CHỦNHẬT 28-5-2017
7
PHÓNGSỰ - NHÂNVẬT
Tronggiơi viêt lachbâygiơcungcomôt sô“lơiong
tiêngve”vê tacphâm
DuyênAnh -Tuổi trẻmộngvà
thực
nhưngHuynhPhanAnhphơt lơ.HuynhPhan
Anhbao:“Kêchúngno!Thoi tưcănghétơ,ban lagi”.
PHAMCHUSA
N
hưngnăm1965-1975
la thơikychiên tranh
ac liêt nhât, cung la
giai đoan bung nô
cua văn hoc miên
Nam vơi nhiêu khuynh hương,
trương phai văn hoc, tư cưc hưu
đên thiên ta, tư dân tôc đên hiên
sinh…Co thêcoi đâynhư thơi ky
“trăm hoa đua nơ” cua văn hoc
đô thimiênNamvơi sưxuât hiên
hang loat cây but tre đây nôi lưc.
Hoviêt như sơngaymai sekhông
conđươc câmbut bơi chiên tranh
không trư môt ai. Thê nhưng co
vai nha văn vân “dao chơi” trong
coi văn chương, trong đo co nha
phê binhvănhoc - nha văn - dich
gia Huynh PhanAnh, tuy rât nôi
tiêng nhưng vân tư nhânminh la
nhagiao“đi lacvaovănchương”.
Nhưngngươi đồnghanh
đi tim tacphẩm
vănchương
Tacphâmphêbinhvănhocđâu
taycuaHuynhPhanAnh là
Ngươi
đônghanh
hay
Vănchươngvakinh
nghiêm hư vô
. Kế đo la tâp tiêu
luân-phêbinh
Đi tim tacphẩmvăn
chương
vơi cachnhinvacamnhân
mơi vê văn chương, môt phương
phapphêbinhhoan toanvươt thoat
nhưngđinhđêphêbinhcôđiên.Hai
tac phâmnayđa đưaHuynhPhan
Anh trơ thanhcâybutphêbinhhang
đâucuavănhocmiênNambâygiơ
khi tuôiđơi tacgiachưa tơi30.Sau
đo,HuynhPhanAnhcungvơi cac
nha văn - nha phê binh Nguyên
XuânHoang, NguyênNhât Duât,
NguyênQuôcTru,NguyênHưuTri
vaĐăngPhungQuânquy tu thanh
nhomĐêmTrăng. Đêm Trăng la
nhom văn hoc co khuynh hương
hiên sinh, đi timcaimơi trongvăn
chương đê lammơi văn chương.
Hâu hêt thanh viên cua nhom la
nha văn kiêm nha giao day văn
hocva triêt hoc.HuynhPhanAnh
rât ngươngmôva chiu anhhương
củaJeanPaulSartre, nhavăn -nha
triêthocngươiPhap,ngươicocông
xiên dương chu nghia hiên sinh.
HuynhPhanAnhcông tac thương
xuyênvơi bannguyêt san
Văn
, tap
chivănhocuy tinơmiênNam trươc
năm1975.Anhconcông tacvơicac
tapchi, tuânbaovănnghê
Vănhoc
,
Vânđê
,
Khơihanh...
Ngoaiphêbinh,
HuynhPhanAnhconđươcbiêtđên
lamôtdichgiauy tinvơinhưng tac
phâm dich tiêu biêu như
Chuông
goihônai
cuaE.Hemingway,
Lac
lôi vê
cuaH.Boll,
Tinhyêubênbơ
vưc thăm
(tưc
Khaihoanmôn
)cua
E.M. Remarque,
VictorHugo - bi
ẩn cuôc đơi
cuaA. Maurois,
Thê
giơicuaSophie
cuaJ.Gaarder,
Tinh
cuông
cuaR.Radiguet,
Hơp tuyên
thơYves Bonnefoy...
Đăc biêt, tâp
thơ
Rimbaud toan tâp
la ban dich
PhamNgu Lao, nên vân thương
găp cac nha văn, nha thơ kẹt tiên
đên găp cu chu nhiêm bao
Văn
,
cung la ông chu nha in, nha xuât
ban, xin tam ưng. Nha phê binh
HuynhPhanAnh lamôt trongcac
“chuyêngia” tamưngnhuânbut.
