CHỦNHẬT 28-5-2017
10
SỨCKHỎE
TheokếtquảnghiêncứuởCHLBĐức,
hơn60%
đối tượng trongđộ tuổi cònđườngăn thua, tuy
đang thànhđạtnhưng lại rơi vào tình trạngbỗng
dưng trống rỗngđầuóckhi cầnphảiđộngnão.
Ainạnnhân,
aithủphạm?!
Từ khi thầy thuốc phát hiện bệnh quên hếtmang tênAlzheimer,
nhiều người tuy chưa đến tuổi trung niên, bề ngoài coi còn xôm tụ
nhưng áy náy ăn ngủ không yên vì sợmình sớm đến ngày lú lẫn!
BS
LƯƠNGLỄHOÀNG
N
ếu tưởngchưanghe
xong đã quên là
chuyệnngẫunhiên,
may rủi, trời kêu ai
nấydạ thì hốcảcây
số! Càng sai hơn nữa nếu tưởng
sa sút trí tuệ là dobộnhớbất ngờ
bị “delete”.Nhiềumôhìnhnghiên
cứuởcácnhàdưỡng lãobênĐức,
bên Áo... cho thấy thậm chí đến
tuổi 80 các cụ vẫn còn khả năng
học tập và sáng tạo nếu như tập
luyện bộ não hằng ngày.
Thiếuănkhó làm!
Làm ăn là tiếng kép nhưng với
nãobộphảiđảongược trình tự:Có
ănmới chịu làm. Với bộ não suy
dinhdưỡngmàđòi tưduycáucạnh
chẳngkhácnào thiếucânmàđòicử
tạ tranhhuy chươngvàng.Nhưng
chodùđủdưỡngchấtvẫncòn thiếu
nếumuốnđảmbảochất lượngcủa
chức năng tư duy. Bằng chứng là
nhiều người ngày nào cũng dùng
thuốcđasinh tố-đakhoáng tố, thực
phẩm tăng lực…nhưngbộnãovẫn
mệt cầmcanh, vẫnmauquên, khó
tập trung, dễ đau đầu khi cần suy
luậnvànhất làmất ngủmỗi tháng
không dưới 10 ngày.
Chứcnăngtưduytừatựanhưmón
ănngon.Đủcao lươngmỹvị,món
ăn cũng chỉ để làm cảnhnếu thiếu
giavị pha trộnđúngđiệu.Rõ ràng
là “dưỡng chất” chonãokhó lòng
được nâng cấp thành “hoạt chất”
chohệ thầnkinhnếudẫn truyền thần
kinh lạcđường tínhiệu, nếu tếbào
thầnkinh rối loạnbiếndưỡng.Đó
chính làđộngcơ tại sao thầy thuốc
ởcácnướcchâuÂu, nơi chắcchắn
không thiếu thuốc hóa chất tổng
hợp, đang đồng lòng trở về với
dược liệu thiên nhiên khi điều trị
suy nhược thần kinh ở người còn
trẻ, bề ngoài coi rất khỏe nhưng
“tronghéongoài tươi”.
Làmsaoxài hoài
lâumòn?
Mọi hình thức tư duy, từ phán
đoán cho đến suy luận, khó lòng
đạtđượchiệuquảnhưmongmuốn
nếudẫn truyền thầnkinhđi không
đếnnơi,vềkhôngđếnchốn.Muốn
được vậy, đường dẫn truyền cũng
từa tựanhưdâyđiện,đừngmátdây
hay chập điện đâu đó. Nói cách
khác,dây thầnkinhcầncócấu trúc
nguyênvẹn.Hơn thếnữa, cácgiao
điểm phải được bảo vệ để tránh
đứt cầu chì do cuộc sống xì-trết
quá đi thôi. Không đảm bảo được
điều kiện vừa kể thì bẩm sinh có
thông minh bao nhiêu cũng sớm
muộn rơi vào cảnhkhôngnhớnổi
hai lầnhai làmấy!
