14
Bạn đọc -
ThứBa15-10-2024
MINHHOÀNG
T
rí tuệ nhân tạo (AI) đang
dần thay đổi cách chúng
ta sống và làm việc, nó
mang lại những đột phá công
nghệ không tưởng. Tuy nhiên,
công nghệ này cũng đang bị
kẻ xấu lạm dụng để tạo ra
các chiêu trò lừa đảo tinh vi.
Gia tăng lừa đảo
bằng AI
Trong thời đại số hóa, lừa
đảo qua mạng không chỉ đơn
thuần là những email giả mạo
thô sơ hay các cuộc gọi mạo
danh đơn giản. Giờ đây kẻ
gian có thể tận dụng AI để
thực hiện các chiêu trò lừa
đảo tinh vi hơn, như deepfake
(công nghệ sử dụng AI và
machine learning (học máy)
để tạo ra các video, hình ảnh
hoặc âm thanh giả mạo có độ
chân thực rất cao).
Công nghệ này có thể dễ
dàng “gán” khuônmặt củamột
người vàocơ thểcủamột người
khác trong video hoặc thậm
chí sao chép giọng nói của họ
chỉ trong vài giây. Những sản
phẩmdeepfakenàycó thểđược
kẻ gian sử dụng để thực hiện
các hành vi đe dọa, tống tiền
và làmtổn hại đến danh dự của
nạn nhân. Điều này khiến việc
phát hiện các chiêu trò lừa đảo
trở nên khó khăn hơn bao giờ
hết và nếu người dùng không
trang bị đầy đủ kiến thức sẽ
rất dễ rơi vào bẫy.
Theo một nghiên cứu gần
đây của Censuswide (công ty
tư vấn chuyên về nghiên cứu
thị trường), hơn 25% người
thamgia khảo sát đã thừa nhận
họ từng là nạn nhân của các
vụ lừa đảo có liên quan đến
AI, chủ yếu là giả mạo danh
tính. Điều này cho thấy mức
độ tinh vi màAI mang lại, đặc
biệt là công nghệ deepfake.
Thực tế hơn một nửa số
người tham gia khảo sát cho
rằng công nghệ hiện tại chưa
đủ khả năng bảo vệ danh tính
của họ trước các vụ tấn công
bằng deepfake.
45% số người tham gia
tin rằng cần phải có sự can
thiệp của pháp luật với các
quy định nghiêm ngặt hơn
để kiểm soát việc sử dụngAI
cho mục đích lừa đảo.
Trao đổi với PV, anh Ngọc
Minh (ngụ TP.HCM) cho biết
bản thân từng là nạn nhân
của các trò lừa đảo bằng AI.
Cụ thể, anh đã bị kẻ xấu thu
thập hình ảnh cá nhân rồi sử
dụng deepfake để ghép mặt
vào các video nhạy cảm và
bị tống tiền. Tuy nhiên, anh
đã chọn giải pháp không thỏa
hiệp và chia sẻ thông tin lên
Facebook cũng như các nền
tảng khác để cảnh báo cho
bạn bè, người thân.
Đầu năm 2024, Trung tâm
Xử lý tin giả, thông tin xấu
độc Việt Nam đã nhận được
phản ánh từ một chủ tịch tập
đoàn vận tải về việc ông bị
kẻ xấu sử dụng deepfake để
phát tán hình ảnh giả mạo
trên mạng. Những vụ việc
như vậy không chỉ làm ảnh
hưởng nghiêm trọng đến danh
dự cá nhân mà còn gây hoang
mang trong cộng đồng.
Mới đây, Phòng An ninh
mạng và phòng, chống tội
phạm sử dụng công nghệ cao
(PA05)CônganTP.HCMcũng
nhận được thông tin trình báo
củamột số nạn nhân liên quan
đến việc bị giả mạo danh tính,
ghép mặt vào các hình ảnh,
video nhạy cảm.
Đại diện đơn vị này cho
biết chiêu trò kẻ gian sử dụng
thường là theo dõi nạn nhân
trong thời gian dài trên các
nền tảng mạng xã hội. Sau đó
kết bạn để thu thập thông tin
cá nhân, hình ảnh công khai
và sử dụng deepfake để tạo
video nhạy cảm giả mạo, đe
dọa, gây áp lực gửi cho những
người quen qua mạng xã hội
để tống tiền.
