3
Thời sự -
ThứBa25-7-2023
CHÂNLUẬN
thực hiện
M
ới đây, Thủ tướng,
Chính phủ liên tiếp
ban hành Công điện
644 và Nghị quyết 105 về các
nhiệm vụ, giải pháp tháo gỡ
khó khăn cho sản xuất, kinh
doanh, tiếp tục đẩy mạnh cải
cách thủ tục hành chính, siết
chặt kỷ luật, kỷ cương.
Trao đổi với
Pháp Luật
TP.HCM
, đại biểu Quốc hội
(ĐBQH) Phan Đức Hiếu,
Ủy viên Ủy ban Kinh tế của
QH, nói: “Công điện 644
và Nghị quyết 105 của Thủ
tướng là những quyết sách
quan trọng trong bối cảnh
hiện nay. Đặc biệt, hai văn
bản này đã nhắm đúng vào
những đòi hỏi cốt lõi của cải
cách thể chế trong bối cảnh
hiện nay”.
Phải cắt giảm 20%
thủ tục hành chính
.
Phóng viên:
Thưa ông,
vậy những nội dung cốt lõi
mà ông nhận thấy trong các
quyết sách mà Thủ tướng vừa
ban hành để các cơ quan có
thẩm quyền thực hiện là gì?
+
ĐBQH
Phan Đức Hiếu:
Công điện 644 của Thủ
tướng và Nghị quyết 105
của Chính phủ có ba điểm
nhấn mạnh mẽ về cải cách
thể chế, là những điều mà
doanh nghiệp (DN), người
dân chờ đợi và đặc biệt có
ý nghĩa trong bối cảnh DN
đang chịu nhiều khó khăn
trong sản xuất, kinh doanh.
Thứ nhất, yêu cầu loại bỏ
ngay theo thẩm quyền những
thủ tục hành chính đang là rào
cản cho hoạt động sản xuất,
kinh doanh và đời sống của
người dân. Trong hệ thống
hành chính nhà nước giai
đoạn 2022-2025, cắt giảm,
đơn giản hóa tối thiểu 20%
thủ tục hành chính.
Thủ tướng còn nhấn mạnh
ngoài cắt giảm các thủ tục
hành chính, quy định pháp
luật phải nhắm tới giảm chi
phí tuân thủ, yêu cầu cắt giảm
tối thiểu 20% chi phí tuân
thủ. Công điện 644 yêu cầu:
“Kiên quyết chỉ ban hành và
duy trì thủ tục hành chính
thật sự cần thiết, với chi phí
tuân thủ thấp”. Nghị quyết
105 còn quyết liệt, mạnh mẽ
hơn khi yêu cầu “Tuyệt đối
không ban hành quy định,
thủ tục hành chính liên quan
đến hoạt động kinh doanh
mới làm phát sinh chi phí,
. Pháp luật rất đắt đỏ là
câu ông từng nhắc đi nhắc
lại nhiều lần, trong nhiều
năm qua. Nhưng dường như
pháp luật ngày càng… đắt
đỏ hơn.
+ Pháp luật là cần thiết ở
mọi quốc gia nhưng luôn có
mặt trái là nó tạo ra không chỉ
thủ tục hành chính và cả chi
phí tuân thủ. Các chi phí ấy
có thể kể ra là chi phí hành
chính (chi phí nộp phí, lệ
phí, chi phí giấy tờ và nhân
công thực hiện thủ tục), chi
phí đầu tư, chi phí cơ hội và
còn có chi phí không chính
thức. Trong các chi phí này
thì chi phí tuân thủ đôi khi
là rất lớn so với chi phí hành
chính và tạo ra tác động không
cân xứng giữa các DN với
quy mô khác nhau.
