7
Pháp luật
&
cuộc sống -
Thứ Sáu7-7-2023
MINHCHUNG
T
ại buổi làm
v i ệ c v ớ i
Ủy ban Tư
pháp của Quốc
hội chiều 5-7,
TAND TP.HCM
thống nhất với
đề xuất quy định
lại số ngạch thẩm
phán. Đó là chỉ
còn hai ngạch là
ngạch thẩm phán
TANDTối cao và
ngạch thẩmphán.
Theo TAND
TP.HCM, việc đổi
mới cơ cấu chức
danh tư pháp này
nhằm khắc phục
khó khăn, vướng
mắctrongthựctiễn
luân chuyển, điều
động thẩm phán.
Qua đó, nâng cao vị thế, uy tín của thẩm
phán trước nhân dân.
Liệu rằng đề xuất này nếu được ghi
nhận trong Luật Tổ chức TAND (sửa
đổi) thì có nâng thẩm quyền, vị trí hơn
cho thẩm phán và công lý có đảm bảo
hơn không?
Pháp Luật TP.HCM
ghi
nhận ý kiến của các giảng viên, thẩm
phán xung quanh vấn đề này.
Việnsĩ,PGS-TS
NGUYỄNNGỌCĐIỆN
,
nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH
Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM:
Hệ thống tòa án không
phải cơ quan hành chính
Chúng ta “chỉ nên” gọi thẩm phán sơ
cấp, trung cấp, cao cấp trong nội bộ với
nhau để xác định vấn đề chính sách đãi
ngộ, tiền lương do thâm niên.
Còn một khi đã là thẩm phán rồi thì
ngoại trừ thẩm phán TAND Tối cao (có
nhiệm vụ đặc biệt, đặc thù trong việc xây
dựng đường lối xét xử, tạo ra án lệ… ),
còn lại tại tất cả cấp tòa, thẩm phán phải
đều như nhau: Có năng lực làm công tác
xét xử theo quy định của pháp luật, độc
lập xét xử và chỉ tuân theo pháp luật…
Lâu naymình duy trì thẩmphán sơ cấp,
trung cấp, cao cấpứng với các cấp tòa khác
nhau dẫn đến sự ngộ nhận là hệ thống tòa
án tổ chức giống như cơ quan hành chính.
Rất nguy hiểmnếu chúng ta có tư duy tòa
án cấp dưới, tòa án cấp trên. Cấp sơ thẩm
không phải cấp dưới của cấp phúc thẩm,
bởi mỗi tòa án là một cơ quan độc lập.
Ông
NGUYỄN THÀNH VINH
,
Chánh án TAND TP Thủ Đức, TP.HCM
:
Hạn chế sự thiếu tự tin trong
việc đưa ra phán quyết
Bỏ đi việc phân chia ngạch thẩm
Xác định tội danh thế
nào với trườnghợp
muabán thai nhi?
Ngày 6-7, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức
hội thảo về “Tình hình thực hiện pháp luật về phòng,
chống mua bán người tại một số địa phương và định
hướng sửa đổi Luật Phòng, chống mua bán người”.
Theo ThS Nguyễn Văn Tùng (Phó Vụ trưởng Vụ
Pháp chế và quản lý khoa học TAND Tối cao), thời
gian qua xuất hiện việc mua bán thai nhi trong bụng
mẹ, không chỉ ở trong nước mà còn đưa ra nước
ngoài để bán. Đây là hành vi nguy hiểm, trái với đạo
đức, gây bức xúc trong xã hội nhưng việc xử lý gặp
phải những khó khăn.
Khái niệm thai nhi có được coi là trẻ em hay
không chưa được làm rõ. Theo quy định hiện hành
thì có thể hiểu thai nhi chưa phải là một con người
hoàn chỉnh, chưa có đầy đủ những quyền của trẻ em
và chưa được chăm sóc, bảo vệ như đối với trẻ em.
Bên cạnh đó, việc có cần thiết phải xử lý đối với
những người mẹ đã bán thai nhi trong bụng mình
cho người khác hay không và nếu có thì xử lý như
thế nào cho phù hợp vẫn còn nhiều quan điểm khác
nhau.
Theo ThS Tùng, Điều 151 BLHS 2015 quy định
đối tượng bị mua bán ở đây là đứa trẻ được sinh ra
và còn sống. Thai nhi không phải là trẻ em nên việc
thỏa thuận mua bán thai nhi có thể là hành vi nguy
hiểm cho xã hội và vi phạm đạo đức, thuần phong
mỹ tục nhưng tại thời điểm được thỏa thuận, thai nhi
không phải là đối tượng bị mua bán theo như quy
định ở Điều 151 BLHS.
Trường hợp thỏa thuận mua bán thai nhi trước
khi người phụ nữ mang thai; nếu sau đó, người phụ
nữ sinh con và đứa trẻ được giao cho người mua thì
xem xét trách nhiệm hình sự của người bán và người
mua về tội mua bán người dưới 16 tuổi vì thời điểm
này đối tượng bị mua bán là đứa trẻ chứ không phải
là thai nhi.
Nếu sau khi thỏa thuận, người phụ nữ không mang
thai và thỏa thuận không được thực hiện thì không
đặt ra vấn đề xem xét trách nhiệm hình sự đối với
những người đã tham gia thỏa thuận (việc mua bán
không được thực hiện, không có đối tượng bị xâm
hại).
