13
NHÀVĂNVÕTHUHƯƠNG
V
à ngày 6-7, cuộc đời
người đàn bà đẹp nén
những đau thương, buồn
tủi để tiếng thơ cất lời ngọt
lành bên những đắng cay ấy
dừng lại ở tuổi 75.
Một lần đến Huế, vào
khoảng đầu những năm2000,
tôi được ngồi với nhà thơ
Lâm Thị Mỹ Dạ suốt một
buổi chiều mùa hè. Nghe bà
kể chuyện đời, chuyện thơ,
nghe đọc thơ bằng giọng ấm
và mộc trong căn nhà nhỏ.
Và sau bao nhiêu năm, ánh
mắt thật hiền, giọng nói dịu
ngọt ấy vẫn còn mãi không
chỉ với tôi, mà tin rằng với
cả những ai biết về bà, nhà
thơ của
Khoảng trời, hố bom
,
Truyện cổ nước mình
…
Một hồn thơ
nhân hậu, ấm áp
Cuộc đời LâmThịMỹDạ đi
qua những nỗi đau, nỗi buồn.
Từ tuổi thơ bất hạnh của một
cô bé lỡ sinh ra trong gia đình
có lý lịch bất ổn bị bạn bè ghẻ
lạnh:
“Mẹ sinh em ngày này/
Mưa dột bầm mái tóc/ Gió tê
buốt hai tay/ Mẹ không có
cửa nhà/ Em - đứa trẻ vắng
cha/ Như mầm cây trên đá/
Biết khi nào nở hoa...”
đến
nỗi đau hoang lạnh thời thiếu
nữ:
“Em có nỗi buồn như tro/
Hoang lạnh cả một thời thiếu
nữ” (Anh đã nhìn thấy em)
...
Ở tuổi xế bóng, bà chăm
sóc chồng (nhà văn Hoàng
Phủ Ngọc Tường) bị bệnh tai
biến nhiều năm ròng ở Huế.
Cho đến khi về già, sống trong
cảnh nhớ nhớ quên quên vì
chứng bệnh Alzheimer ngày
càng trở nặng, bà ở bên chồng
và con, sinh sống và qua đời
tại TP.HCM.
Vượt qua những lạnh lẽo,
buồn tủi đường đời, có một
LâmThị Mỹ Dạ nhân hậu và
ấm áp vô cùng trong thơ ca
Việt Nam (VN). Bà đã dựng
nên tượng đài cô gái mở
đường trong thi ca và trong
lòng người với những hình ảnh
không thể nào đẹp hơn:
“Cái
chết em xanh khoảng trời con
gái/ Tôi soi lòng mình trong
cuộc sống của em”
(
Khoảng
trời, hố bom
). Nhưng độc đáo
hơn nữa, bằng trái timđa cảm,
độ lượng, khi viết về cái chết
của người lính Mỹ trên chiến
trường VN, bà vẫn có ánh
nhìn đầy nhân văn:
“Rồi có
lúc cuối đường tôi gục ngã/
Viên đạn ai găm khuôn ngực
máu đầy/ Xin hãy giở dưới
làn da chó sói / Trái tim nai
đỏ thắm thơ ngây!”
(
Khuôn
mặt ẩn kín
).
Trước bức tường đen - nơi
khắc tên 58.000 lính Mỹ
tử trận hoặc mất tích trong
chiến tranh VN, điều bà nhìn
thấy là:
“Tôi đưa tay/ Sờ lên
từng cái tên/ Sao nghe lòng
nhói buốt!/ Có phải/ Tôi đã
đến đây bằng trái tim người
mẹ/ Khóc cùng người mẹ Mỹ
mất con”
(
Bức tường đen
).
Chỉ khi thơ được cất lời từ
trái tim đập bởi những nhịp
thương yêu, trái tim biết đau
với những nỗi đau thân phận
con người mới có những góc
nhìn đẹp đến vậy.
