7
Pháp luật
&
cuộc sống -
Thứ Tư 26-7-2023
VỤ “CHUYẾN BAY GIẢI CỨU”:
Nộp 42 tỉ đồng, bị cáo
Phạm Trung Kiên có thoát án tử?
Nộp lại 42 tỉ đồng (tức hơn 3/4 số tiền nhận hối lộ) chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ phải là tích cực phối hợp
với cơ quan chức năng… thì tòamới xemxét cho bị cáo thoát án tử.
Tính đến
ngày 24-7,
bị cáo Phạm
Trung Kiên
và gia đình
đã nộp hơn
42 tỉ đồng
tiền nhận
hối lộ. Ảnh:
BÙI TRANG
BÙI TRANG
H
ĐXX TAND TP Hà Nội đang
nghị án vụ “chuyến bay giải
cứu”, dự kiến sẽ tuyên án vào
ngày 28-7 tới đây.
Trong số 54 bị cáo, cựu thư ký thứ
trưởng Bộ Y tế Phạm Trung Kiên
là bị cáo duy nhất bị VKS đề nghị
mức án tử hình về tội nhận hối lộ
(với 253 lần nhận, tổng cộng 42,6
tỉ đồng). Tính đến ngày 24-7, gia
đình bị cáo này đã khắc phục hậu
quả, nộp lại tiền hối lộ tổng cộng
hơn 42 tỉ đồng. Dư luận thắc mắc
với việc đã nộp lại hơn 3/4 số tiền
nhận hối lộ, liệu bị cáo Kiên có đủ
điều kiện để được thoát án tử hình?
Điều kiện cần: Đã khắc
phục 3/4 số tiền chiếm đoạt
Theo TS - luật sư (LS) Đặng Văn
Cường, Đoàn LS TP Hà Nội, có
nhiều yếu tố quyết định đến mức
hình phạt, mà không chỉ căn cứ vào
số tiền chiếm đoạt. Để quyết định
hình phạt phù hợp thì phải xem xét
đầy đủ cả các yếu tố về nhân thân,
hành vi, tính chất mức độ hành vi
phạmtội, nhân thânngười phạmtội…
Trường hợp người phạm tội nhận
thức được hành vi của mình là vi
phạmpháp luật, thành khẩn khai báo,
ăn năn hối cải, cơ bản bồi thường,
khắc phục được hậu quả, hậu quả
của hành vi nguy hiểm cho xã hội
đã được giảm bớt… thì tòa án có
thể xem xét giảm nhẹ một phần hình
phạt cho bị cáo để tuyên một mức
hình phạt phù hợp.
Điều 40 Bộ luật Hình sự quy
định không thi hành án tử hình đối
với một số trường hợp, trong đó
có trường hợp “người bị kết án tử
hình về tội tham ô tài sản, tội nhận
hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ
động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham
ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực
với cơ quan chức năng trong việc
phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm
hoặc lập công lớn”. Hình phạt trong
trường hợp này sẽ được chuyển từ
Một “tiền lệ” về việc thoát án tử
Nếu chỉ bồi thường thiệt
hại, khắc phục hậu quả,
kể cả khắc phục hậu
quả 100% mà không có
điều kiện thứ hai là “chủ
động tích cực phối hợp
với cơ quan điều tra…”
thì sẽ không được xem
xét không áp dụng
hình phạt tử hình.
Chiều 25-7, liên quan vụ kiện tranh chấp di sản thừa kế
của ông Võ Văn Ngoan (cố NSƯT Vũ Linh), phía bị đơn
là bà Võ Thị Hồng Loan (con gái cố NSƯT Vũ Linh) đã
đến TAND quận Phú Nhuận, TP.HCM để nộp đơn phản
tố.
Theo đó, bà Hồng Loan yêu cầu bà Võ Thị Hồng Nhung
(em gái cố NSƯT Vũ Linh) và bà Lê Thị Hồng Phượng
(cháu cố NSƯT Vũ Linh) di dời toàn bộ tài sản ra khỏi
nhà số 5 Đoàn Thị Điểm, phường 1, quận Phú Nhuận
(hiện do bà Hồng Loan đứng tên). Luật sư của bà Loan
cho biết tại buổi làm việc, TAND quận Phú Nhuận báo
rằng sẽ xem xét để thụ lý yêu cầu phản tố.
