6
Pháp luật
&
cuộc sống -
ThứNăm1-7-2021
giống như sách thật nhưng giá
thường thấp hơn nên họ sẵn sàng
mua. Thứ hai, kẻ làm sách giả
thường thu lợi rất nhiều theo kiểu
“ngồi mát ăn bát vàng”. Thứ ba,
tác giả cuốn sách (và nhà xuất bản
(NXB)) bị tổn thương, thiệt hại về
vật chất lẫn tinh thần.
Để người đọc thấu hiểu sự tổn
thương của tác giả mà không tiếp
tay cho kẻ làm giả sách (tức không
mua sách giả vì giá rẻ), xin chia sẻ
về giá trị mà tác giả thu về từ sách.
Thực tế, giá trị thu về từ sách là
rất ít ở Việt Nam so với thế giới,
do giá sách rất thấp và nhuận bút
không nhiều.
Chẳnghạn,cuốnsách
Luậthợpđồng
Việt Nam - Bản án và bình luận bản
án
của tôi mỗi tập hơn 1.000 trang
nhưng giá chỉ 236.000 đồng/tập.
Thế nhưng, với sách tương tự như
vậy ở Pháp tính ra tiền Việt khoảng
900.000 đồng. Cạnh đó, trong số
tiền niêm yết trên giá bìa, tác giả
chỉ được hưởng một phần rất nhỏ vì
theo các quy định về xuất bản, mức
nhuận bút chỉ khoảng 12%-18%/
giá bìa và các NXB thường chỉ trả
ở mức thấp nhất.
Để cho thấy nạn sách giả quá
phổ biến ở Việt Nam, tôi xin kể
về một trường hợp cụ thể. Chúng
tôi viết một cuốn sách
Bình luận
khoa học - Những điểm mới của
BLDS năm 2015
. Khi tập huấn về
BLDS tại một tòa án tỉnh với thành
phần tham gia khoảng 600 người.
Chánh án tòa này cho biết đã chỉ
đạo mua sách cho người tham gia.
Tuy nhiên, khi nhìn thấy sách, tôi
mới phát hiện sách mà tòa án mua
là sách giả.
Thực tế, người viết sách chỉ
dám in 1.000 cuốn ở lần thứ nhất
với tiền nhuận bút cho từng thành
viên chỉ khoảng 3-4 triệu đồng/
người nhưng kẻ làm giả một vụ
như trên đã bán bằng 1/2 số sách
chính thức được xuất bản. Và
điều đáng nói, họ bán cho cả cơ
quan bảo vệ pháp luật, đó là sự
thật đau lòng.
Mức phạt chưa đủ sức
răn đe
Ở khía cạnh xã hội, sách giả có
hệ quả rất xấu. Ăn cắp gì cũng là
ăn cắp nhưng ăn cắp chất xám là
tệ nhất, nó làm cho thị trường sách
méo mó, ảnh hưởng đến thu nhập
(vốn ít ỏi) chính đáng của người
viết sách, làm cho văn hóa đọc bị
lùn đi...
Những kẻ làm sách giả khi bị
phát hiện sẽ bị xử lý theo pháp
luật hình sự, hành chính và dân
sự. Về cơ bản, các biện pháp xử
lý như vậy là tốt nhưng đây là
phạm tội mang tính chất kinh tế,
các chế tài còn chưa thuyết phục.
Cụ thể, mức phạt cho loại tội này
chưa cao. Chẳng hạn, ngoài hình
phạt tù, BLHS quy định mức
phạt tối đa là 3 tỉ đồng đối với cá
nhân, 9 tỉ đồng đối với pháp nhân.
Hay Luật Sở hữu trí tuệ quy định
mức bồi thường tổn thất về tinh
thần cho tác giả tối đa là 50 triệu
đồng. Mức phạt hay bồi thường
như vậy là quá thấp nên không có
tính răn đe và không bù đắp được
cho tác giả.
