16
VĨ CƯỜNG
N
gày 18-7, Hội đồng Bảo
anLiênhợpquốc (HĐBA
LHQ) lần đầu tiên họp
bàn về các nguy cơ từ việc
phát triển và ứng dụng công
nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Động thái diễn ra trong bối
cảnh thế giới chứng kiến sự
bùng nổ ngày một choáng
ngợp công nghệ AI, đặc biệt
từ khi ứng dụng ChatGPT ra
mắt cuối năm ngoái. Nhiều
nước đang tìm cách quản lý
các loại hìnhAI có thể tương
tác (chatbot) như vậy, đảm
bảo công nghệ này không
gây nguy hiểm cho nhân
loại, theo hãng tin
Reuters
.
AI, con dao hai lưỡi
Tại cuộc họp HĐBA, các
nước ghi nhận các lợi ích to
lớn củaAI nhưng không loại
trừ rủi ro. Tổng Thư ký LHQ
Antonio Guterres nêu ý kiến
rằng việc ứng dụng AI “dù
trong lĩnh vực quân sự lẫn phi
quân sự đều tiềm ẩn những
tác hại không thể lường trước
được đối với hòa bình và an
ninh thế giới”.
Đại diện nước chủ tịch luân
phiên HĐBA tháng 7, Ngoại
trưởng Anh James Cleverly
cho rằng công nghệ AI sẽ
“thay đổi gần như mọi khía
cạnh trong cuộc sống hằng
ngày”, có thể hỗ trợ giải quyết
các vấn đề lớn như biến đổi
khí hậu hay phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, ông Cleverly cũng
cảnh báo “cần nhanh chóng có
hệ thống quản lýAI phù hợp
vì tính chất công nghệ này là
không bị giới hạn bởi bất kỳ
quốc gia nào”. Nếu mất kiểm
soát thì AI sẽ trở thành công
cụ lan truyền tin giả, tin sai
lệch, có thể bị lợi dụng để phá
dụng AI, nhằm ngăn chặn
nguy cơ công nghệ này trở
thành “con ngựa bất kham”.
Chuyện lập cơ quan quản
lý rủi ro AI mà ông Guterres
nêu ra tại cuộc họp HĐBA
ngày 18-7 cũng là ý tưởng
của nhiều chuyên gia.
Trảlờitờ
TheNewYorkTimes
trong một cuộc phỏng vấn về
quản lý AI, Giám đốc Viện
Khoa học dữ liệu thuộc ĐH
Chicago (Mỹ) - GS Rebecca
Willett cho rằng “thực sự cần
phải có những chế tài quốc
tế để một công ty công nghệ
có trụ sở tại một quốc gia
này không thể phá hủy một
quốc gia khác mà không bị
xử lý gì”. Quy định pháp lý
mới có thể làm cho mọi thứ
tốt hơn và an toàn hơn, theo
bà Willett.
Điều trần trướcThượngviện
Mỹ gần đây, Giám đốc điều
hành Công ty OpenAI (Mỹ)
SamAltman cho rằng sự can
thiệp của các cơ quan quản
lý là rất quan trọng để giảm
thiểu rủi ro của các hệ thống
AI ngày càng trở nên mạnh
mẽ và nguy hiểm hơn. Ông
Altman đề xuất lập một cơ
quan của Mỹ hoặc của LHQ
chịu trách nhiệm cấp phép
cho các hệ thống AI mới và
có quyền “thu hồi giấy phép
đó và đảm bảo các công nghệ
AI mới ra đời tuân thủ các
tiêu chuẩn an toàn”.•
Quốc tế -
ThứNăm20-7-2023
vỡ ổn định toàn cầu.
Phó Đại sứ Mỹ tại LHQ
Jeffrey DeLaurentis nêu quan
điểm rằng AI có tiềm năng
và “phải là công cụ để nâng
cao chất lượng cuộc sống
con người và giúp chúng ta
đạt được những nguyện vọng
cao cả của mình - bao gồm
cả ước muốn một thế giới an
toàn và hòa bình hơn”.