Huynh PhanAnh than bi nơ nân
“khung bô”! Anh day hoc lương
khacaonhưngđanhxiphe thương
thaucayva thuachay tui.Banngay
đi day, ban đêm dich sach nhưng
cungkhôngđu tiên tranơ thuabac.
Cung vi bi nơ nân khung bô nên
anh nhân lơi môt trum sach viêt
cuôn
DuyênAnh - Tuôi trẻmông
va thưc
. Sach viêt vê cuôc đơi va
tac phâm cua nha văn bestseller
bây
giơ.Anh không tiêt lô nhưng
tôi chăc nhuân but cuôn nay kha
cao thi anh mơi viêt. Tuy la viêt
theo đơn đăt hang nhưng Huynh
PhanAnhviêt râtnghiêm tuc,phân
tich timi yêu tôănkhachnhơvăn
phong hâp dân cua cac tac phâm
cuaDuyênAnh, ca tronghaimang
đê tai trai ngươcnhau:Tiêu thuyêt
gai goc, bui băm vê thê giơi du
đang va văn chương trong sang
cua thê giơi tre em. Nha văn đây
ca tinhnay lacâybutnôi tiêngviêt
truyên thiêunhi rât ănkhach, cung
lucôngcung lamôt nhavănhang
đâucuamangđê tai duđang, cach
goi nhưngconngươi vahoat đông
cua“thêgiơi ngâm”nhưcachnoi
bâygiơvơi cachnhinưuai nhưng
nhân vât “choc trơi khuây nươc”
het ra lưabâygiơ.Nhiêu tacphâm
cuaDuyênAnh đươc dưng thanh
phim rât ăn khach. Huynh Phan
Anh tâm sư: “Minhviêt theođơn
đăthangnhưngvânviêt râtnghiêm
tuc, phân tich đung mưc cac tac
phâmcủaDuyênAnh”.Tronggiơi
viêt lach bây giơ cung comôt sô
“lơi ong tiêng ve” vê tac phâm
DuyênAnh -Tuôi trẻmôngva thưc
nhưngHuynh PhanAnh phơt lơ.
Anhbao: “Kêchungno!Thoi tưc
ăn ghet ơ, ban la gi”.
Ngọn lửađiuhiu
Saunăm1975,HuynhPhanAnh
vân tiêp tuc viêt nhưng chi xuât
ban môt tâp tap but
Không gian
va tac phẩm văn chương
.
Phân
lơn la dich. Anh dich kha nhiêu
nhưng chu yêu cho co viêc lam
kiêmnhuânbutmuagao.Thơigian
nay tôi thương găp Huynh Phan
Anh ơ mây quan bia hơi, nhâm
nhi nhưng côc bia đôi chưngpha
trađava rươuđê, uôngvaonhiêu
khi đâu nhưc bưng bưng nhưng
không uông thi uông gi bây giơ?
Uông bia đôi chưng, tan gâu vê
văn chương, triêt hoc va... ngưa
đua.Bơi lucnay trươngđuangưa
Phu Tho băt đâumơ đua lai, ma
Huynh PhanAnh vônmê đo đen
nên không Chu nhât nao không
đên đo. Nhiêu khi chi ca đômây
đông “nhưng ma vui” - anh kêt
luân. Co lân tôi theo anh vao
trương đua va ca đô theo anh.
Thương thiHuynhPhanAnh thua
nênnoi theo “tamđoan luân”, tôi
theo anh nên tôi cung thua!
Nhưng năm 1990, đơi sông
kinh tê kha hơn, vơ anh buôn
ban ơ chơ Vươn Chuôi co đông
ra đôngvao. Thương thi 10 rươi,
11 giơ trưa, HuynhPhanAnh lôi
bô tưnhaơđươngVoVănTân ra
quanTrôngĐông trên đươngLê
Quy Đôn. Anh thương ngôi môt
minh, uôngmây chai biaSaiGon
rôi đi bô vê. Co khi tôi đên ngôi
vơi anh, vui vevai ve rôi chơ anh
vê nha, hoăc co khi găpmưa lai
ghe vaomôt quan khac lam tiêp
“tâp hai”.