Chẳng hạn quy định về
PCCC yêu cầu trang bị thiết
bị chữa cháy riêng tại từng
DN - phát sinh chi phí đầu
tư để DN mua sắm thiết bị
đó. Nhưng cần lưu ý rằng:
Chi phí hành chính tuân thủ
các thủ tục hành chính không
đáng ngại bằng các chi phí
đầu tư để thực hiện các thủ
như dự thảo quy định về tái
chế đối với sản phẩm, bao
bì và chi phí quản lý hành
chính thực hiện trách nhiệm
thu gom, xử lý chất thải của
nhà sản xuất, nhập khẩu (Fs)
hoặc Luật Thuế tiêu thụ đặc
biệt nếu được sửa đổi và
thông qua thì chẳng những
vừa tăng mức thuế vừa mở
rộng đối tượng chịu thuế…
là những ví dụ cụ thể. Mặc
dù những quy định này có
mục tiêu quản lý nhưng nếu
được ban hành thì DN có thể
phải nộp thêm khoản nghĩa
vụ tài chính lớn, dẫn đến chi
phí của DN sẽ lại tăng lên,
giảm sức cạnh tranh của hàng
hóa và cũng có khả năng ảnh
hưởng đến hoạt động sản
xuất, kinh doanh, thu hẹp
nguồn tái đầu tư, mở rộng
sản xuất, kinh doanh.
Vì thế, cải cách thể chế để
giảm gánh nặng thủ tục và
chi phí là điểm hết sức quan
trọng không chỉ trong hiện
tại mà còn ở tương lai.
. Theo ông, làm thế nào để
thực hiện nhanh, hiệu quả và
đầy đủ các yêu cầu của Thủ
tướng, Chính phủ?
+ Một thực tế phải thừa
nhận là các chính sách quyết
liệt của Thủ tướng nếu vẫn
“lối cũ ta về”, tức là được tổ
chức triển khai thực hiện theo
cách truyền thống: Giao cho
các cơ quan có thẩm quyền
trong chức năng, nhiệm vụ…
thực hiện thì vẫn khó nhanh
chóng đi vào cuộc sống. Bởi
vì các cơ quan đó có thể chính
là cơ quan đã tham mưu ban
hành hoặc đang dự thảo ban
hành quy định mới nên có
thể khó có được kết quả cải
cách như mong muốn.
Do đó, tôi cho rằng lúc
này cần thiết phải có một “cơ
quan” hay “bộ phận” độc lập
(với các cơ quan tham mưu,
xây dựng chính sách), đủ
năng lực và thẩm quyền để
giám sát và thúc đẩy yêu cầu
cải cách thể chế. Thủ tướng
Chính phủ cần nghiên cứu,
xem xét thành lập một cơ
quan giám sát thúc đẩy các
chương trình cải cách thể
chế của Chính phủ như nhiều
quốc gia đã và đang làm…
Nếu Chính phủ ta cũng
có một “cơ quan” giám sát
độc lập như ở các nước thì
cần nhấn mạnh rằng cơ quan
này cũng phải có vị thế đủ
để cải cách thể chế và có
năng lực chuyên môn chứ
không phải là cơ quan hành
chính và phải có vị trí, thẩm
quyền đủ mạnh. Mặt khác,
theo quy định của các nước
thì giai đoạn cải cách thể chế
cơ quan đó được hình thành,
rồi vẫn tồn tại vì cải cách thể
chế là một công việc thường
xuyên, liên tục.
. Xin cảm ơn ông.•
Đại biểu
Quốc hội
PhanĐức
Hiếu, Ủy
viênỦy ban
Kinh tế, tại
một phiên
thảo luận
củaQuốc
hội. Ảnh:
PHẠM
THẮNG
thủ tục, thời gian không cần
thiết, trái quy định cho DN,
người dân”.
. Nhưng vẫn còn rất nhiều
kiến nghị của người dân,
DN về khó khăn thể chế,
thưa ông?
+ Đây là một nội dung đã
được nhận diện trong chỉ
đạo mới đây của Thủ tướng
- Công điện 644 và nghị quyết
cũng đã yêu cầu xử lý triệt
để, dứt điểm các phản ánh,
kiến nghị của người dân,
DN về cơ chế, chính sách,
thủ tục hành chính, để phản
ứng chính sách kịp thời trước
yêu cầu đòi hỏi của thực tiễn
cuộc sống.