Chuyện tuy không của riêng ai
nhưngkhôngai giốngai.Rối loạn
dẫn truyền thần kinh càng nhanh
chânhơn nữa ở nhóm đối tượng:
Phải thường xuyên đồng hành
cùng stress vì nội tiết tố sản sinh
trong tình huống căng thẳng là
nguyênnhânbàomòncấu trúccủa
tế bào thầnkinh.
Đã ăn sinh nhật thứ 50 vì dao
độngnội tiết tốgiới tính trong thời
kỳ tiềnmãn kinh ở phụ nữ, trong
giaiđoạnmãndụcnamởnamgiới
là đòn bẩy khiến dẫn truyền thần
kinh chạy lạcđường trong lúc tìm
lối thoát kẹt xe.
Chínhvì thếmàngười thức thời
làngườikịp thời“trẻ trunghóa”bộ
nãobằng cáchdưỡng não khi não
còn thơ, bằng cáchmộtmặt trung
hòamũi công kích của stress qua
biện pháp thư giãn, thể dục thể
thao… và mặt khác, tiếp hơi cho
nãobằnghoạt chất sinhhọcđể tối
ưu hóa dẫn truyền thần kinh.
Nãokhông vôcớ
làmngơ
Nóimộtcách tượnghình,nãobộ
vậnhànhnhưbộmáyvi tínhchằng
chịt mạch điện với hàng tỉ tế bào
thần kinh. Mỗi tế bào não không
hoạt độngđơnphươngmàkết nối
chặt chẽvới các tếbàoxungquanh
để tạo thành một mạng lưới trao
đổi thông tinvớihơncảchụcđiểm
giao tiếp rải đềukhắpnãobộ.Mọi
hoạt động của não bộ, từ chuyện
cầnphảnứngnhanhđểphánđoán
cấp thời bước qua suy nghĩ thong
thảnhư lúc thảhồnbaybổng theo
giấcmơ,chỉcó thể thuậnbuồmxuôi
giókhikíchứng thầnkinhvượtqua
điểmgiao tiếpmột cáchnhẹnhàng
để tínhiệu sauđóđược “biên tập”
quanhiềuvùngkhácnhaucủanão
bộ trướckhi trở thànhphảnxạhữu
ích cho gia chủ.
Nếuvì lýdonàođómà tínhiệu
hoặcgiẫmchân tạichỗvìkẹtụ,hoặc
rẽvàongõhẻm rồi lạcđường, hay
tệ hơn nữa, chạy ngược chiều bất
chấpmục tiêu tư duy của gia chủ
thì khi đó cơ thể sớmmuộn cũng
phảnứng sai lệchđâuđó trên trục
thần kinh - nội tiết - biến dưỡng
khiến nhiều bệnh chứng nghiêm
trọng có cơ hội phát tánmột cách
oanuổng. Tất cả chỉ vì trốngphía
trênmuốnđánhxuôinhưngkèndàn
dưới hò nhau thổi ngược!
Giảipháp là làmsaođểkíchứng
thần kinh đừng bị xóa quá nhanh,
đừng bị bôi quá dễ. Mục tiêu đó
khônghẳn là“điệpvụbất khả thi”
nếu người phải đồng hành cùng
stress đừng quên hai nguyên tắc
quan trọng, đó là:
Đừngđểtếbàothầnkinhđóidưỡng
khí rồi “bần cùng sinh đạo tặc”.
Đừng để dẫn truyền thần kinh
vì rối loạn chất điệngiải nênkhập
khễnh trong lúc vận hành.
Coichừngbéophìvì...nhàxachỗ làm
Nhàxachỗ làm, di chuyển lâukhôngchỉ khiếnbạnmất thời gian
mà còn ảnhhưởngnghiêm trọngđếnkhả năng làmviệc cũngnhư
sứckhỏe củabạn, theomột nghiên cứu củaĐHCambridge (Anh).
Di chuyểnđườngdài
đến chỗ làm cũng ảnh
hưởng nghiêm trọng
đến sức khỏe. So với
người di chuyển đoạn
đường ngắn, nguy cơ
trầm cảm của người di
chuyển đường dài cao
hơn33%,bấtanvềkinh
tế cao hơn 40%, béo phì cao hơn 21%, gặp trục trặc trong công
việc cao hơn 12%. Người di chuyển đường dài cũng ít được ngủ
đủ tám tiếng/ngày.