Ở Pháp, với tội làm giả, cá nhân
có thể bị phạt từ 300.000-500.000
euro (tương đương 8-13,5 tỉ đồng)
và nếu là pháp nhân thì mức phạt
có thể cao gấp năm lần.
Trong vụ việc làm giả 3,2 triệu
sách nói trên, ước tính lợi nhuận
khoảng 50 tỉ đồng. Như đã nói,
ngoài hình phạt tù, nếu tính ra mức
phạt tiền và bồi thường hiện nay là
không tương xứng, cần thiết phải
sửa đổi quy định để tăng mức phạt
lên cao hơn nữa.
Nhiều tác giả - nạn nhân
còn ngại tố giác
Điều đáng nói là hiện nay tác
giả ít tố cáo sách giả vì lợi ích
thu được từ việc tố cáo chủ yếu
đến từ bồi thường, trong khi đó
chứng minh thiệt hại rất khó và
phải mất chi phí, thời gian. Khoản
tiền phạt trong hình sự có khi đến
9 tỉ đồng nhưng đó là tiền thu về
cho Nhà nước, không cho tác giả.
PGS-TSĐỖVĂNĐẠI
(*)
B
ộ Công an vừa khởi tố vụ án,
khởi tố bị can và bắt tạm giam
nhiều bị can trong đường dây
làm giả hơn 3,2 triệu cuốn sách.
Đây là hồi chuông cảnh báo trước
thực trạng sản xuất và tiêu thụ sách
giả diễn ra nhiều năm nay ở Việt
Nam. Những bị can này rồi sẽ bị
xử lý thích đáng nhưng các cơ quan
chức năng cần làm nhiều hơn nữa
để răn đe, triệt nạn sách giả.
Tôi từng là nạn nhân
Là người viết nhiều sách và cũng
là nạn nhân của nạn sách giả, tôi
hiểu rằng khi có nạn sách giả thì
sẽ có tác động đến nhiều đối tượng
với các lợi ích khác nhau. Thứ nhất,
là người đọc, họ có được kiến thức
từ sách giả có chất lượng đôi khi
Bảy bị can bị bắt tạmgiamtrong vụ sản xuất, buôn bán 3,2 triệu sách giáo khoa giả. Ảnh: CACC
Vụ 3,2 triệu
sách giả và
tệ nạn ăn cắp
chất xám
Nạn sản xuất, buôn bán sách giả làm
cho thị trường sáchméomó, ảnh hưởng
nghiêm trọng đến quyền lợi chính đáng
của người viết sách và người làm sách
chân chính.
Do đó, nên có phương án chuyển
một phần tiền phạt đó cho tác giả
để thúc đẩy chính người bị xâm
phạm tố giác.
Tham gia giảng dạy ở Việt Nam
và Pháp, tôi thấy rõ sự khác biệt
giữa hai nước, đó là lượng sách
ở thư viện Việt Nam quá ít so với
thư viện Pháp. Thực trạng như vậy
không tốt cho các thế hệ tương lai
của đất nước vì kiến thức con người
có được từ sách là rất lớn.
Vì vậy, nên có những biện pháp
khuyến khích viết sách và chống
sách giả, đồng thời nên khuyến
khích người đọc mua sách để đọc
chứ đừng chờ tác giả tặng sách.
Điều này góp phần kiến tạo, nâng
cao vai trò của lao động chất xám,
giúp người viết sách, nhất là các
nhà khoa học, sống được bằng
khoản thu nhập vốn không nhiều
nhỏi này...
Hy vọng rằng cơ quan chức năng
cần tăng cường phát hiện và xử lý
nhiều vụ sách lậu, sách giả khác,
góp phần làm lành mạnh hóa thị
trường sách vốn còn chưa mạnh
của nước nhà.•
(*)
PGS-TS Đỗ Văn Đại hiện là Trưởng
Khoa luật dân sự Trường ĐH Luật TP.HCM
Khởi tố, tạm giam bảy bị can vụ in 3,2 triệu
sách giả
Mới đây, Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam bảy bị can trong vụ in
3,2 triệu sách giáo khoa giả về tội sản xuất, buôn bán hàng giả.