◄
NHỮNG VĂNNGHỆ SĨ LỪNG LẪY
MỘT THỜI - BÀI 5
Huynh
PhanAnh:
Nhagiaođi
lacvao
vănchương
Tôi găp vaquenbiêtHuỳnhPhanAnh khoang
năm1972, khi thỉnh thoanganhđên toa
soan tapchi
Văn
nhậnnhuậnbut hoăc tam
ưngnhuậnbut... nhữngbai chưa viêt.
đây tâmhuyêt.Phai lamôtnha thơ
đich thưcmơi co thê chuyên ngư
đươcnhưng câu thơvơi ngônngư
đi trươc thơiđaihang trămnămcua
Rimbaud
.
Hơn20năm sauHuynh
PhanAnhkhăngđinh trong tuyên
tâp
Thơ tưdo
(NXBTre,năm1999)
vơi bai tiêu luân ngăn vê thơ tư
do
.
NhaphêbinhhoHuynhcocai
nhinmơi va phong khoangmang
tinh“tiên tri”vê thơ tưdohay lasư
toancâuhoacua thơ.“Nobao trươc
môt thơi đai toancâuchimơi hinh
thanh va đang con lamôt y niêm
mơi”.Hiênnay toancâuhoa laxu
thê tât yêu cua nhân loai.
“Chuyêngia” tạmứng
nhuậnbút
Năm 1972 tôi lam viêc ở toa
soan tap chi
Văn
, cung đia chi
nha inNguyênĐinhVương ơ 38
CuộcsốnghiệntạikhépkínởMỹ
Năm2002,HuynhPhanAnhsangMỹđinhcư tai San Jose,môt
TPơBăcCaliforniacohơn100.000ngươiViêtnhưnganhsông
gânnhưkhépkin, cachbiêt, cavơigiơi vănnghêsi -banbècu
cuaanh. Phândoanhbibênh tim,phânkhôngbiêt lai xe, thinh
thoangđiđâu thi vơchơ.Hôi cuôinămngoai, tôi vahọasiRưng
bătxeđo tưNamCaliđi lênSan Jose thămanh.Tôi cưsơôngban
giabibênh tim, không tim thămcokhi khôngconcơhôi.Nhơ
nhưnăm2014khi tôi lênSan Jose thămNguyênXuânHoang
vaanhvingheanhHoangbênhnăng.NhavănNguyênXuân
Hoang trươcnăm1975 la thưký toasoan tapchi
Văn
ơSaiGon,
toasoancungđiachi vơibao tôi, sausangMỹđinhcư lai tiêp tuc
lachubiên tapchi
Văn
ơMỹ.NguyênXuânHoang laban thân
cuaHuynhPhanAnh,mâychucnăm trươccung lâpnhomĐêm
Trăng. SangMỹ, haingươi laiơcungTPnhưng itgăpnhaudoanh
Hoang râtbân rônchuyênbaochi, conHuynhPhanAnh thi âncư
lo tribênh. Khi tôiđên, anhchobiêtNguyênXuânHoangbênh
khanăng,đangcâpcưu trongbênhviên.Anhva tôi thaynhau
gọiđiên thoai choanhHoangnhưngkhôngaibătmay. Sauđo
mâyngay, tôi vêViêtNamnghe tinNguyênXuânHoangmât, thây
ngâmngui va tiêc lađa tơinơimakhônggăpmăt trươckhi anhvê
miênmiênviên.
Hômchiatay,Huynh
PhanAnhbao:“Thê
naominhcungvê
thămquênhamôt
chuyêntrươckhinhăm
mătxuôitay.Minh
râtnhơnhưngngay
ởSaiGonvabanbè”.
Trongemailmơinhât,
anhviêt:“Điêuminh
muônnoibâygiơ la,
đơingươichẳngmây
chôcmachiêuhômtôi
rôi,ngoanh laichithây
bâttoanvabâttoai.
Nhưngkhatvọngvân
nhưngaynao”.
Nhavăn-dịchgiaHuynhPhanAnh
(trái)
vàtácgiảgặpnhautrênđấtMỹ.
