4
Thời sự -
ThứSáu21-7-2023
ĐỖTHIỆN
C
âu chuyện Trung Quốc
(TQ) lợi dụng phim ảnh
ở Hollywood để đưa các
nội dung sai lệch như đường
lưỡi bò hoặc can thiệp, kiểm
duyệt nội dung phim theo
hướng có lợi cho nước này
đã và đang dần “nóng” lên tại
Mỹ trong vài năm gần đây.
Bộ Quốc phòng Mỹ
“rănđe” nhà làmphim
Cuối tháng 6-2023, tờ
Politico
đưa tin Bộ Quốc
phòng Mỹ đã điều chỉnh các
quy tắc làm việc với các hãng
phim sau những lùm xùm về
sự can thiệp củaTQđến nhiều
bộ phim bom tấn.
“Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ
không cung cấp sự hỗ trợ
cho các nhà làm phim nếu
có bằng chứng cho thấy hoạt
động sản xuất phim đã tuân
thủ hoặc rất có khả năng sẽ
tuân thủ yêu cầu từ chính phủ
TQ với mục đích kiểm duyệt
nội dung của bộ phim nhằm
phục vụmục tiêu nâng cao lợi
ích quốc gia TQ” - tờ
Politico
dẫn lại thông tin nhận được
từ Lầu Năm Góc.
Thượngnghị sĩMỹTedCruz
cho biết ông rất hài lòng về
những quy định mới của Lầu
NămGóc.Năm2020,ôngCruz
giúpTQkiểmduyệt phimảnh
để đổi lại bộ phim được phát
hành tại TQ, mặt khác họ lại
hợp tác với chính quyền Mỹ
để phát triển những bộ phim
ấy” - ông Cruz nói. Vị này
cũng nhấn mạnh những quy
tắc mới của Bộ Quốc phòng
Mỹ - áp dụng những quy định
trong dự luật SCRIPTAct do
ông Cruz làm tác giả - sẽ buộc
các nhà làm phim phải chọn
“một trong hai”. Ông cũng
tin rằng Hollywood sẽ đưa ra
lựa chọn đúng đắn, chống lại
sự ảnh hưởng từ TQ.
“Ma trận” đường lưỡi bò phi pháp:
Chuyên gia Mỹ nói gì?
đã đưa ra ý tưởng về dự luật có
tên The Stopping Censorship,
Restoring Integrity, Protecting
TalkiesAct (gọi tắt là SCRIPT
Act). Dự luật này được trình
lênThượng việnMỹ vào tháng
1-2022, nhắmvào trách nhiệm
của các nhà làm phim ở Mỹ
khi để cho TQ kiểm duyệt,
điều chỉnh và lồng ghép việc
truyền bá những nội dung chỉ
có lợi cho TQ vào phim.
“Chính quyền TQ đã chi
không ít tiền cho việc kiểm
duyệt và truyềnbá.Nhữngnăm
qua, một mặt Hollywood đã
Cần có sự can thiệp
của Quốc hội Mỹ
Giữa tháng 7 vừa qua,
một số tờ báo quốc tế dẫn
lời Thượng nghị sĩ Mỹ Ted
Cruz đăng trên
The Daily
Signal
cho biết ông “rất thất
vọng” về bộ phim
Barbie
vì
có hình ảnh đường lưỡi bò
phi pháp. “Đây là sự truyền
bá của TQ, trong đó họ đang
muốn khẳng định chủ quyền
Quốc hội Mỹ có
thể xem xét loại bỏ
những biện pháp
bảo vệ đặc biệt hoặc
các ưu đãi về thuế
đối với ngành công
nghiệp điện ảnh ở
Mỹ nếu các nhà sản
xuất phim khuyến
khích quan điểm,
lập trường của
chính quyền TQ.
Các chuyên gia cho rằng Quốc hội, chính phủMỹ phải hành động trước thực trạng Trung Quốc tăng cường
kiểmduyệt, truyền bá quan điểmvào phimHollywood.
của họ đối với toàn bộ khu
vực Biển Đông. Thực tế là
TQ không có điều đó theo
luật pháp quốc tế…” - ông
Cruz nhận xét.
Không chỉ với
Barbie
, ông
Cruz cũng từng lên tiếng phản
đối sau khi trailer bộ phim
Top Gun: Maverick
(
Phi công
siêu đẳng Maverick
) được ra
mắt năm 2022 có dấu hiệu
“can thiệp” từ nhà đầu tư TQ.