Ông DeLaurentis cho rằng
các quốc gia cần hợp tác cùng
nhau trong các nỗ lực quản lý
AI và các công nghệ mới nổi
khác, nhằmgiải quyết các vấn
đề về quyền con người, những
nguy cơ đe dọa hòa bình và
an ninh. Đại diện phía Mỹ
đặc biệt nhấn mạnh không
quốc gia nào được phép sử
dụng AI nhằm phục vụ ý đồ
chính trị. Mỹ mong muốn
được hợp tác với tất cả các
bên liên quan đảm bảo việc
phát triển và sử dụng có trách
nhiệm các hệ thống AI đáng
tin cậy phục vụ lợi ích chung
toàn cầu.
Trong khi đó, Đại sứ Trung
Quốc (TQ) Trương Quân mô
tả AI là “con dao hai lưỡi”,
“công nghệ này tốt hay xấu,
thiện hay ác, phụ thuộc vào
cách con người sử dụng”. Đại
diện TQ đề nghị các nước
“cùng nhau điều chỉnh việc
sử dụngAI để ngăn khả năng
công nghệ này trở nên mất
kiểm soát”.
Cơ chế kiểm soát
toàn cầu
Với các lo ngại trên, Tổng
Thư kýLHQGuterres cho biết
ông đồng ý với nhiều thành
viênHĐBArằng cần phải gấp
rút thiết lập quy định quản lý
chung cho AI.
Theo ông Guterres, “để hỗ
trợ nỗ lực giám sát và điều
chỉnh AI, LHQ có thể lập
một cơ quan mới dựa trên mô
hình các cơ quan đã có như
Cơ quan Năng lượng nguyên
tử quốc tế (IAEA), Tổ chức
Hàng không dân dụng quốc
tế (IACO) hay Ủy ban Liên
chính phủ về biến đổi khí hậu
(IPCC)”.
Đại sứTrương Quân khẳng
định Bắc Kinh ủng hộ vai trò
trung tâmcủa LHQ trong việc
xây dựng các nguyên tắc sử
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc lần đầu họp bàn về quản lý rủi ro AI tại trụ sở Liên hợp quốc ởNew
York (Mỹ) ngày 18-7. Ảnh: SKYNEWS
Sau gần một ngày tranh luận, chiều 19-7, lưỡng viện Quốc
hội Thái Lan kết thúc vòng bỏ phiếu thứ hai nhưng vẫn chưa
bầu được thủ tướng mới. Diễn biến đáng chú ý nhất trong
phiên bỏ phiếu này là việc lãnh đạo đảng Tiến bước Pita
Limjaroenrat bị loại tư cách ứng viên cho chức thủ tướng,
tờ
The Bankok Post
đưa tin.
Ông Pita Limjaroenrat chính thức thất bại trong nỗ lực trở
thành thủ tướng Thái Lan khi 395 nghị sĩ bỏ phiếu chống
việc đề cử ông, 312 nghị sĩ bỏ phiếu ủng hộ, 8 người bỏ
phiếu trắng và 1 người không bỏ phiếu. Những ngày qua
các nghị sĩ đã tranh luận liệu việc tiếp tục đề cử ông Pita
có hợp pháp không khi ông đã thất bại trong vòng bỏ phiếu
thứ nhất hôm 13-7.
Trưa 19-7, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã ra lệnh đình chỉ
tạm thời tư cách nghị sĩ của ông Pita sau khi chấp nhận đề
nghị xét xử vụ kiện từ Ủy ban Bầu cử Thái Lan (EC) cho
rằng ông không đủ tư cách tham gia đợt bầu cử ngày 14-5.
EC cáo buộc ông sở hữu cổ phần trong một công ty truyền
thông (iTV) trong quá trình vận động tranh cử, do đó vi
phạm luật bầu cử.
Ngày 15-7, ông Pita từng tuyên bố sẽ rút khỏi vị trí ứng
viên thủ tướng nếu Quốc hội không tán thành ông trong vòng
bỏ phiếu ngày 19-7. “Nếu rõ ràng đảng Tiến bước thực sự
không có cơ hội thành lập chính phủ, tôi sẵn sàng trao cơ hội
cho đảng có nhiều phiếu thứ hai, đó là đảng Vì người Thái
(Pheu Thai), dẫn dắt” - ông Pita khẳng định, đồng thời cho
biết MFP sẽ ủng hộ ứng viên của Pheu Thai.
