3
Luật & đời
(Tiếp theo trang 1)
Thời sự -
ThứHai17-7-2023
Nhiều lần đường lưỡi bò phi pháp
tìm cách len lỏi vào Việt Nam
TS
NGUYỄN THÀNH TRUNG
,
ĐH Fulbright Việt Nam:
Hệ lụy rất nguy hiểm
Việc lợi dụng các sản
phẩm văn hóa, khoa học
để “cài cắm” đường lưỡi
bò phi pháp là một phần
của chiến lược lâu dài
của TQ nhằm tạo cho
người dân trên thế giới,
đặc biệt là những khu
vực không biết rõ về yêu sách phi pháp
của TQ ở Biển Đông quen thuộc với hình
ảnh này. Những chính sách này được hậu
thuẫn về nguồn lực to lớn từ chính phủ
TQ. Do đó, ma trận đường lưỡi bò sẽ ngày
càng đa dạng, phổ biến rộng rãi ở nhiều
hình thức khác nhau.
Đường lưỡi bò phi pháp thông qua các
loại hình truyền thông phổ biến như video,
phim ảnh, báo chí… có thể đi vào tiềm
thức của công chúng hết sức nhẹ nhàng và
dần dần thành “thông tin mặc định” trong
tâm trí họ. Quá trình này diễn ra âm thầm,
từ từ nhưng hệ quả hết sức nguy hiểm nếu
không tỉnh táo và kịp thời ngăn chặn từ
đầu. Ngoài ra, đường lưỡi bò trên các ấn
phẩm khoa học cũng gây ra sự lầm tưởng
không đáng có đối với các tạp chí và nhà
xuất bản khoa học cũng như giới trí thức
trên thế giới không có hiểu biết về chính trị
rằng đường lưỡi bò của TQ là hợp pháp.
vi
phim ảnh. Ông Thao đưa ra
ví dụ: Tháng 6-2015, TQ phát
hành
Đạo mộ bút ký
với sự
xuất hiện của nhiều diễn viên
nổi tiếng. Bộ phim có phần
mô tả cuộc khai quật một cổ
mộ của một công trình sư
đời Minh đặt ở nơi mà TQ
gọi là “Tây Sa” (thực tế là
quần đảo Hoàng Sa của Việt
Nam), gần đảo Vĩnh Hưng
(thực tế là đảo Phú Lâm của
Việt Nam). Việc này không
nằm ngoài mục đích muốn
người xem (nhất là giới trẻ)
tin rằng TQ có chủ quyền
lâu đời tại Hoàng Sa.
Tuy nhiên, ông Thao cũng
khẳng định rằng xét từ yếu tố
luật pháp, chỉ có các bản đồ
thể hiện đường biên giới được
kèm theo các hiệp ước quốc
tế mới có giá trị chứng minh
chủ quyền. Đường lưỡi bò
xuất hiện lần đầu vào khoảng
năm 1947, trong một tập bản
đồ tư nhân chứ không phải
do nhà nước xuất bản. Sau
đó, đường lưỡi bò xuất hiện
trên bản đồ các đảo ở Biển
Đông do Vụ Địa lý, Bộ Nội
vụ thuộc chính phủ Trung
Hoa Dân quốc xuất bản vào
tháng 2-1948.
“Bản đồ này liên tục bị
cộng đồng quốc tế phản đối từ
trước đến nay. Vụ Philippines
kiện TQ được Tòa Trọng tài
ra phán quyết năm 2016, theo
đó có thể hiểu yêu sách nói
chung của TQ ở Biển Đông
và đường lưỡi bò nói riêng
là không phù hợp với luật
pháp quốc tế”- GS-TS - Đại
sứ Nguyễn Hồng Thao nói.•
GS Joseph Nye (ĐH Harvard, Mỹ),
cha đẻ của học thuyết “quyền lực mềm”
(soft power), trong một lần đến thăm
Việt Nam khoảng hơn chục năm trước có
phát biểu rằng quốc gia nào “kể được
câu chuyện của mình” một cách hấp
dẫn, khiến thế giới tin tưởng thì quốc
gia ấy sẽ chiến thắng. Quan sát cách mà
Trung Quốc (TQ) đã và đang thực hiện,
có vẻ như quốc gia này đang tìm cách
“kể câu chuyện Biển Đông theo cách
của mình” hòng đạt được ý đồ phi lý
của họ…
Vào cuối những năm 1990, GS Joseph
Nye diễn giải rằng: Một quốc gia có
được quyền lực mềm khi họ tạo ra được
sức hấp dẫn từ nền văn hóa và ý thức hệ
chứ không phải từ sự cưỡng ép. Quyền
lực mềm thực chất được tạo dựng từ
nhiều nhân tố: Sự tương đồng về quan
điểm, giá trị của các quốc gia; sức hấp
dẫn của nền văn hóa; các chính sách
bao gồm cả đối nội và đối ngoại hợp lý,
hợp pháp, nhân văn…
Trong quyển sách kinh điển
The
Future Of Power
được xuất bản năm
2011, GS Joseph Nye đã đưa ra các dự
báo về “tương lai của quyền lực” trong
quan hệ quốc tế. Nếu như trước đây,
các quốc gia có quyền lực đều là những
nước kiểm soát các tuyến đường biển
thì theo GS Nye, hiện nay và tương lai,
quyền lực đến từ việc điều khiển các
“tuyến thông tin” trên không gian mạng
và kiểm soát những “câu chuyện” có thể
ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.
