16
ĐỨCHIỀN
T
hổ Nhĩ Kỳ đã đồng ý
ủng hộ Thụy Điển gia
nhập Tổ chức Hiệp ước
Bắc Đại Tây Dương (NATO)
ngay trước thềm Hội nghị
thượng đỉnh NATO diễn ra
vào ngày 11-7, tại thủ đô
Vilnius (Lithuania).
Thổ Nhĩ Kỳ chuyển
hướng và phản ứng
từ Nga
Ngày 10-7, sau cuộc hội
đàm kín với Tổng thống Thổ
NhĩKỳRecepTayyipErdogan
và Thủ tướng Thụy Điển Ulf
Kristersson tại Vilnius, Tổng
ThưkýNATOJensStoltenberg
thông báo ông Erdogan đã
đồng ý chuyển đơn gia nhập
NATOcủaThụyĐiển lênquốc
hội Thổ Nhĩ Kỳ và làm việc
chặt chẽ với cơ quan này để
đảm bảo việc phê chuẩn diễn
ra càng sớm càng tốt, theo tờ
The New York Times
.
Theo thỏa thuận vớiAnkara,
ThụyĐiển sẽ tiếp tục phối hợp
với Thổ Nhĩ Kỳ chống khủng
bố, nối lại xuất khẩu vũ khí
và đặc biệt là dốc lòng ủng
hộ đơn xin gia nhập EU của
Thổ Nhĩ Kỳ khi nước này đã
nộp đơn xin gia nhập EU vào
năm 1987 nhưng đến nay vẫn
chưa có kết quả.
Bình luận về quyết định của
Thổ Nhĩ Kỳ, điện Kremlin
nói rằng việc Thụy Điển vào
NATO sẽ ảnh hưởng tiêu
cực đến an ninh của Nga
và Moscow đang cân nhắc
các biện pháp đáp trả phù
hợp. Người phát ngôn điện
Kremlin Dmitry Peskov nói
rằng Nga không ảo tưởng về
các cam kết của Thổ Nhĩ Kỳ
với NATOnhưngmongmuốn
Ankara nhìn nhận một cách
thực tế về cơ hội gia nhập
EU vì người châu Âu không
muốn nhìn thấy Thổ Nhĩ Kỳ
tổ chức nghiên cứu Hội đồng
TrungĐôngvề các vấn đề toàn
cầu (Qatar) nói: “Có thể thấy
rõ kỳ vọng củaAnkara đối với
việc mua F-16 từWashington
ngay từ ngày đầu tiên Thụy
Điển xin gia nhậpNATO. Tuy
nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ cũng tìm
cách bình thường hóa và cải
thiện quan hệ với các nước EU
vàMỹ thông qua quá trình gia
nhập NATO của Thụy Điển”.
MộtlýdonữamàôngErdogan
đổiýlàdochínhsáchbênmiệng
hố chính trị của ông không thể
đẩy xa hơn được nữa bởi việc
tiếp tục ngăn Thụy Điển vào
NATO sẽ làm gia tăng nghi
ngờ về lòng trung thành của
ThổNhĩKỳvới liênminh, theo
The New York Times
.
Nếu ông Erdogan đẩy mọi
việc đi xa hơn thì có thể Thổ
Nhĩ Kỳ sẽ không nhận được
nhiều hơn mà thậm chí có thể
gây nguy hiểm hơn cho vị thế
củanướcnày trongNATO.Thổ
Nhĩ Kỳ vốn bị các cường quốc
phương Tây ngờ vực về lập
trường vì mối quan hệ cá nhân
chặt chẽ giữa ông Erdogan với
TổngthốngNgaVladimirPutin
và nghi vấn Thổ Nhĩ Kỳ giúp
các công tyNga tránh các lệnh
trừng phạt của phương Tây.
“Đối với những cân nhắc
về địa chính trị, quốc phòng
và kinh tế, việc để Thụy Điển
vàokhối nhânHội nghị thượng
đỉnh NATO lần này có lợi cho
ThổNhĩ Kỳ, vì nếu không làm
như vậy ông Erdogan sẽ gặp
khó khăn ở phía bên kia của
hội nghị” - ông Emre Peker,
Giám đốc phụ trách châu Âu
cho của công ty tư vấn rủi ro
chính trị Eurasia Group (Mỹ),
nhận định.•
Quốc tế -
ThứNăm13-7-2023
ở trong EU, theo đài
RT
.
