6
Tiêu điểm
Pháp luật
&
cuộc sống -
Thứ Sáu7-7-2023
HỮUĐĂNG
T
hực trạng chậm/không thi hành
bản án đã có hiệu lực mà người
phải thi hành án (THA) là cơ
quan nhà nước, lãnh đạo cơ quan
nhà nước khiến người dân dù thắng
kiện nhưng vẫn không đòi được
quyền lợi đang diễn ra ngày một
“nhức nhối”.
Pháp Luật TP.HCM
đã có cuộc
phỏng vấnTSCaoVũMinh, Trường
ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia
TP.HCM), về căn nguyên, cũng
như đi tìm giải pháp để giải quyết
thực trạng trên.
Cơ chế tự thi hành
không hiệu quả
.
Phóng viên
:
Thưa ông, Nghị
định 71/2016 đã quy định về thời
gian, trình tự, thủ tục THA hành
chính. Thậm chí là quy định cả chế
tài xử lý kỷ luật đối với những cán
bộ, công chức nếu vi phạm trong
THA hành chính. Vậy vì sao các bản
án hành chính vẫn chậm thi hành?
+TS
CaoVũMinh
: Trong những
năm gần đây, Ủy ban Tư pháp của
Quốc hội, Bộ Tư pháp, các cơ quan
THA đã tăng
cường giámsát,
theodõi,đônđốc
và kiến nghị xử
lý nhiều trường
hợp chậmTHA
hành chính.Tuy
nhiên, trên thực
tế cho đến nay
vẫn chưa có cán bộ, cơ quan nào
bị xử lý kỷ luật.
Nguyên nhân xuất phát từ việc
các quy định tại Luật Tố tụng hành
chính 2015 và Nghị định 71/2016
chỉ dừng lại ở mức độ nguyên tắc,
khái quát, chưa mang tính cụ thể.
Ví dụ, các văn bản này đều không
có quy định về thời hạn cụ thể phải
thi hành bản án sau khi có quyết
định buộc THA từ tòa án.
Ngoài ra, trong một số trường
hợp, Nghị định 71 đặt ra điều kiện
hành vi không chấp hành, chấp hành
Nhiều cơ quan vào cuộc nhưng vẫn
“giậm chân tại chỗ”
Như
Pháp Luật TP.HCM
đã từng thông tin vụ việc ông Phạm Văn Tuân
(ngụ phườngVĩnhHòa,TPNhaTrang) kiện chủ tịchUBND tỉnh KhánhHòa,
UBND TP Nha Trang, chủ tịch UBND TP Nha Trang liên quan đến việc thu
hồi đất của gia đình ông.
Bản ánphúc thẩmcủaTANDCấp cao tại ĐàNẵngngày 25-12-2020 tuyên
hủy bốn quyết định của UBNDTP NhaTrang, một quyết định của chủ tịch
UBND TP Nha Trang, một quyết định của chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa.
Tuy nhiên sau khi có bản án phúc thẩm, người bị kiện không THA. Vì
vậy, ông Tuân nhiều lần gửi đơn đến TAND tỉnh đề nghị ra quyết định
buộc THA. Đến tháng 12-2021, VKSND Tối cao có công văn hướng dẫn
ông Tuân đề nghị TAND tỉnh Khánh Hòa ra quyết định buộc THA. Đồng
thời, VKSNDTối cao cũng chuyển đơn của ôngTuân đếnTAND tỉnh Khánh
Hòa để xem xét, giải quyết đề nghị buộc THA.
Ngoài ra, Tổng cục THA dân sự, Bộ Tư pháp cũng có công văn đề nghị
UBND tỉnhKhánhHòa chỉ đạoUBND
TP Nha Trang thực hiện nghiêm nội
dung bản án phúc thẩm. Đồng thời,
đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa xem
xét, xử lý trách nhiệm đối với người
phải THA trong trường hợp chậm
THA, không chấp hành, chấp hành
không đúng hoặc không đầy đủ nội
dung bản án, quyết định của tòa án
theo quy định.
