16
NATO gia hạn nhiệm kỳ tổng thư ký,
sắp ra kế hoạch quân sự
Ngày 4-7, các thành viên
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại
Tây Dương (NATO) nhất trí
gia hạn nhiệm kỳ của Tổng
thư ký Jens Stoltenberg
thêm một năm, đến ngày
1-10-2024. Theo hãng tin
Reuters
, quyết định này thể
hiện sự thống nhất trong
NATO, trong bối cảnh xung
đột ở Ukraine vẫn là mối
quan tâm chính của khối.
Ông Stoltenberg (64 tuổi) là cựu thủ tướng Na Uy, giữ
chức tổng thư ký NATO từ năm 2014. Ông Stoltenberg
được nhiều người trong NATO nhận định là một nhà lãnh
đạo quyết đoán và kiên nhẫn xây dựng sự đồng thuận
trong khối.
Trong diễn biến liên quan, theo hãng tin
AP
, NATO dự
kiến công bố kế hoạch quân sự mới tại hội nghị thượng
đỉnh của khối tại Lithuania vào tuần tới.
Theo một số nội dung đề xuất trong kế hoạch mà
AP
thu
thập được, NATO đặt mục tiêu có tới 300.000 quân sẵn
sàng di chuyển đến sườn phía đông trong vòng 30 ngày.
Kế hoạch chia NATO thành ba khu vực: Khu vực phía bắc
và Đại Tây Dương, khu vực phía bắc dãy Alps và khu vực
phía nam châu Âu.
PHẠM KỲ
EU quan ngại việc Trung Quốc siết
xuất khẩu kim loại hiếm
Ngày 4-7, Ủy ban châu Âu (EC) lên tiếng quan ngại
về kế hoạch của Trung Quốc (TQ) hạn chế xuất khẩu hai
loại kim loại quan trọng, vốn là những nguyên liệu chính
để sản xuất chất bán dẫn và các thiết bị điện tử, theo hãng
tin
Reuters
. Ngày 3-7, Bộ Thương mại TQ ra lệnh hạn chế
xuất khẩu đối với hai kim loại là gali và gecmani và một
số hợp chất của chúng từ ngày 1-8 nhằm bảo vệ an ninh
và lợi ích quốc gia của TQ.
“EC quan ngại rằng những hạn chế xuất khẩu này
không liên quan đến nhu cầu bảo vệ hòa bình và ổn định
toàn cầu, cũng như việc thực hiện các nghĩa vụ không phổ
biến vũ khí hạt nhân của TQ phát sinh từ các hiệp ước
quốc tế” - EC ra tuyên bố và kêu gọi Bắc Kinh “làm rõ
các lo ngại an ninh” phù hợp với các quy tắc của Tổ chức
Thương mại Thế giới (WTO).
EC cho biết đang đánh giá tác động tiềm ẩn từ lệnh hạn
chế xuất khẩu của TQ với chuỗi cung ứng toàn cầu và các
ngành công nghiệp ở châu Âu.
VĨNH KHANG
Quốc tế -
ThứNăm6-7-2023
SCO và cơ hội lập trật tự mới
phi phương Tây
SCO sẽ phải xử lý triệt để vấn đề xung đột nội bộ nếumuốn tận dụng tốt cơ hội phát triển hơn nữa
và trở thànhmột tổ chức hợp tác toàn diện phi ý thức hệ, thay thế kiểu hợp tác liênminh của phương Tây.
VĨ CƯỜNG
H
ội nghị thượng đỉnh Tổ
chức Hợp tác Thượng
Hải (SCO) diễn ra trực
tuyến tại thủ đô New Delhi
(Ấn Độ) ngày 4-7, với sự
tham dự của lãnh đạo các
nước thành viên (Ấn Độ,
Kazakhstan, Trung Quốc,
Kyrgyzstan, Nga, Tajikistan,
Pakistan, Uzbekistan và thành
viên mới nhất là Iran).
SCO ngày càng
chứng tỏ sức hút
Với chín thành viên ở thời
điểm hiện tại, chiếm 44%dân
số thế giới và khoảng 30%
GDPtoàn cầu, SCOđược đánh
giá đang gia tăng mạnh ảnh
hưởng trên trường quốc tế.