Như vậy, sau hơn một năm
“đóng băng” yêu cầu gia
nhập NATO của Thụy Điển
bất chấp áp lực từ các đồng
minh NATO, ông Erdogan
cuối cùng đã thay đổi quyết
định. Năm ngoái, vào tháng
5, khi tình hình chiến sự leo
thangởUkraine, ThụyĐiển và
Phần Lan đã từ bỏ lập trường
không liên minh quân sự lâu
nay và nộp đơn xin gia nhập
NATO. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ
Kỳ đã phản đối việc phê duyệt
hai nước này vào khối. Đến
tháng 4-2023, ông Erdogan
chỉ đồng ý cho Phần Lan gia
nhập liên minh và vẫn nói
“không” với Thụy Điển vì
cho rằng nước này vẫn chưa
đủ cứng rắn với hoạt động
chống khủng bố.
Đằng sau quyết định
“bước ngoặt” của
Thổ Nhĩ Kỳ
Giám đốc nghiên cứu
của tổ chức phân tích rủi ro
PanoramaTR (Thổ Nhĩ Kỳ)
Osman Sert nhận định “đây
không phải là bước ngoặt đầu
tiên và cũng không phải là lần
cuối cùng của ông Erdogan”.
Theo chuyên gia Sert, Tổng
thống Erdogan biết rằng ông
“cần phải làmgì đó để tạo cầu
nối với phương Tây”.
Quyết định “bước ngoặt”
này được đưa ra khi nền kinh
tế Thổ Nhĩ Kỳ đang thụt lùi
trước áp lực của lạm phát
cao, nợ nần chồng chất và
tốn những khoản chi phí lớn
cho việc khắc phục những
trận động đất thảm khốc vào
đầu nămnay. Như vậy, duy trì
mối quan hệ tốt đẹp và quan
hệ kinh tế chặt chẽ với các
quốc gia phương Tây có thể
giúp ông Erdogan vượt qua
các cuộc khủng hoảng, theo
The New York Times
.
Vài giờ sau khi quyết định
của Ankara được công bố,
chính quyền Tổng thống Mỹ
Joe Biden thông báo sẽ xúc
tiến việc chuyển giao các máy
bay chiến đấu F-16 cho Thổ
Nhĩ Kỳ. Thổ Nhĩ Kỳ đã tìm
cách mua những chiếc F-16
của Mỹ để bù lại số tiêm kích
tàng hình F-35 mà nước này
đặt mua nhưng bịWashington
chặn lại do Ankara mua hệ
thống phòng thủ S-400 của
Nga. Hãng tin
Al Jazeera
cho
rằng động thái củaMỹ dường
như là một thỏa thuận để đổi
lấyviệcAnkara “bật đènxanh”
cho Thụy Điển vào NATO.
Chuyên giaGalipDalay của
Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg
(giữa),
Tổng thống ThổNhĩ Kỳ Tayyip Erdogan
(trái)
và Thủ tướng
ThụyĐiểnUlf Kristersson họp vào tối 10-7, trước thềmHội nghị thượng đỉnhNATO. Ảnh: REUTERS
Ngày 12-7, Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov nói
rằng các tuyên bố được đưa ra tại Hội nghị thượng đỉnh
NATO tại Vilnius cho thấy thái độ chống Nga và sự sẵn
sàng triển khai thêm quân gần biên giới Nga của khối,
theo hãng thông tấn
TASS
.
Ông Antonov cáo buộc Mỹ gây ra cuộc chiến hỗn hợp
khiến người dân phương Tây phải trả giá và nói rằng rất
ít người trong hội nghị NATO quan tâm đến số phận của
người dân Ukraine.
“Hội nghị ở Vilnius đã thể hiện ý định của khối
(NATO) là tập hợp ngày càng nhiều quân đội vào biên
giới Nga. Chúng tôi không còn chỗ để rút lui. Các quyết
định hung hăng của Hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ
không làm lung lay niềm tin của Nga vào những hành
động đúng đắn của mình. Chúng tôi chắc chắn rằng sẽ
đạt được tất cả mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt”
- ông Antonov nói.
Trước đó vào ngày 11-7, Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc của
NATO rằng Trung Quốc (TQ) thách thức lợi ích và an
ninh của khối, đồng thời phản đối bất kỳ nỗ lực nào của
NATO trong việc mở rộng hiện diện ở khu vực châu Á -
Thái Bình Dương, theo hãng tin
Reuters
.