Nói về thơ LâmThịMỹDạ,
không chỉ dừng ở những tâm
tình, dịu dàng, sự sâu sắc, ấn
tượng đến từ thơ của bà còn
bởi tínhkhái quát caovà những
chiều sâu suy ngẫm tác giả gửi
gắm vào đó. Vẫn là bài thơ
Khoảng trời, hố bom
- một
bài trong chùm thơ bà đoạt
giải nhất báo
Văn nghệ
năm
1972-1973, đã được đưa vào
giảng dạy trong trường phổ
thông hàng chục nămqua, sức
khái quát, chiều sâu được viết
hết sức tự nhiên qua những
hình ảnh, hình tượng:
“Tôi nhìn xuống hố bom
đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng
trời nho nhỏ
Đất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết
thương đau”
Hay trong
Truyện cổ nước
mình
-một trongnhữngbài thơ
hàng chục năm nay được học
Ảnh 1:
Nhà thơ LâmThị Mỹ Dạ (1949-2023). Ảnh: Hội Nhà văn Việt Nam(Vanvn.vn)
Ảnh 2:
Bài thơ
Truyện cổ nước mình
của nhà thơ LâmThị Mỹ Dạ được in trong sách Tiếng Việt lớp 4
tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Nhà thơ LâmThị Mỹ Dạ (1949-2023), quê Quảng Bình, hội
viên Hội Nhà văn VN từ năm 1978. Bà học Trường viết văn
Nguyễn Du từ năm 1978 đến 1983. Bà từng làm PV, biên
tập viên tạp chí
Sông Hương
, là ủy viên Ban chấp hành Hội
Văn học nghệ thuật Thừa Thiên-Huế, hội viên Hội Nhà văn
VN, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn VN khóa III, ủy viên
Hội đồng thơ Hội Nhà văn VN khóa V.
Bà được trao giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ
thuật với chùm tác phẩm:
Đề tặng một giấc mơ
(tập thơ -
1988),
Trái tim sinh nở
(tập thơ - 1974),
Bài thơ không năm
tháng
(tập thơ - 1983).
Tiêu điểm
Chiều 6-7, cảnh sát khu vực phụ trách tổ 129, Công an
phường Hòa Minh (quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) đã trực
tiếp đến căn nhà hoang để trao CCCD cho anh Dương Minh
Châu (38 tuổi). Anh Châu là người cha trong gia đình “rất
khác” mà báo
Pháp Luật TP.HCM
đã đưa tin và là người có
được CCCD đầu tiên của gia đình này vì đã có nơi thường
trú rõ ràng trước đó. Nhận được CCCD, anh Châu nở nụ
cười hiền và nói: “Để đi chữa cái lưng, đau bữa giờ”.
Theo cảnh sát khu vực, CCCD này sẽ nhờ anh Vân
(người giúp gia đình “rất khác” này hơn một năm nay -
PV) giữ hộ. Vì sợ anh Châu giữ dễ làm thất lạc hoặc mất.
“CCCD này vừa được Cục Cảnh sát quản lý hành chính
về trật tự xã hội (Bộ Công an) gửi về công an quận chiều
nay. Ngay sau khi có, tôi đã lập tức lên lấy để về trao cho
anh Châu” - cảnh sát khu vực phụ trách tổ 129, Công an
phường Hòa Minh cho hay.
Anh Vân cho biết sẽ giữ hộ CCCD này
và hỗ trợ anh Châu làm các thủ tục tiếp
theo như mua BHYT, khám lại để có xác
nhận không còn nguy cơ lây nhiễm bệnh
lao để anh Châu được đi bán vé số trở lại,
có thu nhập để lo cho gia đình.
“Có CCCD tôi sẽ mua BHYT, sau đó
đưa Châu đi khám về triệu chứng đau lưng
mà Châu than gần đây và sẽ khám tổng
quát luôn. Tôi cũng đang mong chờ chị
Bình cũng có giấy khai sinh sớm để được
làm các thủ tục tiếp theo cho gia đình” - anh Vân nói.
Theo ghi nhận của PV, căn nhà hoang nơi gia đình anh
Châu trú ngụ vừa được các nhà hảo tâm sửa sang thêm
để gia đình “rất khác” sinh sống trong thời gian này. Căn
nhà này có nguồn gốc từ một căn nhà đã giải tỏa để thực
hiện dự án, chủ nhà cũ đã nhận bồi
thường và dọn đi nơi khác.