Tại hội thảo, Thượng tá, ThS Bùi Thị Nương (Phó
Trưởng phòng, Cục Pháp chế và cải cách hành chính
tư pháp - Bộ Công an) cho biết từ khi Luật Phòng,
chống mua bán người có hiệu lực thi hành (ngày
1-1-2012) đến ngày 15-2-2023, tổng số vụ án về
mua bán người bị khởi tố là 1.744 vụ với 3.059 bị
can.
Các vụ án về mua bán người đều được VKS kiểm
sát theo đúng quy định, đạt tỉ lệ 100%. Trong đó,
không có vụ nào tòa án xét xử bị cáo về khoản khác
vụ án trong cùng điều luật và tội danh khác bằng
hoặc nhẹ hơn tội danh VKS truy tố.
TAND các cấp đã giải quyết, xét xử 1.634 vụ với
3.137 bị cáo. Trong 3.137 bị cáo bị đưa ra xét xử, số
người bị kết án về tội mua bán người chiếm tỉ lệ gần
70%, các tội danh khác chiếm hơn 30%.
Hình phạt mà tòa án áp dụng đối với các bị cáo
phạm tội về cơ bản đảm bảo nghiêm minh, tương
xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị
cáo.
Chưa phát hiện trường hợp nào kết án người
không có tội, các trường hợp tòa án trả hồ sơ để yêu
cầu điều tra bổ sung đều đảm bảo có căn cứ, đúng
pháp luật và được VKS chấp nhận.
YẾN CHÂU
Thượng tá Bùi Thị Nương phát biểu tại hội thảo. Ảnh: YC
Bàn về bỏ sự phân
ngạch thẩm phán
Nhiều ý kiến ủng hộ đề xuất chỉ còn hai ngạch thẩmphán là
ngạch thẩmphán TANDTối cao và ngạch thẩmphán.
Thẩmphán xét xửmột vụ án hình sự tại TANDTP.HCM. Ảnh: HOÀNGGIANG
Không nên phân hạng
Thứ nhất, theo hiến pháp, tòa án có nhiệm vụ bảo vệ công lý. Tuy pháp luật tố
tụng có phân loại cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, song không hề phân hóa yêu
cầu về tính đúng đắn đối với mọi hoạt động xét xử nói riêng cũng như hoạt động
tố tụng nói chung. Do vậy, thẩm phán với tư cách người bảo vệ công lý thì không
nên bị phân hạng.
Thứ hai, việc thu gọn ngạch thẩm phán sẽ tạo động lực mới trong quá trình nâng
cao chuẩn mực nghề nghiệp thẩm phán ở nước ta. Từ đó, góp phần gia tăng niềm
tin vào công lý của công chúng.
Thứ ba, thẩm phán TAND Tối cao phải thực sự tiêu biểu về trình độ chuyên môn
lẫn đạo đức nghề nghiệp. Từ đó, TAND Tối cao mới tập trung vào hoạt động hướng
dẫn áp dụng pháp luật hoặc tài phán hiến pháp thực sự chuẩn mực và hiệu quả.
ThS
LƯU ĐỨC QUANG
,
giảng viên Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM
Bỏ các ngạch thẩm phán sơ
cấp, trung cấp, cao cấp cũng
sẽ tạo sự công bằng cho
thẩm phán. Tòa cấp trên
muốn rút thẩm phán giỏi ở
quận, huyện lên sẽ dễ hơn
vì không vướng ngạch, bậc.
phán sơ cấp, trung cấp, cao cấp chỉ còn
là ngạch thẩm phán (chia thành nhiều
bậc) sẽ có nhiều điều lợi.
Thứ nhất, nó thể hiện đúng vai trò
trách nhiệm của một người thẩm phán,
khi xét xử sẽ nhân danh nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đưa ra
phán quyết thấu tình, đạt lý.
Thứ hai, cho dù là thẩm phán sơ cấp,
trung cấp hay cao cấp thì cũng là một
người làm công việc xét xử, chỉ tuân
theo hiến pháp và pháp luật.
Thứ ba, về mặt tâm lý, tình cảm thì rõ
ràng thẩm phán sơ cấp sẽ có cảm giác
như mình là một thẩm phán “nhỏ”, trung
cấp thì cao hơn, cao cấp thì cao hơn nữa.
Bỏ đi việc phân ngạch sơ cấp, trung cấp,
cao cấp sẽ hạn chế được vấn đề thiếu tự
tin trong việc đưa ra các phán quyết của
các thẩm phán “nhỏ”.
Một lãnh đạo
TAND TP.HCM:
Dễ luân chuyển, điều
động; tạo sự công bằng
Hiện tại, thẩm phán sơ cấp của tòa
án cấp quận (huyện) nếu muốn lên làm
công tác xét xử tại TAND TP.HCM
thì phải thi nâng ngạch thẩm phán lên
trung cấp.
Nếu bỏ được việc phân chia các ngạch
thẩm phán thì sẽ đơn giản hóa được thủ
tục rất nhiều. Hơn nữa, chúng ta không
phải tổ chức thi nâng ngạch thẩm phán,
mỗi lần thi đều nhiều thủ tục, rườm rà
và không cần thiết.
Mặt khác, việc bỏ các ngạch thẩmphán
sơ cấp, trung cấp, cao cấp cũng sẽ tạo sự
công bằng cho thẩm phán. Ví dụ, một
thẩm phán làmở tòa án cấp quận (huyện)
nhưng có bậc cao hơn thì lương sẽ hơn
một thẩm phán làm ở cấp tỉnh nhưng có
bậc thấp hơn. Hoặc tòa cấp trên muốn
rút thẩm phán giỏi ở quận, huyện lên
sẽ dễ hơn vì không vướng ngạch, bậc.•