Trong số này có Cao Thị Minh Thuận (giám đốc Công ty TNHHThương
mại và sản xuất Phú Hưng Phát, chủ nhà sách Minh Thuận, 358 Nguyễn
Trãi, Hà Nội), Hoàng Mạnh Chiến (giám đốc Công ty CP In và Văn hóa
truyền thông Hà Nội), Nguyễn Mạnh Hà (phó giám đốc Công ty CP In và
Văn hóa truyền thông Hà Nội)…
Trước đó, từ ngày 18 đến 22-6, C03 phối hợp với Cục An ninh mạng
và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Tư lệnh Cảnh sát
cơ động và NXB Giáo dục bắt quả tang các đối tượng tham gia in ấn, gia
công, tiêu thụ sách giả tại hàng loạt cơ sở in. Công an cũng khám xét
khẩn cấp hơn 50 địa điểm của đường dây sản xuất và tiêu thụ các loại
sách giáo khoa giả trên địa bàn các tỉnh, TP gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc
Giang, Nam Định, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Thanh Hóa.
TUYẾN PHAN
Quang “Rambo” lãnh án 8 năm tù
Ngày 30-6, TAND TP Hà Nội xét xử và tuyên phạt
Đỗ Văn Quang (còn gọi là Quang “Rambo”, 37 tuổi,
trú Hà Nội) tám năm tù về tội cưỡng đoạt tài sản. Cùng
tội danh, sáu đồng phạm của Quang bị tuyên phạt 6-10
năm tù.
Theo cáo trạng, ngày 23-2-2016, Đỗ Văn Thịnh (35
tuổi, quê Thái Bình, quản lý một nhóm thợ xây dựng) ký
hợp đồng thi công một số hạng mục với nhà thầu là Công
ty CP Tư vấn đầu tư và xây dựng Hưng Thịnh do anh V.
làm chủ tịch HĐQT.
Tháng 8-2017, do Thịnh thi công công trình không đạt
chất lượng và chậm tiến độ nên chủ đầu tư dự án thay
người khác thi công lại và khấu trừ tiền đối với công ty
nhà thầu. Vì lý do này, anh V. chưa quyết toán được hợp
đồng với chủ đầu tư nên chưa thanh toán tiền công thợ
cho Thịnh.
Cho rằng anh V. chây ỳ, không trả tiền thi công theo
hợp đồng, cuối tháng 3-2019, Thịnh nhờ Nguyễn Đức
Nhân (35 tuổi, làm nghề kinh doanh tiệm cầm đồ) cùng đi
gây sức ép, bắt anh V. trả tiền.
Nhân đồng ý, rủ thêm Quang “Rambo” và bốn đàn em
khác cùng tham gia. Từ cuối tháng 3-2019 đến đầu tháng
4-2019, nhóm của Thịnh nhiều lần tới nhà riêng, nơi làm
việc của anh V. chửi bới, đe dọa.
Ngày 2-4-2019, anh V. bị nhóm này ép ký vào biên bản
đối chiếu công nợ, nội dung yêu cầu Công ty Hưng Thịnh
phải trả cho nhóm thợ xây của Thịnh 1,1 tỉ đồng. Anh V.
sau đó trả trước cho Thịnh 200 triệu đồng.
Cơ quan tố tụng xác định Quang “Rambo” được hưởng
lợi 40 triệu đồng trong số tiền trên, sau đó chia cho đàn
em 3 triệu đồng.
Ngày 8-5-2019, anh V. làm đơn tố giác đến Công an
TP Hà Nội. Ba tháng sau, Thịnh, Nhân, Quang “Rambo”
cùng đàn em đi đầu thú. Hai bị can còn lại bị bắt vào cuối
năm 2020 theo lệnh truy nã.
TUYẾN PHAN
Ở Pháp, với tội làm giả,
cá nhân có thể bị phạt
300.000-500.000 euro
(tương đương 8-13,5 tỉ
đồng) và nếu là pháp
nhân thì mức phạt có thể
cao gấp năm lần.