Thế nhưng đến nay bản án phúc
thẩm vẫn chưa được thi hành.
TẤN LỘC
Bản án hành chính hiện
nay khá khó khăn trong
việc thi hành bởi không
có cơ quan chuyên trách
đảm nhiệm.
Vừa qua, báo cáo tại buổi giám sát
của Ban Pháp chế HĐND TP.HCM về
tình hình, kết quả thực hiện công tác
THA, CụcTHAdân sựTP.HCMcho biết
từngày1-10-2022đếnngày30-4-2023
có 235 bản án, quyết định hành chính
phải thi hành, thếnhưngmới chỉ có37
bản án, quyết định đã được thi hành.
Cần cơ quan
chuyên trách
tổ chức thi
hành án
hành chính
Với thực trạng chậm thi hành án như hiện
nay thì cần thiết phải sửa đổi Nghị định
71 về thi hành án hành chính; có cơ quan
chuyên trách trong việc xử lý, theo dõi,
đôn đốc thi hành án.
Ông PhạmVăn Tuân. Ảnh: TL
không đúng hoặc không đầy đủ bản
án phải gây hậu quả nghiêm trọng, rất
nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm
trọng thì mới xử lý kỷ luật đối với
cán bộ, công chức, viên chức bằng
các hình thức nặng như giáng chức,
cách chức, buộc thôi việc...
Tuy nhiên, việc đánh giá hậu quả
gây ra cũng không phải dễ dàng khi
người vi phạm lại giữ các chức vụ
lãnh đạo, quản lý, thậm chí là người
đứng đầu chính quyền địa phương.
Do vậy, trên thực tế hiện nay các
chế tài trong Nghị định 71/2016 chỉ
mang tính chất tạo áp lực cho người
phải THAmà chưa mang tính chất
cưỡng chế, bắt buộc.
. Thi hành bản án đã có hiệu lực
của tòa là bắt buộc, không thể trốn
tránh. Vậy ông có đánh giá như thế
nào về việc chấp hành các bản án
hành chính hiện nay?
+ Cả Luật Tố tụng hành chính và
Nghị định 71 đều quy định rõ nếu
người phải THA không tự nguyện
thi hành thì người được THA có
quyền yêu cầu tòa án ra quyết định
buộc THA hành chính.
Tuy nhiên, như đã nói, luật lại
chưa quy định thời hạn buộc phải
thi hành sau khi có quyết định này.
Kèm theo đó, để xử lý được hình
sự về tội không chấp hành án theo
quy định tại Điều 380 BLHS thì
phải kèm theo điều kiện đã bị áp
dụng biện pháp cưỡng chế (hoặc đã
bị xử phạt hành chính), thế nhưng
hiện nay chưa có quy định nào nói
quyết định buộc THA hành chính
có phải là biện pháp cưỡng chế hay
không. Do đó cũng rất khó để xử
lý hình sự.
Vì vậy, tôi cho rằng quyết định
buộc THAhành chính của tòa hiện
nay chưamang tính răn đe, ràng buộc
cao. Việc THAhành chính hiện nay
chủ yếu vẫn thực hiện theo cơ chế
“tự thi hành” của người phải THA.
Do cơ chế “tự thi hành” nên tình
trạng chây ì, phớt lờ trở nên phổ
biến. Do đó, phải kiên quyết xử lý
nghiêm một số cán bộ, công chức
không THA để làm gương.
Cấp bách phải sửa đổi,
bổ sung luật
. Để trị được tình trạng chây ì
không THA
hành chính hiện nay,
theo ông thì chúng ta cần có giải
pháp, hướng ra như thế nào?
