đảng, Chính
phủ và nhân dân”.
Cũng tại tòa, bị cáo Kiên nói thời điểm
dịch bệnh, bị cáo tháp tùng thứ trưởng đi
các vùng chống dịch, bị cuốn vào guồng
công việc và không nhận thức được hành
vi sai trái. Sau này gia đình mới biết hành
vi của bị cáo và gia đình tích cực nộp tiền,
bị cáo mong khắc phục 100% để được
hưởng khoan hồng.
Nói đến đây, PhạmTrung Kiên bật khóc:
“Xin HĐXX xem xét cho bị cáo hưởng mức
án tù để có cơ hội trở về ạ…”.
Tự bào chữa sau đó, cựu thứ trưởng Bộ
Ngoại giao Tô Anh Dũng nói: “Trong một
năm ở trại giam, tôi rất ăn năn, hối lỗi và
nhắc gia đình khắc phục các hậu quả”.
Ông Dũng tiếp tục khóc khi nói lời xin
lỗi: “Trước HĐXX, tôi xin thành khẩn nhận
lỗi, xin lỗi lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ
Ngoại giao, xin lỗi nhân dân vì sai phạm
của mình”.
Cựu thứ trưởng Bộ Ngoại giao cũng nhiều
lần nhắc lại lời nhận tội trong nước mắt:
“Tôi xin thành khẩn xin lỗi…Tôi xin nhận
tội…Kính mong HĐXX xem xét tôi phạm
tội lần đầu trong bối cảnh dịch bệnh không
có tiền lệ…Cả đời tôi đã phấn đấu…Xem
xét để tôi được trở về trong những năm cuối
đời. Tôi xin cảm ơn”…
Trước đó, ông Tô Anh Dũng bị VKS đề
nghị xử phạt 12-13 năm tù với cáo buộc
đã nhận hối lộ 21,5 tỉ đồng.•
Đội ngũ luật sư hùng hậu bào chữa cho các bị cáo tại tòa. Ảnh: CTV
Tự bào chữa, cựu phó chủ tịch tỉnh Quảng Nam
đọc hai câu
Truyện Kiều
Cựu phó chủ tịch tỉnhQuảngNam
Trần Văn Tân. Ảnh: PHI HÙNG