ÔngNgôMinhHiếu, chuyên
giakỹ thuật tạiTrung tâmGiám
sát an toàn không gian mạng
quốc gia (NCSC) thuộc Bộ
TT&TT, chobiếtmột số trường
hợp còn giảmạo cơ quan công
an, cơ quan chức năng khác
nhưngân hàng, điện lực để dẫn
dụ nạn nhân cài đặt ứng dụng
độc hại lên điện thoại, sau đó
chiếm đoạt tài sản...
Cách nào để nhận
diện và phòng tránh
lừa đảo bằng AI?
Nhằm đối phó với những
chiêu trò lừa đảo ngày càng
tinh vi, người dùng cần nâng
cao nhận thức và trang bị cho
mình những biện pháp phòng
tránh hiệu quả.
Theo ông Nguyễn Tiến
Đạt, Tổng Giám đốc Trung
tâm Nghiên cứu mã độc
AntiMalware của Bkav, AI
đã giúp kẻ gian có khả năng
thu thập và phân tích dữ
liệu của người dùng, từ đó
tạo ra những chiến lược lừa
đảo tinh vi. Đặc biệt, khi kết
hợp deepfake với các công
cụ chatbot AI, các kịch bản
Làm gì khi bị tống tiền bằng video
nhạy cảm giả mạo?
Khi bị tống tiền bằng video nhạy cảm giả mạo, điều quan
trọng là không nên hoảng loạn hay thỏa hiệp.
ThS - luật sư NguyễnMinhTrí, TrưởngVăn phòng luật sưTrí
Phúc, khuyến cáo nạn nhân nên giữ nguyên file gốc, hình ảnh
hoặc link của video tống tiền và liên hệ với công an phường
hoặc PA05 để khai báo sự việc. Thêm vào đó, việc cung cấp
thông tin về những ai có hiềm khích trong cuộc sống có thể
giúp cơ quan chức năng xem xét và điều tra sâu hơn.
Tương tự, ôngNgôMinhHiếu cũng khuyến cáongười dùng
cần đặc biệt nâng cao cảnh giác, không cung cấp thông tin
nhạy cảmnhư thẻ căn cước, tài khoản ngân hàng, OTP…cho
bất kỳ ai, kể cả khi họ tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc
cơ quan nhà nước. Đặc biệt không chuyển tiền cho người lạ
qua điện thoại, mạng xã hội hoặc các trang web có dấu hiệu
lừa đảo. Đồng thời báo cáo sự việc với NCSC hoặc các chuyên
gia bảo mật để được tư vấn, hỗ trợ ngăn chặn sự lan truyền
của nội dung giả mạo.
Dù AI có phát triển đến đâu, yếu tố con người vẫn là trung
tâm trong việc ngăn chặn các hành vi lừa đảo. Sự cẩn trọng
trong việc chia sẻ thông tin cá nhân, luôn cảnh giác trước
những dấu hiệu đáng ngờ và báo cáo kịp thời cho các cơ
quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo là những
biện pháp hữu ích giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng trước
những nguy cơ do lạm dụng AI gây ra.
“Rối não” khi công nghệ AI
trở thành công cụ lừa đảo
45% số người tham
gia tin rằng cần
phải có sự can
thiệp của pháp luật
với các quy định
nghiêm ngặt hơn
để kiểm soát việc sử
dụng AI cho mục
đích lừa đảo.
Bạn có biết chỉ với một đoạn âm thanh vài giây, kẻ lừa đảo có thể giảmạo giọng nói của bạn để tống tiền
người thân?
lừa đảo trở nên phức tạp và
khó phát hiện hơn.
Một số báo cáo cho thấy chỉ
với một đoạn âm thanh mẫu
khoảng 3 giây, tội phạmmạng
có thể dễ dàng sao chép giọng
nói của một người để thực
hiện các cuộc gọi giả mạo.
Chia sẻ với PV, ông Võ Đỗ
Thắng, Giám đốc Trung tâm
An ninh mạng Athena, cho
rằng người dùng có thể dựa
vào một số dấu hiệu để nhận
biết video, hình ảnh giả mạo.