Mới đây, vào ngày 21-7, phía nguyên đơn là bà Hồng
Nhung và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là bà
Hồng Phượng đã đến tòa làm việc, cung cấp giấy tờ đại
diện theo ủy quyền và yêu cầu luật sư.
Trước đó, tại lần làm việc theo triệu tập của tòa án vào
ngày 22-6, chỉ có bà Hồng Loan đến tòa cung cấp lời
khai, các giấy tờ liên quan đến vụ kiện. Phía nguyên đơn
và hai người liên quan không đến tòa.
Theo đơn khởi kiện, nguyên đơn đề nghị tòa hủy văn
bản khai nhận di sản thừa kế của cố NSƯT Vũ Linh do bị
đơn lập ngày 7-4-2023 tại Văn phòng công chứng Huỳnh
Thị Ngọc Yến (quận Bình Thạnh). Các di sản đã được
sang tên cho bà Hồng Loan, gồm: nhà ở và quyền sử dụng
đất tại số 5 Đoàn Thị Điểm, phường 1, quận Phú Nhuận;
quyền sử dụng đất đối với hai thửa đất tại phường Linh
Đông, TP Thủ Đức và một chiếc ô tô.
Nguyên đơn cũng đề nghị hủy phần cập nhật biến động
trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền
với đất tại số 5 Đoàn Thị Điểm; quyền sử dụng hai thửa
đất tại phường Linh Đông, TP Thủ Đức.
Bà Nhung cũng yêu cầu chia di sản thừa kế của cố
NSƯT Vũ Linh đối với hai thửa đất cho bà Nhung và ông
Nhiêu (anh bà Nhung). Bà Nhung yêu cầu hưởng một nửa
sau khi trừ phần giá trị mà cố NSƯT Vũ Linh đã “lập di
chúc miệng” cho bà Phượng. Giá tạm tính mà bà Nhung
yêu cầu được hưởng là 1,5 tỉ đồng.
SONG MAI
Congái cốNSƯTVũLinhnộpđơnphản tố vụ tranh chấpdi sản thừakế
Trong vụ án AVG, cựu bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Bắc
Son bị cáo buộc đã nhận hối lộ 3 triệu USD, bị VKS đề nghị
HĐXX TAND TP Hà Nội tuyên phạt mức án cao nhất là tử
hình. Kết quả là khi tuyên án, HĐXX chỉ phạt bị cáo Son
mức án chung thân.
HĐXX cho rằng gia đình bị cáo Nguyễn Bắc Son đã thay
bị cáonộp lại 66 tỉ đồng là số tiềnbị cáoSonđãnhậnhối lộ.
Bị cáo Son đã tự nguyện nộp hơn 500 triệu đồng có trong
tài khoản bị phong tỏa.
“Bị cáo Son đã nộp lại toàn bộ số tiền đã chiếm hưởng,
thểhiệnsựthànhkhẩnvàănnănhốicải.Bảnthânbịcáocó
nhiều thành tích trong quá trình công tác nên không cần
thiếtphảiápdụnghìnhphạtcaonhấtlàtửhìnhnhưđềnghị
củaVKSgiữquyềncôngtốtạiphiêntòa”-HĐXXnhậnđịnh.
Thờiđiểmxétxửsơthẩmvụánnày,HộiđồngThẩmphán
TANDTối cao chưa cóNghị quyết 03/2020.
tử hình sang tù chung thân.
Khoản2Điều5Nghị quyết 03/2020
của Hội đồngThẩmphánTANDTối
cao cũng quy định: “Trong quá trình
tố tụng, người phạm tội tham ô tài
sản, tội nhận hối lộ đã chủ động nộp
lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận
hối lộ và đã hợp tác tích cực với
cơ quan chức năng trong việc phát
hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc
lập công lớn thì không áp dụng mức
cao nhất của khung hình phạt mà
người phạm tội bị truy tố, xét xử”.