Trong tuyên bố chung của lãnh đạo các nước NATO,
khối này cáo buộc TQ “sử dụng nhiều công cụ chính trị,
kinh tế và quân sự để tăng hiện diện trên toàn cầu và phô
diễn sức mạnh, trong khi không làm rõ về chiến lược, ý
định và việc xây dựng quân đội của mình”. NATO cũng
cáo buộc các hoạt động độc hại trên không gian mạng,
những luận điệu đối đầu và thông tin sai lệch của Bắc
Kinh nhắm vào liên minh gây ảnh hưởng xấu tới khối này.
Đáp lại, Phái đoàn TQ tại Liên minh châu Âu (EU) phản
đối các nội dung liên quan TQ trong thông cáo chung của
NATO, khẳng định những thông tin này là sai sự thật, bóp
méo quan điểm và chính sách của TQ và cố tình làm mất
uy tín của nước này. Phái đoàn TQ cũng kiên quyết phản
đối “sự dịch chuyển về phía đông của NATO vào khu vực
châu Á - Thái Bình Dương” và cảnh báo bất kỳ hành động
nào đe dọa các quyền, lợi ích của Bắc Kinh sẽ bị đáp trả
tương xứng.
THU PHƯƠNG
NATO thay đổi ra sao khi Thụy Điển,
Phần Lan gia nhập?
Một ngày sau khiThổNhĩ Kỳ tuyênbố sẵn sàngphê chuẩn
choThụy Điển gia nhậpNATO, Hungary - trở ngại cuối cùng
choThụy Điển vàoNATO, cũng đã phát đi tín hiệu rằng nước
này sẵn sàng “bật đèn xanh” cho Thụy Điển vào khối, theo
trang
Euronews
.
“Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng: Chính phủ ủng hộ
việc Stockholm gia nhập NATO…Bây giờ, việc hoàn thành
quá trình phê duyệt chỉ là một vấn đề kỹ thuật” - Ngoại
trưởngHungaryPeter Szijjartođăng trênFacebookhôm11-7.
Quốc hội Hungary đã kết thúc phiên họp bất thường vào
ngày 7-7 nhưng có thể nhóm họp lại trong vài ngày tới để
bỏ phiếu quyết định việc phê chuẩn này.
Theo tờ
The Washington Post
, việc Phần Lan và bây giờ
là Thụy Điển gia nhập NATO sẽ mở rộng khả năng trên bộ,
trên biển và trên không của liên minh.
Thụy Điển có lực lượng hải quân hùng mạnh, giúp tăng
cường khả năng phòng thủ của NATO ở vùng biển Baltic
chiến lược và nước này cũng tự sản xuất được máy bay
chiến đấu giúp củng cố phòng không. Còn Phần Lan luôn
duy trì nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối với nam giới và lực
lượng quân đội được đầu tư, trang bị tốt, điều này sẽ giúp
nước này huy động hàng ngàn lính khi cần.
Bên cạnh đó, Thụy Điển gia nhập NATO đồng nghĩa với
việc liên minh này gia tăng sự hiện diện ở Bắc Cực khi Thụy
Điển và Phần Lan, cùng với Mỹ, Canada đều là thành viên
của Hội đồng Bắc Cực - một tổ chức giám sát các phần cực
bắc của địa cầu. Nga cũng là thành viên của tổ chức này.
“ViệcThụyĐiểnhoàn tất việc
gia nhập NATO là một bước
đi lịch sử có lợi cho an ninh
của NATO vào thời điểm quan
trọng này. Điều đó làm cho
tất cả chúng ta mạnh mẽ hơn
và an toàn hơn” - Tổng Thư ký
NATO Jens Stoltenbergnói vào
ngày 10-7, trước thềmHội nghị
thượng đỉnh NATO ở Vilnius.
Họ đã nói
Vài giờ sau khi
quyết định của
Ankara được công
bố, chính quyền
Tổng thống Mỹ Joe
Biden thông báo sẽ
xúc tiến việc chuyển
giao các máy bay
chiến đấu F-16 cho
Thổ Nhĩ Kỳ.
Đằng sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ
Thụy Điển vào NATO
Chuyên gia đánh giá việcThổNhĩ Kỳ ủng hộThụy Điển gia nhậpNATO có lợi cho Ankara
về mặt chính trị, quốc phòng và kinh tế.
Nga, Trung Quốc phản ứng gắt với Hội nghị thượng đỉnh NATO