Hãy soi chiếu câu chuyện bản đồ
đường lưỡi bò của TQ dưới “học
thuyết” này của GS Nye. Thứ nhất,
không còn nghi ngờ gì nữa, TQ đang nỗ
lực xây dựng sức mạnh để làm bá chủ
Biển Đông và khu vực. Ngoài nền kinh
tế lớn thứ hai thế giới, Bắc Kinh đã và
đang xây dựng một lực lượng quân sự
có ảnh hưởng vượt khỏi khu vực Biển
Đông. Đó là “cây gậy” (sức mạnh cứng)
mà TQ muốn dùng để răn đe khi cần.
Mặt khác, TQ không quên chăm bón
“củ cà rốt” (sức mạnh mềm) thông qua
nền văn hóa, các quan điểm, giá trị,
các thể chế trong và ngoài nước. Việc
phát tán đường lưỡi bò ở Biển Đông
qua phim ảnh, sách vở, trò chơi điện tử
là một ví dụ sinh động. Bắc Kinh hiểu
rất rõ nếu họ vẫn đứng ngoài sân chơi
Hollywood với những hãng phim đình
đám, đơn cử như Dream Works, Warner
Bros, Sony Pictures Studios vốn chi phối
mạnh mẽ nền điện ảnh thế giới thì “sức
mạnh mềm” đối với họ là xa vời.
Thế nên ngày càng nhiều tên tuổi diễn
viên là thần tượng của khán giả TQ
và cả những dòng vốn đầu tư, tài trợ
khổng lồ từ TQ “chảy” về phim trường
Hollywood - trung tâm của nền điện ảnh
thế giới. Phía sau đó, đường lưỡi bò
cũng len lỏi ngày càng tinh vi và nhiều
hơn vào những thước phim tưởng chừng
vẫn vô hại, từ phim viễn tưởng, hành
động đến phim hoạt hình, phim tâm lý
xã hội…
Giống như diễn giải của GS Joseph
Nye, TQ cũng đang tìm mọi cách điều
khiển các tuyến thông tin trên không
gian mạng về Biển Đông thông qua
việc phát tán hình ảnh đường lưỡi bò
và những thông tin sai sự thật về vùng
biển nhộn nhịp và đắc địa này. Bắc Kinh
cũng nỗ lực kiểm soát những câu chuyện
về Biển Đông, tìm cách kể lại câu
chuyện mà họ tưởng tượng ra để gây
ảnh hưởng đến công chúng quốc tế…
Tất cả phục vụ cho mục đích xây dựng,
nắm giữ và thực thi quyền lực.
Thế nhưng, TQ đừng hòng đạt được
mục tiêu ấy! Bởi câu chuyện do TQ kể
ra không dựa vào luật chơi chung của
quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc
về Luật Biển (UNCLOS) 1982... Việc TQ
cài cắm đường lưỡi bò phi pháp vào các
văn hóa phẩm đến lúc này gặp phải sự
phản đối hơn là ủng hộ, sự quay lưng
hơn là đồng hành. Và gần như không
ai, không nước nào tin vào những câu
chuyện do TQ cố tình “sáng tác” và
“phát tán” về đường lưỡi bò.
GS Joseph Nye đã “nhắc nhở” rằng:
Một quốc gia dù là cường quốc số 1 thế
giới cũng không thể đạt được điều mình
mong muốn nếu các nước khác không
giúp đỡ, đồng tình. Có lẽ TQ cần hết sức
lưu ý tới điều này, nhất là khi nói về câu
chuyện Biển Đông/đường lưỡi bò phi
pháp của mình.
BiểnĐông:Không có chỗ cho
đường lưỡi bòphi pháp!
ĐẠI THẮNG
ĐỖ THIỆN - VIẾT THỊNH
ghi
Mới đây, trong bộ phim
Flight to you (Hướng giómà đi)
có xuất hiện hình ảnh bản đồ đường
lưỡi bò phi pháp, chiều 10-7, hai công ty Netflix và FPT đã gỡ bộ phimkhỏi các nền tảng củamình.
Ảnh: TTXVN