Tôi cho rằng những chỉ
lệnh này của Thủ tướng
ít nhất đang khởi đầu cho
một quá trình cải cách thể
chế. Nhưng thách thức lớn
là thực thi nhanh, đầy đủ và
hiệu quả các yêu cầu này.
Điều này đòi hỏi các cơ quan
hữu quan phải vào cuộc,
phối hợp hành động quyết
liệt. Bởi nếu không, những
chi phí đắt đỏ do pháp luật
có thể vô hình sẽ tiếp tục
bào mòn sức khỏe của DN,
người dân, sức chống chịu
của nền kinh tế trước những
biến động không lường được.
tục do tạo thêm gánh nặng
chi phí, bào mòn thêm sức
khỏe của DN.
Đơn cử như các quy định về
PCCC thì chi phí hành chính
cấp phép, chứng nhận PCCC
có thể không lớn nhưng chi
phí mà một DN, cơ sở kinh
doanh phải bỏ ra để đầu tư
toàn bộ hệ thống PCCC để
tuân thủ tiêu chuẩn thì mới
là khoản tiền lớn. Bởi vậy,
cải cách thể chế phải kèm với
mục tiêu giảm chi phí kinh
doanh, chi phí tuân thủ thì
mới mang lại lợi ích thực sự
cho người dân, DN và nền
kinh tế, đặc biệt trong bối
cảnh khó khăn tài chính của
DN như hiện nay.
Cần cơ quan giám sát
độc lập với cơ quan
tham mưu
. Ngoài các quy định hiện
hành đã và đang được áp
dụng, chắc ông cũng nhận
thấy DN, người dân đang
lo ngại những tác động đắt
đỏ do các quy định dự kiến
được ban hành mới.
+ Đúng vậy, một số quy
định dự kiến được ban hành
Cải cách thể chế để
giảm gánh nặng
thủ tục và chi phí là
điểm hết sức quan
trọng không chỉ
trong hiện tại mà
còn ở tương lai.
TheoĐBQHPhanĐức Hiếu, nhiều quốc gia
trong quá trình cải cách thể chế đã thành lập
các cơ quan có chức năng giám sát độc lập.
Chẳnghạn,HànQuốccóỦybanTổngthốngvề
cải cách thể chế (Presidential Commission on
Regulatory Reform) do tổng thống bổ nhiệm
và thủ tướng làm chủ tịch, cơ quan này được
thành lập bởi một đạo luật.
MỹcóVănphòngThôngtinvàthểchế(Office
of Information and Regulatory Affairs - OIRA)
thuộcVănphòngTổng thống, gồm40 chuyên
gia được giao nhiệm vụ giám sát về cải cách
thể chế. Cơ quan này được trao thẩm quyền
rất lớn, có quyền bác đề xuất chính sách nếu
không đạt chất lượng.
Vương quốc Anh thì có Hội đồng Chịu
trách nhiệm thể chế (Panel for Regulatory
Accountability), cơ quan quy định tốt hơn
(Better Regulation Executive - BRE), bộ trưởng
phụ trách cải cách thể thế (Regulatory Reform
Ministers)… được Chính phủ ra quyết định
thành lập.
Mô hình cơ quan giám sát độc lập ở các nước
Cầngiámsátđộc lậpđểquyết sách
của Thủ tướng thực thi nhanh
Khi cơ quan thammưu cũng là cơ quan thực thi chính sách thì quyết sách củaThủ tướng, Chính phủ sẽ khó,
chậmđi vào cuộc sống.
“Kiên quyết chỉ ban hành và
duy trì thủ tục hành chính thật
sựcần thiết, với chi phí tuân thủ
thấp” -
Công điện 644.
“Tuyệt đối không ban hành
quy định, thủ tục hành chính
liên quan đến hoạt động kinh
doanh mới làm phát sinh chi
phí, thủ tục, thời gian không
cần thiết, trái quy định choDN,
người dân” -
Nghị quyết 105.
Tiêu điểm