Các nhà nghiên cứu đề nghị các chủ lao động nên linh hoạt
hơn trong cách quản lý giờ giấc nhân viên để đảm bảo sức khỏe
nhân viên cũng như năng suất công việc. Chẳng hạn, linh động
cho phép nhân viên tránh những giờ cao điểm để không phải mất
nhiều thời gian trên đường.
ĐĂNGKHOA
Khôngcầnngủmỗiđêmđủtámtiếng
Một thông tin thú vị từ nghiên cứu mới: Không cần ngủ nhất
nhất mỗi đêm tám tiếngmà có thể chia thời gian này ra làm hai
giấc ngủ,một banđêmvàmột banngày. Đángnói là hai giấc ngủ
ngắn này có khi lại phù hợp với đồng hồ sinh học của cơ thể hơn
một giấc ngủ dài. Nhiều nghiên cứu cho thấy chia thời gian ngủ
ra làmđôi có thể làm tăngmức độ tỉnh táo, giúpquản lý thời gian
tốt hơn, linh động hơn trong làm việc.
Nhiều nhà nghiên
cứu về giấc ngủ cho
rằng thóiquenngủvà
cáchchúng taquản lý
thời gianngủhiện tại
đã bị ánh sáng nhân
tạo từ đèn điện ảnh
hưởngvà lèo lái.Khi
chưacóánhsángnhân
tạo này, chỉ dựa vào
ánh sáng mặt trời,
người xưa đi ngủ vào lúc 8 giờ 30, thức dậy lúc 2 giờ 30 và sẽ
ngủ thêm vào ban ngày nếu cơ thểmuốn ngủ.
Hiện có nhiều nước, nhiều nền văn hóa phù hợp với khái niệm
hai giấc ngủmột ngày, đa phần ngủ sáu tiếng vào ban đêm và hai
tiếng vào ban ngày.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng khuyên không nên cứng
nhắc thay đổi ngay thói quen và thời gian ngủ từ một giấc tám
tiếng sang hai giấc. Với một số người, thay đổi thời gian ngủ có
thể ảnhhưởng tiêu cực đến cơ thể, khiến trongngày lúc nào cũng
trong tình trạng thiếunăng lượng. Cầnnhớmột nguyênnhânhàng
đầu của chứng trầm cảm của phụ nữ sau sinh là vì thay đổi, ngắt
quãng thời gian ngủ liên tục do phải chăm con.
ĐĂNGKHOA
Nguycơtửvongcaogấpđôinếukhông
độimũbảohiểm
Năm 2012, bangMichigan (Mỹ) sửa đổi luật, cho phép người
láimô tô, xemáykhông cầnđộimũbảohiểmmột khi qua 21 tuổi
và đáp ứngmột số quy định khác như cómua bảo hiểm.
Mới đây, tạp chí
Plastic and
ReconstructiveSurgery
côngbố
một nghiên cứu của ĐH bang
Michigan cho thấy tử vong và
chấn thươngđầudo tai nạngiao
thông ở bang này đã tăng gấp
đôi saukhi nới lỏng luật độimũ
bảo hiểm.
Từ lúc có luật mới, so với
người có đội mũ bảo hiểm khi
gặp tai nạn giao thông, tỉ lệ
người không đội mũ bảo hiểm
bị thương tích nhiều hơn gấp đôi, 44% so với 20%. Tỉ lệ chấn
thương dẫn tới tử vong của người không đội mũ bảo hiểm cũng
cao hơn gấp đôi.
THIÊNÂN
Bộnhớcũngnhư
người, sứcnãocũng
cóhạn,nãochỉ thích
ghinhậnchuyệnnào
nãoưa!
Ngườithứcthời làngườikịpthời“trẻtrunghóa”bộnãobằngcáchdưỡngnãokhinão
cònthơquabiệnphápthưgiãn,thểdụcthểthao…