Tại kỳ hội nghị vừa rồi, bên
cạnh chính thức kết nạp Iran,
SCO cũng khởi động thủ tục
gia nhập cho Belarus, thiết
lập quan hệ đối tác đối thoại
với Ai Cập, Saudi Arabia và
Qatar, đưavàodiệnxemxét với
các nước Bahrain, Maldives,
Các Tiểu vương quốc Ả Rập
Thống nhất (UAE), Kuwait
và Myanmar. Đây là đợt mở
rộng lớnnhất củaSCOvà cũng
là dấu hiệu rõ ràng nhất cho
thấy vai trò của phương Tây
trên thế giới đang bị thu hẹp.
Nội dung tuyên bố chung
SCO kỳ hội nghị ngày 4-7
cũng có nhiều điểm đáng chú
ý. SCO camkết xây dựngmột
trật tự thế giới mới “đa dạng,
công bằng, dân chủ và đa cực
hơn” dựa trên luật pháp quốc
tế, chủ nghĩa đa phương, đa
dạng văn hóa - văn minh,
hợp tác an ninh toàn diện,
các bên cùng có lợi, với Liên
Hợp Quốc đóng vai trò trung
tâm điều phối. SCO phản đối
các chính sách giải quyết vấn
đề phát triển quốc tế và khu
vực theo hướng cục bộ, chính
trị hóa và đối đầu, lên án các
hành vi can thiệp vào việc nội
bộ của nước khác với lý do
chống khủng bố và chủ nghĩa
cực đoan.
Trong bài viết trên tờ
South
China Morning Post
, chuyên
giaChâuBạc thuộcTrung tâm
Nghiên cứu chính trị quốc
tế và chiến lược, ĐH Thanh
Hoa (Trung Quốc), nhận định
SCO đang ngày càng chứng
tỏ khả năng có thể dẫn đầu
một hệ thống mới không cần
sự lãnh đạo của phương Tây,
tuy vẫn còn không ít thách
thức phía trước.
Không ít thách thức
Chuyên gia Châu Bạc đánh
giá SCO cởi mở, bao trùm và
nổi bật là không phân biệt
ý thức hệ. Tuy nhiên, để tổ
chức này có thể phát triển bền
vững, các thành viên phải tập
trung hợp tác cùng hưởng lợi
giữa SCO và với các nước
khác ngoài SCO, chứ không
phải biến SCO thành tổ chức
chống phươngTây. ÔngChâu
cho biết đã xuất hiện nhiều
ý kiến lo ngại về vấn đề này
và tiếp tục gia tăng vào thời
điểm xung đột Nga - Ukraine
bùng phát.
“Để đạt được điều này,
sự phối hợp lãnh đạo giữa
Trung Quốc và Nga là rất
quan trọng. Cả Bắc Kinh và
Moscow đều nói về một thế
giới đa cực nhưng thế giới
quan của hai nước không
hoàn toàn giống nhau. Bắc
Kinh là bên hưởng lợi từ quá
trình toàn cầu hóa vốn phụ
thuộc vào trật tự quốc tế hiện
có nhưng Moscow phản đối
trật tự đó và coi mình là nạn
nhân bị phương Tây chèn
ép” - ông Châu nhận định.
Khi mối quan hệ với Mỹ
ngày càng xấu đi, TrungQuốc
ít nhất vẫn tiếp tục duy trì mối
quan hệ tương đối hữu hảo với
châu Âu - nơi coi Bắc Kinh
vừa là đối tác vừa là đối thủ
cạnh tranh và là thách thức
chính trị. Một mối quan hệ
như vậy giữa châu Âu và
Nga lúc này gần như không
thể xảy ra.