“Điều ấy sẽ nói gì với cả thế
giới khi phi công Maverick
lại sợ chính quyền TQ?” - tờ
Politico
dẫn lại lời ông Cruz.
Trao đổi với
Pháp Luật
TP.HCM
, GS James Kraska,
chuyên gia cao cấp về luật
và chính sách biển, ĐH Hải
chiến Mỹ, cho rằng việc lợi
dụng phim ảnh để phát tán
hình ảnh đường lưỡi bò phi
pháp góp thêm bằng chứng
cho thấy TQ đang theo đuổi
“cuộc chiến tranh pháp lý”
toàn diện, sử dụng mọi đòn
bẩy kinh tế và xã hội để đạt
mục tiêu “bình thường hóa”
việc bành trướngởBiểnĐông.
“TQ có ảnh hưởng mạnh mẽ
ở Hollywood bởi họ sở hữu
thị trường điện ảnh rộng lớn.
Trong khi đó, nhiều chính trị
gia và khán giả ở Mỹ hiếm
khi tập trung và cũng thường
không có đủ nhận thức về vấn
đề này” - ông Kraska nói.
Cũng theo vị chuyên gia
này, Hiến pháp Mỹ quy định
chính phủ không thể đưa ra
các quy định hạn chế quyền tự
do ngôn luận, và vì thế cũng
không thể ép buộc nội dung
của các bộ phim trừ khi nội
dung ấy trái với quy định pháp
luật, ví dụ phimkích động bạo
lực. “Tuy nhiên, cá nhân tôi
nghĩ rằng Quốc hội Mỹ có thể
xem xét loại bỏ những biện
pháp bảo vệ đặc biệt hoặc các
ưu đãi về thuế đối với ngành
công nghiệp điện ảnh ở Mỹ
nếu các nhà sản xuất phim
khuyến khích quan điểm, lập
trường (không tuân theo luật
pháp quốc tế - PV) của chính
quyền TQ” - GS Kraska nhấn
mạnh. Vị này khuyến nghị
thêm các phương tiện truyền
thông của Mỹ cũng nên tìm
cách đăng tải quan điểm, lập
trường của Mỹ và các quốc
gia trong khu vực đến TQ để
người dân nước này hiểu rõ.•
Cùnghànhđộngđể xóađi đường lưỡi bòphi pháp
(Tiếp theo trang1)
Thượng nghị sĩ Mỹ Ted Cruz
(trái)
cho rằng bộ phim
Barbie
có hình ảnh đường lưỡi bò phi pháp để
truyền bá yêu sách phi pháp của TrungQuốc ở BiểnĐông. Ảnh: GETTY IMAGES, WARNER BOS
Tiêu điểm
Sức ảnh hưởng của
TQ đến Hollywood
từ đâu?
1,4 tỉ dân là thị trườngbéobở
mà bất kỳ nhà làmphimnào ở
Hollywood và các phimtrường
lớn trên thếgiới đều khao khát.
TrướckhiđạidịchCOVID-19xuất
hiện ở TQ, phòng vé nước này
dự kiến sẽ vượt mặt thị trường
Mỹ vào năm 2020, dẫn từ tờ
The Week
. Theo
CNBC
, những
nhà điều hành của các hãng
phim lớn tại Hollywood đều
nhận thấy có đến 70% doanh
thu của các bộ phim bom tấn
đến từ thị trường quốc tế và
TQ chiếm một phần lớn ở thị
phần ấy.
Những“đại gia”từTQcũng là
những nhà đầu tư lớn đối với
các hãng phim tại Hollywood,
khiến các hãng phim Mỹ phải
cân nhắc tính hấp dẫn và thực
tếđãcónhữnghãngphimchấp
nhận sự kiểm duyệt gắt gao,
hành vi cài cắm nội dung có
lợi choTQ vào phimmà đường
lưỡi bò phi pháp là một ví dụ.
Theo tờ
Politico
, mối quan hệ hợp tác giữa
Bộ Quốc phòng Mỹ và Hollywood đã rất lâu
đời và khăng khít. Tờ
The Independent
cho
biết trong giai đoạn từ năm 1917 đến 2020,
Lầu Năm Góc đã giúp các nhà làm phim tại
Hollywood sản xuất hơn 800 bộ phim, trong
đó cónhữngbộphim“bomtấn”như
IronMan
(
Người sắt
) và
The Terminator
(
Kẻhủy diệt
). Các
hãng phim được tiếp cận các cơ sở và thiết
bị quân sự; được lắng nghe ý kiến tư vấn của
các chuyên gia quân sự của Lầu Năm Góc.