Như vậy, có thể thấy với việc nộp
lại hơn 3/4 số tiền nhận hối lộ, bị
cáo Kiên đã đủ điều kiện cần để tòa
án có thể xem xét áp dụng điểm c
khoản 3 Điều 40 BLHS và khoản 2
Điều 5 Nghị quyết 03/2020 của Hội
đồng Thẩm phán TAND Tối cao.
Điều kiện đủ: Tích cực
phối hợp để “phá án”
hoặc lập công lớn
Cũng theo TS-LS Đặng Văn
Cường, nếu chỉ bồi thường thiệt hại,
khắc phục hậu quả, kể cả trường hợp
bồi thường thiệt hại khắc phục hậu
quả 100% mà không có điều kiện
thứ hai là “chủ động tích cực phối
hợp với cơ quan điều tra trong việc
phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm
hoặc lập công lớn” thì sẽ không
được xem xét áp dụng quy định
nói trên để chuyển sang hình phạt
khác nhẹ hơn.
Khoản 8, khoản 9 Điều 2 Nghị
quyết 03/2020 của Hội đồng Thẩm
phán TAND Tối cao cũng hướng
dẫn về tình tiết “hợp tác tích cực,
lập công lớn”.
Theo đó, “hợp tác tích cực với
cơ quan chức năng trong việc phát
hiện, điều tra, xử lý tội phạm” là
sau khi phạm tội thì chủ động cung
cấp những tin tức, tài liệu, chứng cứ
có ý nghĩa cho việc phát hiện, điều
tra, xử lý tội phạm liên quan đến tội
phạm mà họ bị buộc tội. Ví dụ như
chỉ đúng nơi cất giấu vật chứng quan
trọng giúp cơ quan chức năng thu
hồi được vật chứng đó; khai báo và
chỉ đúng nơi đồng phạm khác đang
bỏ trốn; khai báo về tội phạm và
người phạm tội mới liên quan đến
tội phạm mà họ bị buộc tội...
Ngoài những trường hợp nêu trên,
có thể xác định những trường hợp
khác là “hợp tác tích cực với cơ
quan chức năng trong việc phát hiện,
điều tra, xử lý tội phạm” nhưng tòa
án phải nhận định rõ trong bản án.
“Lập công lớn” là trường hợp
người phạm tội đã giúp cơ quan
tiến hành tố tụng phát hiện, truy bắt,
điều tra, xử lý tội phạm không liên
quan đến tội phạm mà họ bị buộc
tội; cứu được người khác trong tình
thế hiểm nghèo hoặc cứu được tài
sản có giá trị từ 100 triệu đồng trở
lên của Nhà nước, của tập thể, của
cá nhân trong thiên tai, dịch bệnh,
hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng
khác; có phát minh, sáng chế hoặc
sáng kiến có giá trị lớn được các
cơ quan nhà nước có thẩm quyền
xác nhận.
Ngoài những trường hợp nêu trên,
có thể xác định những trường hợp
khác là “lập công lớn” nhưng tòa
án phải nhận định rõ trong bản án.
“Cũng cần nói thêm rằng đề nghị
mức hình phạt tử hình là quan điểm
của VKS. Quan điểm của LS bào
chữa cho bị cáo Kiên lại khác. Nếu
tòa chấp nhận quan điểm của VKS
(tức là đáng bị xử phạt mức tử hình)
thì ngoài việc khắc phục hậu quả,
phải có thêm tình tiết là bị cáo tích
cực chủ động phối hợp với cơ quan
chức năng trong việc phát hiện, điều
tra, xử lý tội phạm hoặc lập công
lớn thì tòa mới không áp dụng hình
phạt cao nhất là tử hình.
Trường hợp tòa án chấp nhận quan
điểm bào chữa của LS, bị cáo thì
HĐXX có thể không áp dụng hình
phạt tử hình để thể hiện sự khoan
hồng nhân đạo của pháp luật đối
với những người phạm tội mà biết
ăn năn hối cải, có ý thức khắc phục
hậu quả, vẫn còn khả năng cải tạo
giáo dục” - TS-LSĐặngVăn Cường
cho biết.•