Hiện tại, cán bộ tư pháp phường
Hòa Minh đã làm văn bản gửi đến
UBND xã Điện Hòa (thị xã Điện
Bàn, Quảng Nam), nơi khai sinh
của mẹ chị Bình, để xác nhận về
việc chị Bình chưa được khai sinh ở
địa phương này. Sau bước này, chị
Bình sẽ làm được giấy khai sinh ở
phường Hòa Minh. Đây là giấy tờ
quan trọng để làm các giấy tờ khác cũng như có thông tin
để đăng ký khai sinh cho hai bé trai con chị Bình. Hiện tại,
Sở Tư pháp TP Đà Nẵng cũng đã vào cuộc để hướng dẫn
cán bộ phường làm các thủ tục theo đúng trình tự, tránh sai
sót gây mất thời gian làm thủ tục cho gia đình.
HẢI HIẾU
Năm1971, ở tuổi 20, LâmThị
Mỹ Dạ đoạt giải nhất báo
Văn
nghệ
với chùmthơ, trongđó có
bài
Khoảng trời, hố bom
được
giảng dạy hàng chục nămqua
trong chương trìnhphổ thông.
Cạnh đó, tác phẩm
Truyện cổ
nước mình
cũng được đưa vào
chương trình giảng dạy ở bậc
tiểu học.
Đời sống xã hội -
ThứSáu 7-7-2023
Lâm Thị Mỹ Dạ: Người về với
sông Hương
Vượt qua những lạnh lẽo, buồn tủi đường đời, cómột LâmThị Mỹ Dạ nhân hậu và ấmáp vô cùng
trong thơ ca Việt Nam.
sinh tiểu học học thuộc lòng,
luôn có mặt trong tuyển tập
thơ hay dành cho thiếu nhi thì
sức khái quát vẫn nhẹ nhàng,
ẩn dụ trong từng câu chữ:
“Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân
trời đã xa
Chỉ còn truyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha
của mình”…
Người rời đi, hồn thơ
vọng mãi
Đọc thơ Lâm Thị Mỹ Dạ,
nhìn lại cuộc đời bà đã đi qua,
chúng ta càng tin rằng chỉ có
thể là con người ấy, tâm hồn
ấy mới viết nên những dòng
thơ hồn hậu đến vậy. Như nhà
thơ Nguyễn Quang Thiều,
Chủ tịch Hội Nhà văn VN,
chia sẻ trên Facebook của
mình: “Từ mấy chục năm
trước, tôi đã gọi chị là một
thiên thần bay xuống trần
gian bởi gương mặt chị đẹp
và thánh thiện, bởi tâm hồn
chị trong sáng vô ngần và bởi
những câu thơ của chị luôn
vang lên như những khúc ca
của yêu thương, dịu dàng và
mangmột vẻ đẹpmongmanh
nhưng đầy lan tỏa.
Hình như chị xuống thế
gian này chỉ để hiển hiện
một gương mặt đẹp, một tâm
hồn trong sáng và để vang
lên những câu thơ của yêu
thương và che chở”.
“Nếu được lạc cùng sông/
Xin lạc mãi/ Để hồn trôi êm
ái khúc du ca”
trong tác
phẩm
Đi cùng sông Hương
,
nhà thơ đã gắn bó phần lớn
cuộc đời mình với TP bên
dòng sông thơ này đã từng
gửi ước muốn của mình được
“hồn trôi êm ái khúc du ca”.
Cuộc đời người đàn bà đẹp
nén những đau thương, buồn
tủi để tiếng thơ cất lời ngọt
lành bên những đắng cay ấy
dừng lại ở tuổi 75, giờ hồn
người hẳn đã về đến sông
Hương, hòa cùng sóng nước
nhưng những hình tượng thi
ca mà bà để lại sẽ còn mãi
trong lòng người yêu thơ.•
Người đầu tiên tronggiađình“rất khác” ởĐàNẵng cóCCCD
“Thơ của LâmThị
Mỹ Dạ không chỉ
dừng ở những tâm
tình, dịu dàng, sự
sâu sắc, ấn tượng
đến từ thơ của bà còn
bởi tính khái quát
cao và những chiều
sâu suy ngẫm.”
1
2
AnhDươngMinh Châu vui vẻ sau khi
nhận CCCD. Ảnh: HẢI HIẾU