Tuy nhiên, ông Châu Bạc
đánh giá chừng nào SCO
không trở thành một liên
minh chính thức với giá trị
thống nhất và chung một đối
thủ như liên minh quân sự Tổ
chức Hiệp ước Bắc Đại Tây
Dương (NATO) của phương
Tây thì những khác biệt như
trên sẽ không ảnh hưởng
quá tiêu cực. Đây cũng là lý
Lãnh đạo các nước thành viên SCO thamdự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 23 dưới hình thức
trực tuyến ngày 4-7. Ảnh: SPUTNIK
Ấn Độ tiếp tục từ chối tham gia
Vành đai - con đường
Theo tờ
India Today
, Ấn Độ vẫn tiếp tục từ chối tham gia
vào sáng kiếnVành đai - con đường (BRI) củaTrungQuốc và
là thành viên duy nhất của SCO có lập trường này. Điều này
từng xảy ra ở kỳ thượng đỉnh năm ngoái, khi Ấn Độ cũng là
nước duy nhất không ủng hộ BRI.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi lý giải rằng nước này
không ủng hộ các chủ trương ảnh hưởng tới chủ quyền và
toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia. Ở đây, Ấn Độ cho rằng
hành lang kinh tếTrungQuốc - Pakistan được thiết lập trong
khuôn khổ BRI bao gồm cả phần lãnh thổ Kashmir đang
tranh chấp giữa Ấn Độ và Pakistan.
“Lợi ích của việc kết nối kinh tế là khôngbàn cãi nhưng vẫn
cần đi cùng với các nỗ lực thúc đẩy lòng tin lẫn nhau. Ngoài
ra, điều cần thiết là phải duy trì các nguyên tắc cơ bản của
Hiến chương SCO, đặc biệt là tôn trọng chủ quyền và toàn
vẹn lãnh thổ của nước thành viên” - ông Modi khẳng định.
Ấn Độ nămnay cũng không ủng hộ chiến lược Phát triển
kinh tế SCOđến năm2030. Lý do khôngđược côngbố chính
thức, song một nguồn tin nội bộ cho biết Ấn Độ cảm thấy
chiến lược sử dụng “quá nhiều định nghĩa chính sách và
ngôn ngữ ngoại giao của Trung Quốc”.
Hiện nội dung của chiến lược này chưa được công bố cụ
thể. Tuy nhiên, một thông cáo báo chí của Ban thư ký SCO
hồi nămngoái tuyênbố rằng“chiến lược sẽ đề cập tới những
điểm chính trong đầu tư kinh tế, tài chính, thương mại và
các hình thức hợp tác kinh tế khác của SCO”.
Kỳ thượngđỉnh lầnnàyđánh
dấulầnđầutiênôngPutintham
giamột diễn đàn quốc tế kể từ
vụ nổi loạn của lính đánh thuê
từ Công ty quân sự tư nhân
Wagner hồi tháng trước. Ông
Putincamkết tăngcườngquan
hệ với các nước thành viên
SCO và tiếp tục chống lại mọi
đòn trừng phạt, khiêu khích từ
phương Tây.
Theo hãng tin Reuters
Tiêu điểm
do tại sao Ấn Độ, một thành
viên SCO thân phương Tây,
vẫn giữ được tiếng nói trong
tổ chức.
Thay vào đó, thách thức
thực sự hiện nay của SCO
là ngăn chặn xung đột giữa
các quốc gia thành viên. Ấn
Độ và Pakistan, hai quốc gia
đang có tranh chấp lãnh thổ,
hoàn toàn có thể rơi vào xung
đột vũ trang bất kỳ lúc nào.
Ấn Độ và Trung Quốc cũng
thường xuyên có những cuộc
xung đột giữa binh sĩ biên giới
hai nước, đỉnh điểm là vụ giao
tranh ở thung lũng Galwan
năm 2020 khiến hàng chục
binh sĩ thương vong. Năm
2022, TajikistanvàKyrgyzstan
cũng đã trải qua xung đột
bạo lực về tranh chấp lãnh
thổ biên giới, tương tự đối
với Armenia và Azerbaijan.
“Trong một thế giới bị chia
rẽ, SCOđang chứng tỏ sựkhác
biệt so với các liên minh do
phương Tây lãnh đạo. Tuy
nhiên, nhiệm vụ khó khăn
phía trước là phải chứngminh
một thế giới với ít sự can thiệp
của phương Tây sẽ là một thế
giới tốt đẹp hơn” - ông Châu
Bạc kết luận.•
Tổng thư ký NATO Jens
Stoltenberg. Ảnh: REUTERS
Đợt mở rộng lớn
nhất này của SCO
là dấu hiệu rõ ràng
nhất cho thấy vai
trò của phương Tây
trên thế giới đang bị
thu hẹp.