Ví dụ người xem có thể chú ý
đến các chi tiết như biểu cảm
khuôn mặt, ánh sáng, chuyển
động củamôi hoặc chất lượng
âm thanh. Nếu các yếu tố này
không tự nhiên hoặc không
đồng nhất, có khả năng đó
là video giả mạo được tạo ra
bằng deepfake.
Mặc dù vậy, với sự phát
triển của công nghệ, các hình
ảnh do AI tạo ra gần như đã
không có sự khác biệt và rất
khó để phân biệt nếu không
sử dụng những công cụ phân
tích. Đồng quan điểm, ông
Ngô Minh Hiếu cho rằng
để nhận diện video giả mạo,
người dùng cần để ý các biểu
cảm trên khuôn mặt, hướng
đầu hoặc các cử chỉ.
Bà Lisa Grahame, Giám
đốc an ninh thông tin của
Ngân hàng Starling (Vương
quốc Anh), cũng đưa ra một
gợi ý hữu ích: Mọi người
nên tự đặt ra một “cụm từ
an toàn” chỉ có người thân
hoặc bạn bè thân thiết biết.
Cụm từ này có thể được sử
dụng để xác minh danh tính
khi trò chuyện, đặc biệt là
khi có liên quan đến tiền
bạc. Ví dụ nếu ai đó mượn
tiền của bạn nhưng không
biết được cụm từ an toàn,
rất có thể đó là kẻ giả mạo
danh tính.•
Người dùng bị tội phạmmạng sử dụng deepfake, AI để giảmạo khuônmặt. Ảnh: AI
Tôi là nhân viên đang làm việc tại
một công ty ở TP.HCM. Hiện nay
tôi chưa có nhà và đang thuê nhà
trọ để ở. Tôi rất muốn mua nhà ở xã
hội (NƠXH) để ổn định cuộc sống.
Cho tôi hỏi đối với đối tượng là người lao động làm
việc tại TP.HCM, người có thu nhập thấp thì một tháng
thu nhập bao nhiêu sẽ được mua NƠXH?
Bạn đọc
Văn Tiến
(TP.HCM)
Luật sư
Trịnh Ngọc Hoàn Vũ
,
Đoàn Luật sư
TP.HCM
, trả lời: Tại Điều 76 Luật Nhà ở 2023 (có hiệu
lực từ ngày 1-8-2024) có quy định về một số đối tượng
được hưởng chính sách NƠXH. Theo đó, tại các khoản
5, 6 Điều 76 Luật Nhà ở 2023 có quy định người có thu
nhập thấp tại khu vực đô thị; công nhân, người lao động
đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp
tác xã trong và ngoài khu công nghiệp thuộc đối tượng
được hưởng chính sách hỗ trợ về NƠXH.
Tại các khoản 1, 2 Điều 30 Nghị định 100/2023 có quy
định điều kiện về thu nhập được mua NƠXH.
Cụ thể, đối với các đối tượng quy định tại các khoản 5,
6 Điều 76 Luật Nhà ở 2023 thì phải đảm bảo điều kiện về
thu nhập như sau:
Trường hợp người đứng đơn là người độc thân thì có
thu nhập hằng tháng thực nhận không quá 15 triệu đồng
tính theo bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị,
doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận.
Trường hợp người đứng đơn đã kết hôn theo quy định
của pháp luật thì người đứng đơn và vợ hoặc chồng của
người đó có tổng thu nhập hằng tháng thực nhận không
quá 30 triệu đồng tính theo bảng tiền công, tiền lương
do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc
xác nhận.
Thời gian xác định điều kiện về thu nhập trong một năm
liền kề, tính từ thời điểm đối tượng quy định tại khoản
này nộp hồ sơ hợp lệ cho chủ đầu tư để đăng ký mua, thuê
mua NƠXH.
Như vậy, đối với người lao động làm việc tại doanh
nghiệp, người có thu nhập thấp nếu còn độc thân thì thu
nhập không quá 15 triệu đồng/tháng là đủ điều kiện về thu
nhập để mua NƠXH.
VÕ HÀ
Thunhậpbaonhiêu thì đượcmuanhàở xãhội?