Tuy nhiên, không phải lúc nào Bộ Quốc
phòngMỹ cũnghỗ trợ các hãngphimvôđiều
kiện. Nhiều trường hợp, các nhà sản xuất ở
Hollywood đã không thể nhận được sự giúp
đỡ từ Lầu NămGóc vì nhiều lý do, ví dụ phim
TheAvengers
(
Biệt đội siêuanhhùng
),
TheHurt
Locker
(
Chiến dịch sói sa mạc
).
Bộ Quốc phòng Mỹ hỗ trợ Hollywood ra sao?
Nhận xét ấy được đưa ra vào
đầu năm 2020, khi giới quan sát ở
Mỹ và các nước bắt đầu nhận thấy
sự ảnh hưởng ngày càng lớn của
Trung Quốc (TQ) lên nội dung các
bộ phim bom tấn ở Hollywood. Phim trường này là niềm
tự hào của Mỹ và khát khao của nhiều nước. Thế nhưng
TQ vẫn có thể buộc các hãng phim Mỹ phải cắt bỏ đoạn
này, thay thế đoạn kia.
Với Mỹ, hiểu từ lời nhà báo Jeva Lange, việc hạn chế
các hãng phim sản xuất phim ảnh chỉ đơn thuần nhằm
vượt qua sự kiểm duyệt của chính phủ nước ngoài sẽ có
hai ý nghĩa. Một là để bảo vệ giá trị của quyền tự do ngôn
luận nhưng đồng thời cũng là để bảo vệ sự toàn vẹn giá
trị nghệ thuật vốn có của một tác phẩm điện ảnh, ví dụ
như cốt truyện, sự khách quan của câu chuyện được kể về
thời gian, địa điểm, sự kiện...
Thế nhưng đến khi dự luật SCRIPT Act của Thượng nghị
sĩ Ted Cruz lên đến bàn Thượng viện Mỹ vào năm 2022,
và thậm chí đến giai đoạn nửa cuối năm 2023, Hollywood
vẫn chưa thể thoát khỏi sự kiểm duyệt và ảnh hưởng từ
TQ. Nhiều bộ phim trong giai đoạn ba năm qua cho thấy
sự giằng co giữa Hollywood và những nhà kiểm duyệt,
nhà đầu tư phim của TQ. Trong đó có những bộ phim
Hollywood đã từ chối lời đề nghị của TQ nhưng cũng có
những bộ phim họ chấp thuận hoặc chủ quan bỏ lọt những
tình tiết chính trị vốn không cần thiết - nếu không muốn nói
là vô lý, phi pháp - mà TQ mong muốn truyền bá.
Mới đây, tờ
Politico
đã giật một tựa rất “gắt” khi công
bố thông tin về những điều chỉnh của Bộ Quốc phòng Mỹ
trong bộ quy tắc làm việc với các hãng phim: “Chúng tôi
sẽ không giúp đỡ nếu các bạn chấp nhận cúi đầu trước
TQ”. “Tối hậu thư” của Lầu Năm Góc, vốn là cơ quan hậu
thuẫn hàng trăm năm qua cho Hollywood, rất đồng điệu
với dự luật SCRIPT Act của Thượng nghị sĩ Ted Cruz. Điều
này chắc chắn sẽ khiến các nhà làm phim ở Mỹ suy nghĩ
về tính nghiêm trọng của việc dễ dàng nghe theo các “chỉ
đạo” từ chính quyền Bắc Kinh để thay đổi nội dung, cài
cắm lập trường như yêu sách đường lưỡi bò phi pháp.
Không chỉ Mỹ, nếu nhiều quốc gia khác bao gồm Nhật
Bản, Malaysia, Philippines, Hàn Quốc và cả các nước
châu Âu… cũng có những cảnh báo về hiện tượng lợi
dụng phim ảnh để truyền bá yêu sách chủ quyền phi pháp
thì sức mạnh đối trọng sẽ lớn hơn nhiều. Một phần, khi
nhiều quốc gia cùng hành động thì vấn đề thay đổi góc
nhìn của cộng đồng quốc tế, xây dựng “nhận thức tập
thể” về những rủi ro từ TQ sẽ càng nhanh. Mặt khác, nếu
đông đảo các quốc gia hợp lại thì “cán cân” quyền lực
về thị trường sẽ cân bằng. Khi đó, đối phó với sự thị uy từ
thị trường 1,4 tỉ dân của TQ không phải là không có cách.
ĐẠI THẮNG