Bangkok Post
dẫn một số nguồn tin nội bộ cho hay lãnh
đạo đảng Pheu Thai hiện đã lên kế hoạch cho trường hợp
ông Pita thất bại, sẵn sàng thành lập liên minh thay thế nhóm
tám đảng hiện nay. Các ứng viên hàng đầu của đảng Pheu
Thai lúc này là bà Paetongtarn Shinawatra (con gái cựu Thủ
tướng Thaksin Shinawatra), ông Srettha Thavisin và ông
Chaikasem Nitisiri.
PHẠM KỲ
Thách thức với nỗ lực quản lý AI
Không giống các hệ thống công nghệ truyền thống, các
nhà thiết kế AI không thể quyết định 100% hệ thống AI sẽ
hoạt động như thế nào. Đây là thách thức lớn nhất chomọi
nỗ lực quản lý AI hiện nay, theo Giám đốc Trung tâmTrí tuệ
nhân tạo có tráchnhiệmxã hội thuộcĐHbang Pennsylvania
(Mỹ) - GS S. Shyam Sundar.
“Khi một chiếc ô tô truyền thống được vận chuyển ra khỏi
nhà máy, các kỹ sư biết chính xác nó sẽ hoạt động như thế
nào. Nhưng với ô tô tự lái bằng AI, các kỹ sư không bao giờ
có thể chắc chắn nó sẽ hoạt động và phản ứng như thế
nào trong những tình huống mới” - ông Sundar nêu ví dụ.
Gầnđây, hàngngàn người khắp thế giới đã rất ngạc nhiên
trước những gì mà các ứng dụng AI như GPT-4 và DALL-E
2 có thể tạo ra dưới dạng văn bản và hình ảnh. Tuy nhiên,
các kỹ sư thiết kế ra hai ứng dụng này không kiểm soát
được các kết quả mà hai ứng dụng này tự tạo ra theo yêu
cầu của người dùng. Và mọi chuyện càng phức tạp hơn khi
công nghệ AI ngày càng tinh vi và các hoạt động tương tác
với người dùng diễn ra thường xuyên hơn.
“Điều này có nghĩa những quy định mới về AI cần phải
được thiết kếmới và thường xuyênđược đánhgiá lại để đảm
bảo tính hiệu quả. Không thể áp dụng rập khuôn cách quản
lý các công nghệ khác cho AI bởi làm như thế vừa không
thể kiểm soát được, vừa hạn chế tiến bộ công nghệ” - ông
Sundar giải thích.
Các bên thiết kế AI cũng cần phải cực kỳ sáng tạo trong
việc hình dung ra những cách mà hệ thống AI có thể hành
xử và cố gắng lường trước những vi phạm tiềm ẩn của sản
phẩmđối với các tiêu chuẩn đạo đức và trách nhiệmxã hội.
Điều quan trọng là không
bỏ sót yếu tố con người trong
côngnghệAI. Cáchệ thốngnày
khônghoàntoànhoạtđộngđộc
lập và cần phải có sự giám sát
của con người, do vậy những
người thiết kế ra AI cũng cần
phải chịu trách nhiệm.
GS
REBECCAWILLETT
,
Giám đốc Viện
Khoahọcdữ liệuthuộcĐHChicago(Mỹ)
Tiêu điểm
Cần có chế tài quốc
tế để một công ty
công nghệ có trụ sở
tại một quốc gia này
không thể phá hủy
một quốc gia khác
mà không bị xử lý.
Ông Pita Limjaroenrat không còn là ứng viên thủ tướng Thái Lan.
Ảnh: REUTERS
Rủi ro AI: Cần cơ chế
kiểm soát toàn cầu
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc lần đầu tiên có phiên họp bàn về rủi ro của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhiều nước ủng hộ cần sớm có quy định quản lý toàn cầu để đảmbảo công nghệ này không bị lạmdụng.
Quốc hội Thái Lanbác tư cáchứngviên củaôngPita