+ Về giải pháp lâu dài, cần phải
sửa đổi, bổ sung quy định của pháp
luật, cụ thể là sửa đổi, bổ sung Nghị
định 71/2016 theo hướng quy định
rõ hơn về nguyên tắc, thẩm quyền,
trình tự, thủ tục liên quan đến việc
xử lý kỷ luật công chức, viên chức vi
phạm trong THAhành chính. Hiện
nay Nghị định 71/2016 chưa quy
định mà thực hiện xử lý kỷ luật theo
quy định của pháp luật về xử lý kỷ
luật đối với công chức, viên chức.
Cạnh đó, những sửa đổi này cần
nhắm tới việc truy cứu trách nhiệm
kỷ luật đối với cả người đứng đầu
lẫn cấp trên trực tiếp của người đứng
đầu cơ quan có nghĩa vụ THAhành
chính nhưng không thi hành. Theo
đó, người đứng đầu lẫn cấp trên trực
tiếp của người đứng đầu cơ quan
có nghĩa vụ THA nếu thiếu trách
nhiệm trong việc chỉ đạo, kiểm tra,
đôn đốc THA hành chính thì cũng
phải gánh chịu trách nhiệm kỷ luật.
. Ngoài việc sửa đổi luật theo
hướng xử lý nghiêm những cán
bộ, công chức chây ì trong THA
hành chính thì còn giải pháp nào
để cải thiện việc thi hành các bản
án hành chính?
+ Một giải pháp nữa cũng cần
thực hiện là cầnmột cơ quan chuyên
trách, chịu trách nhiệm chính trong
việc xử lý, theo dõi, đôn đốc THA
hành chính.
Bởi lẽ hiện nay khi thi hành một
bản án hành chính có sự tham gia và
xác định trách nhiệm của rất nhiều
cơ quan nhưng không quy định
rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm
chính đứng ra tổ chức thi hành. Ví
dụ, tòa án ra quyết định buộc THA
hành chính; cơ quan THA dân sự
theo dõi việc THA, kiến nghị cơ
quan có thẩm quyền kiểm tra, đôn
đốc, xử lý trách nhiệm; người đứng
đầu cơ quan cấp trên trực tiếp của
người phải THA thì chỉ đạo, kiểm
tra, đôn đốc và xử lý trách nhiệm;
UBND các cấp chỉ đạo việc THA…
Nếu như bản án hình sự được bảo
đảm thi hành tuyệt đối bởi sự quyền
uy của cơ quan THAhình sự thuộc
Bộ Công an; bản án dân sự được
bảo đảm thi hành hiệu quả bởi sự
đốc thúc của cơ quan THA dân sự
thuộc Bộ Tư pháp thì bản án hành
chính lại khá khó khăn trong việc thi
hành bởi không có cơ quan chuyên
trách đảm nhiệm.
Cơ quan THA dân sự được giao
nhiệm vụ theo dõi THAhành chính
nhưng có lẽ đây là một nhiệm vụ
khó khả thi bởi cơ quan này không
có mối quan hệ về nhân sự, tổ chức
với cơ quan phải THA hành chính.
Trong khi đó, trách nhiệm của chủ
thể không THA hành chính nếu có
là loại trách nhiệm kỷ luật được
thực hiện bởi người đứng đầu hoặc
cấp trên trực tiếp nên cơ quan THA
dân sự hiện nay cũng không thể xử
lý được.
Từ những bất cập, thiếu sót trên
trong các quy định của pháp luật,
để phán quyết của tòa được thực thi
nghiêm minh thì Bộ Tư pháp cần
sớm kiến nghị Chính phủ đề nghị
Quốc hội bổ sung vào chương trình
xây dựng luật, pháp lệnh để sửa
đổi luật cho phù hợp với thực tiễn.
. Xin cảm ơn ông.•
Phần đất của người dân bị thu hồi để làmđường, quyết định bồi thường bị tòa tuyên hủy nhưng nhiều nămsau
bản án vẫn chưa được thi hành. Ảnh: HỮUĐĂNG
